دبیر سرویس اجتماعی خبرگزاری رکنا
رکنا، آمارهای رسمی از افزایش چندصددرصدی قیمت روغن، تخممرغ و مرغ در یک سال گذشته حکایت دارد؛ اقلامی که ستون اصلی تغذیه خانوارهای کمدرآمد محسوب میشوند. چنین افزایشی، تنها فشار اقتصادی نیست، بلکه نشانهای از تعمیق فقر غذایی و چالشی جدی برای نظام حمایت اجتماعی و تنظیم بازار است.
رکنا، سفرهای که سالها زیر فشار تورم، کاهش ارزش پول ملی و افت قدرت خرید کوچک شده بود، پس از حذف ارز ترجیحی وارد مرحله تازهای از فشار اقتصادی شد. اگرچه بسیاری از کارشناسان معتقد بودند حذف ارز ترجیحی از نظر اقتصادی اقدامی اجتنابناپذیر و حتی ضروری برای مقابله با رانت، فساد و هدررفت منابع بود، اما آنچه امروز زندگی میلیونها خانوار را تحت فشار قرار داده نه صرفاً اصل این تصمیم، بلکه فقدان یک برنامه مدیریتی دقیق برای کنترل تبعات آن است؛ مسئلهای که با وقوع جنگ و شوکهای ناشی از آن پیچیدهتر شد، اما نمیتواند به تنهایی توضیحدهنده همه مشکلات فعلی اقتصاد باشد.
رکنا، نوجوانان می گویند: دیگر حتی نمیتوانیم سادهترین خواستههایمان را به زبان بیاوریم. تماشای کوچک شدن سفره خانواده، نوجوانی را برای ما به میدانی از شرم و اضطراب تبدیل کرده است. در شرایطی که خرید یک لباس معمولی یا یک گوشی موبایل ساده به رویایی دور از دسترس بدل شده، ما میان واقعیتِ تلخ گرانی و آرزوهای بربادرفتهمان معلق ماندهایم.
رکنا، در حالی که طبق معاهده ۱۳۵۳ هیرمند، افغانستان در سالهای نرمال آبی موظف به تأمین ۸۵۰ میلیون مترمکعب آب برای ایران است، تنها ۴۱۷ میلیون مترمکعب آب به چاهنیمههای سیستان و بلوچستان وارد شده که کمتر از نیمی از حقابه تعیینشده محسوب میشود.
رکنا،تورم غذایی در ایران از مرز هشدارهای معمول عبور کرده و به بحرانی اجتماعی در زندگی روزمره خانوادهها تبدیل شده است. دادههای مرکز آمار ایران از اردیبهشت ۱۴۰۵ نشان میدهد قیمت برخی اقلام پایه خوراکی نسبت به اردیبهشت سال قبل چند برابر شده؛ از روغن نباتی با تورم ۴۳۱ درصدی و تخممرغ با ۳۴۳ درصد تا مرغ با ۲۸۷ درصد و برنج خارجی با ۲۲۲ درصد. در حالی که مسئولان از تحریم، جنگ ۴۰روزه و فشارهای خارجی میگویند، جامعهای که هشت سال متوالی با تورم سنگین زندگی کرده، دیگر به توضیح علتها قانع نیست و راهحل میخواهد؛ راهحلی که از مهار کسری بودجه و ثبات بازار ارز تا کنترل نقدینگی، حمایت هدفمند از تولید و حفاظت مستقیم از سفره خانوار را در بر بگیرد.
افزایش قیمت یک فرغون حرفهای به ۴۲ میلیون تومان تنها یک گرانی ساده در بازار ابزارآلات نیست؛ این عدد از ورود موج تورم به قلب بخش تولید، ساختوساز و خدمات خبر میدهد؛ جایی که افزایش هزینه تجهیزات در نهایت به رشد قیمت کالاها و خدمات برای مصرفکنندگان منجر میشود.
رکنا، با شروع فصل گرما، هر سال خبرهای تلخی از مرگ حیوانات خانگی بر اثر گرمازدگی در خودرو منتشر میشود؛ مرگهایی که در بسیاری از موارد، تنها با یک تصمیم ساده قابل پیشگیریاند. بسیاری از سرپرستان حیوانات خانگی تصور میکنند اگر شیشه خودرو را کمی پایین بگذارند یا فقط چند دقیقه برای خرید و انجام کاری کوتاه از خودرو خارج شوند، خطری حیوان را تهدید نمیکند. اما همین «چند دقیقه» میتواند به بهای جان حیوان تمام شود.
رکنا، همزمان با آغاز مذاکرات ایران و ایالات متحده برای پایان دادن به جنگ، بحران آب در ایران وارد مرحلهای حساستر شده است. کشوری که پیش از جنگ نیز درگیر خشکسالیهای پیاپی، افت شدید آبخوانها، فرونشست زمین، کشاورزی پرمصرف و تنش آبی بسیار شدید بود، اکنون با فشار تازهای بر زیرساختهای تأمین آب روبهرو شده است. حمله به تأسیسات آبشیرینکن، اختلال در خطوط انتقال و افزایش هزینههای بازسازی، نشان میدهد آب دیگر فقط یک مسئله محیط زیستی نیست؛ آب به قلب امنیت ملی ایران رسیده است.
پس از ماهها خشکی، با افزایش خروجی سد زایندهرود، جریان آب دوباره در بستر این رودخانه در محدوده شهر اصفهان برقرار شد؛ رخدادی که علاوه بر تأمین بخشی از نیازهای کشاورزی شرق و غرب استان، جلوهای تازه به فضای شهری بخشید و امید به بهبود وضعیت زیستمحیطی این شریان حیاتی را تقویت کرد.
رکنا، بحران محیط زیست در ایران دیگر به خشک شدن یک تالاب، قطع چند درخت یا آلودگی هوای چند شهر محدود نیست. آنچه امروز در سراسر کشور جریان دارد، فرسایش تدریجی بنیانهای زیستی سرزمینی است که میلیونها نفر در آن زندگی میکنند. از خشک شدن منابع آب و فرونشست زمین تا نابودی جنگلها، آلودگی هوا، گسترش بیابانها و انباشت زباله، مجموعهای از بحرانهای بههمپیوسته شکل گرفته که مستقیماً بر سلامت، اقتصاد، امنیت غذایی و کیفیت زندگی مردم اثر گذاشته است. روز جهانی محیط زیست در حالی فرا رسیده که بسیاری از کارشناسان معتقدند ایران وارد مرحلهای شده که دیگر نمیتوان از «خطرات آینده» سخن گفت؛ بخش مهمی از بحران، همین امروز در حال وقوع است.