ترندترین خبرهای روز زیر ذره بین گروه روانشناسی رکنا / از فرسودگی انتظار در تنگه هرمز تا خبرهای خوب برای سلامت روان و اشتغال

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، امروز یک موضوع دیگر نیز اهمیت دارد. بعضی خبرها دیگر تازه نیستند، اما همچنان در صدر اخبار قرار دارند. تنگه هرمز، محدودیت پروازها و تنش های منطقه ای نمونه همین وضعیت هستند. در چنین شرایطی اثر روانی خبر فقط ترس لحظه ای نیست. تکرار طولانی یک بحران می تواند جامعه را وارد مرحله خستگی، بی حسی و انتظار کند. در کنار این فشارها، خبرهای مثبت نیز اهمیت دارند. کاهش موارد آسیب به خود در میان دستیاران پزشکی، ایجاد فرصت استخدام برای افراد دارای معلولیت، کاهش مصرف سموم کشاورزی و توسعه ورزش همگانی، اگر از مرحله خبر و وعده به اجرای موثر برسند، می توانند به مردم نشان دهند که در میان بحران ها، امکان اصلاح و تغییر نیز وجود دارد. پرسش ثابت گروه روانشناسی رکنا این است: هر خبر با روان مردم چه می کند و برای کاهش آسیب آن چه اقدامی باید انجام شود؟

خبر اول / تنگه هرمز و یک انتظار طولانی؛ وقتی زندگی مردم در حالت بعدا می ماند

بحرانی که طولانی می شود فقط ترس ایجاد نمی کند؛ می تواند توان برنامه ریزی برای آینده را نیز فرسوده کند

تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین محورهای خبری مرتبط با ایران است. تازه ترین گزارش رویترز در ۲۶ سپتامبر نشان می دهد ایران در انتظار پاسخ رسمی آمریکا به پیشنهادی است که بازگشایی تنگه هرمز و توقف درگیری های منطقه ای را در بر می گیرد. ایران اعلام کرده این پیشنهاد از طریق میانجی های قطری منتقل شده و در صورت توافق، امکان بازگشایی آبراه در یک بازه هفت روزه وجود دارد.

اما برای مردم، مسئله دیگر فقط این نیست که مذاکرات به کجا می رسد. ماه ها شنیدن خبرهایی درباره جنگ، مذاکره، احتمال توافق، تنگه هرمز و دوباره اختلاف می تواند جامعه را در چرخه انتظار نگه دارد.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

انتظار کوتاه مدت قابل تحمل است، اما انتظار طولانی می تواند شیوه زندگی را تغییر دهد. فرد ممکن است خرید بزرگ خود را عقب بیندازد، خانواده برای سفر تصمیم نگیرد، فعال اقتصادی سرمایه گذاری را متوقف کند یا جوانی تصمیم مهم زندگی خود را به بعد از مشخص شدن اوضاع موکول کند. مسئله زمانی جدی تر می شود که بعدا تاریخ مشخصی نداشته باشد.

در این مرحله حتی خبر امیدوارکننده نیز ممکن است اثر سابق را نداشته باشد. مخاطبی که بارها تیترهای مربوط به احتمال توافق و سپس ادامه اختلاف را دیده است، ممکن است به تدریج نسبت به خبر خوب نیز بدبین شود. این وضعیت می تواند اعتماد به آینده را فرسوده کند.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

در بحران طولانی، اطلاع رسانی باید میان واقعیت قطعی، پیشنهاد، مذاکره و گمانه زنی مرز روشنی ایجاد کند. مردم نباید هر روز میان تیتر توافق نزدیک است و بحران ادامه دارد سرگردان شوند. توضیح روشن درباره آنچه واقعا اتفاق افتاده، بخشی از مدیریت فشار روانی جامعه است.

راهکار برای مردم

نباید تمام تصمیم های زندگی را به تعیین تکلیف یک بحران سیاسی وابسته کرد. در مواردی که خطر مستقیم و واقعی وجود ندارد، حفظ برنامه های عادی زندگی می تواند مانع گسترش احساس تعلیق شود.

تلنگر روانشناختی

گاهی بحران فقط چیزی را از مردم نمی گیرد؛ آنها را وادار می کند زندگی کردن را به بعد موکول کنند.

خبر دوم / محدودیت پروازهای ایران؛ وقتی مقصد هست اما راه رسیدن نامطمئن شده است

تکرار لغو و محدودیت پروازها می تواند اضطراب سفر را به اضطراب برنامه ریزی برای زندگی تبدیل کند.

محدودیت پروازهای شرکت های هواپیمایی ایرانی همچنان ادامه دارد. رویترز گزارش کرده شرکت های ایرانی از پرواز به برخی کشورهای همسایه از جمله امارات و عمان منع شده اند. همزمان، فرودگاه نجف نیز پروازهای ورودی و خروجی از ایران را تا اطلاع ثانوی متوقف کرده است. با وجود این محدودیت ها، برخی مسیرها همچنان فعال هستند.

در روزهای نخست، چنین خبری ممکن است فقط به عنوان مشکل مسافران دیده شود. اما با طولانی شدن محدودیت ها، مسئله ابعاد دیگری پیدا می کند.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

برای دانشجو، بیمار، مهاجر، خانواده ای که اعضای آن در کشورهای مختلف زندگی می کنند یا فردی که شغلش به سفر وابسته است، پرواز بخشی از ساختار زندگی است. وقتی فرد نمی داند مسیر هفته آینده برقرار خواهد بود یا نه، ذهن او ناچار است برای چند سناریو آماده بماند. همین آماده باش مداوم انرژی روانی مصرف می کند. فرد فقط بلیت نمی خرد؛ باید به لغو احتمالی، مسیر زمینی، هزینه بیشتر، محل اقامت و حتی احتمال نرسیدن به یک موعد مهم فکر کند.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

مهمترین نیاز مسافر در چنین وضعیتی، اطلاعات متمرکز و قابل اعتماد است. وضعیت مسیرهای فعال، پروازهای لغو شده، نحوه بازپرداخت هزینه و مسیرهای جایگزین باید سریع و شفاف اعلام شود. بخش قابل توجهی از اضطراب مسافر نه از خود محدودیت، بلکه از ندانستن تکلیف خود ایجاد می شود.

راهکار برای مردم

در شرایط متغیر، بهتر است پیش از هر سفر خارجی وضعیت پرواز از شرکت هواپیمایی و فرودگاه بررسی شود و تا حد امکان از ایجاد هزینه های جانبی غیرقابل استرداد خودداری شود.

تلنگر روانشناختی

انسانها فقط به مقصد نیاز ندارند؛ برای آرامش روانی باید بدانند راه رسیدن به آن مقصد نیز قابل پیش بینی است.

خبر سوم / آلودگی هوا و سرطان ریه؛ اضطراب از چیزی که با هر نفس وارد بدن می شود

وقتی تهدید در خود هوای شهر قرار دارد، توصیه به مراقبت فردی به تنهایی کافی نیست.

رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت اعلام کرده آخرین برآورد مرگ های منتسب به آلودگی هوا در حال آماده سازی است و بر ارتباط آلودگی هوا با افزایش خطر بیماری هایی از جمله سرطان ریه تاکید کرده است. آلودگی هوا با بسیاری از خطرهای دیگر تفاوت دارد. فرد می تواند سیگار نکشد، غذای ناسالم را کنار بگذارد یا از یک رفتار پرخطر دوری کند، اما نمی تواند نفس کشیدن را متوقف کند.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

خبر درباره ارتباط آلودگی هوا و بیماری های جدی می تواند نوعی اضطراب سلامت ایجاد کند، به ویژه زمانی که فرد احساس کند ابزار کافی برای محافظت از خود و خانواده اش ندارد.

والد کودکی که هر روز در هوای آلوده به مدرسه می رود یا خانواده ای که سالمند و بیمار تنفسی دارد، ممکن است با هر اعلام وضعیت ناسالم دوباره درگیر نگرانی شود. این نگرانی زمانی تشدید می شود که مردم احساس کنند مسئولیت مقابله با یک مشکل ساختاری عملا به خودشان واگذار شده است.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

توصیه به مردم برای کمتر بیرون رفتن نمی تواند جای سیاست کاهش آلودگی را بگیرد. اطلاع رسانی دقیق، توسعه حمل و نقل عمومی، کنترل منابع آلاینده و حمایت از گروه های آسیب پذیر باید بخشی از یک برنامه قابل ارزیابی باشد. سلامت روان نیز باید در محاسبه هزینه آلودگی دیده شود؛ زیرا آلودگی فقط ریه را تحت تاثیر قرار نمی دهد، بلکه احساس امنیت شهروند نسبت به محیط زندگی خود را نیز کاهش می دهد.

راهکار برای مردم

در روزهای آلوده، افراد دارای بیماری های زمینه ای، سالمندان و کودکان باید توصیه های رسمی سلامت را جدی تر دنبال کنند. در عین حال، پیگیری وسواس گونه شاخص ها و تصور خطر فوری در هر لحظه نیز می تواند اضطراب را تشدید کند.

تلنگر روانشناختی

شهر سالم فقط شهری نیست که مردم در آن بیمار نشوند؛ شهری است که برای نفس کشیدن مجبور نباشند هر روز نگران باشند.

خبر چهارم / کاهش موارد آسیب به خود در میان دستیاران پزشکی؛ یک خبر خوب که نباید پایان مطالبه باشد

کاهش یک شاخص نگران کننده امیدوارکننده است، اما حفظ آن نیازمند ادامه حمایت از پزشکان جوان است.

معاون آموزشی وزارت بهداشت از کاهش موارد آسیب به خود در میان دستیاران پزشکی خبر داده و اعلام کرده برنامه های حمایتی و سلامت روان این گروه در حال پیگیری است. این خبر در میان موج خبرهای سنگین امروز اهمیت ویژه ای دارد، اما نباید فقط با یک جمله امیدوارکننده از کنار آن عبور کرد.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

دستیار پزشکی در نقطه ای قرار دارد که فشار آموزش، مسئولیت درمان بیمار، ساعات کاری و نگرانی های فردی و اقتصادی  همزمان بر او وارد می شوند بنابراین کاهش موارد آسیب به خود خبر مهمی است، اما پرسش اصلی این است که چه تغییراتی به این روند کمک کرده و چگونه می توان آن را پایدار کرد.

خبر خوب زمانی ارزش بیشتری پیدا می کند که از دل آن بتوان یک سیاست موفق را شناسایی و تقویت کرد.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

لازم است اطلاعات دقیق تر درباره روند کاهش موارد و برنامه های حمایتی منتشر شود. دسترسی محرمانه به خدمات سلامت روان، مدیریت ساعات کاری، امکان درخواست کمک بدون ترس از برچسب خوردن و بررسی فشار محیط آموزشی باید ادامه پیدا کند. کاهش آمار نباید به معنای پایان مسئله تلقی شود.

راهکار برای جامعه پزشکی

کمک خواستن نباید با ضعف حرفه ای اشتباه گرفته شود. محیط های آموزشی نیز باید فضایی ایجاد کنند که فرد بتواند پیش از رسیدن به نقطه بحران درباره فرسودگی و فشار روانی صحبت کند.

تلنگر روانشناختی

خبر خوب واقعی فقط کاهش یک عدد نیست؛ ایجاد شرایطی است که انسان برای ادامه دادن مجبور نباشد رنج خود را پنهان کند.

خبر پنجم / آغاز ثبت نام آزمون استخدامی افراد دارای معلولیت؛ شغل فقط حقوق آخر ماه نیست

استقلال اقتصادی می تواند بر عزت نفس، مشارکت اجتماعی و احساس اختیار فرد اثر بگذارد.

ثبت نام دومین آزمون استخدامی اختصاصی افراد دارای معلولیت از امروز چهارم مهر آغاز شده و زمان برگزاری آزمون ۲۹ آبان اعلام شده است. این خبر در ظاهر درباره استخدام است، اما از منظر روانشناختی معنای گسترده تری دارد.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

کار برای بسیاری از افراد فقط منبع درآمد نیست. شغل می تواند ساختار روزانه، ارتباط اجتماعی، استقلال و احساس مشارکت در جامعه ایجاد کند. برای فرد دارای معلولیت، فرصت شغلی می تواند بخشی از وابستگی اقتصادی را کاهش دهد؛ اما فقط زمانی که فرصت استخدام به حضور واقعی و پایدار در محیط کار منتهی شود. اگر فرد در آزمون پذیرفته شود اما ساختمان محل کار مناسب سازی نشده باشد یا با نگرش های تبعیض آمیز مواجه شود، استخدام روی کاغذ به مشارکت واقعی تبدیل نشده است.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

سهمیه استخدام پایان مسئولیت نیست. دسترس پذیری ساختمان، امکانات مناسب، حمل و نقل قابل استفاده، امنیت شغلی و مقابله با تبعیض باید همراه استخدام دیده شوند.

راهکار برای خانواده ها

استقلال فرد دارای معلولیت نباید با حمایت نکردن اشتباه گرفته شود. خانواده می تواند حامی باشد بدون آنکه تمام تصمیم های فرد را به جای او بگیرد.

تلنگر روانشناختی

استقلال یعنی فرد فقط دریافت کننده کمک نباشد؛ فرصت داشته باشد توانایی خود را وارد زندگی اجتماعی کند.

خبر ششم / زنبورها به جای سموم؛ یک خبر کوچک محیط زیستی با یک پیام بزرگ

مبارزه بیولوژیک با آفات نشان می دهد حل یک مشکل همیشه به معنای افزودن ماده شیمیایی بیشتر نیست.

در مزارع ذرت دهلران عملیات مبارزه بیولوژیک با آفات با استفاده از زنبور براکون اجرا شده است. هدف اعلام شده از این طرح، کاهش مصرف سموم شیمیایی، حفاظت از محیط زیست و تولید محصول سالم تر است. این خبر ممکن است در میان اخبار سیاسی و اقتصادی کوچک به نظر برسد، اما دقیقا همین نوع خبرها برای ایجاد تعادل در فضای خبری جامعه اهمیت دارند.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

خبر محیط زیستی زمانی امید ایجاد می کند که نشان دهد برای یک مشکل واقعی، راه حل عملی در حال اجراست. ذهن انسان در برابر اخبار مداوم بحران ممکن است به این نتیجه برسد که مشکلات بزرگ تر از توان حل شدن هستند. مشاهده اقدام های کوچک اما مشخص می تواند این تصویر را تعدیل کند.

البته نباید یک طرح محدود را به عنوان حل کامل مسئله مصرف سموم معرفی کرد. ارزش روانی خبر در همین واقع گرایی است: یک اقدام مشخص، در یک منطقه مشخص، برای کاهش یک مشکل مشخص.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

اگر نتایج این روش موفق باشد، انتشار داده های آن و بررسی امکان توسعه طرح اهمیت دارد. خبر خوب زمانی اعتماد ایجاد می کند که مردم بتوانند نتیجه آن را نیز ببینند.

راهکار برای مردم

در مواجهه با خبرهای محیط زیستی، میان وعده و اقدام واقعی تفاوت بگذاریم. توجه به طرح هایی که نتیجه قابل اندازه گیری دارند می تواند تصویر واقع بینانه تری از پیشرفت ایجاد کند.

تلنگر روانشناختی

امید همیشه از اتفاق های بزرگ نمی آید؛ گاهی از دیدن یک مشکل و یک راه حل واقعی در کنار هم ساخته می شود.

خبر هفتم / ورزش همگانی در دانشگاه ها؛ دانشجو فقط برای درس خواندن به دانشگاه نمی رود

فعالیت بدنی و ارتباط اجتماعی می توانند بخشی از فشار زندگی دانشجویی را کاهش دهند

رئیس سازمان امور دانشجویان بر توسعه ورزش همگانی در کنار ورزش قهرمانی دانشگاهی تاکید کرده و ورزش را یکی از محورهای توسعه فعالیت های دانشجویی دانسته است. در نگاه اول ممکن است این خبر در مقایسه با جنگ، اقتصاد و آلودگی هوا اهمیت کمتری داشته باشد؛ اما دانشگاه یکی از محیط هایی است که جوانان بخش بزرگی از زندگی روزانه خود را در آن سپری می کنند.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

دانشجویان فقط با فشار امتحان روبرو نیستند. دوری از خانواده، نگرانی درباره آینده شغلی، مشکلات مالی، تنهایی و دشواری ایجاد روابط اجتماعی می توانند بخشی از تجربه دانشگاه باشند. فعالیت ورزشی جمعی می تواند فرصتی برای حرکت، ارتباط و شکستن انزوای روزمره ایجاد کند اما ورزش همگانی زمانی واقعا همگانی است که فقط در اختیار ورزشکاران حرفه ای یا دانشجویانی که توان پرداخت هزینه دارند نباشد.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

دانشگاه ها باید امکانات ساده و قابل دسترس برای فعالیت بدنی روزانه فراهم کنند. هدف فقط ساخت تیم قهرمانی نیست. دانشجویی که هیچ سابقه ورزشی ندارد نیز باید بتواند بدون هزینه سنگین یا احساس خجالت وارد یک فعالیت جمعی شود.

راهکار برای دانشجویان

برای بهره بردن از اثر فعالیت بدنی لازم نیست ورزشکار حرفه ای بود. پیاده روی، فعالیت گروهی یا ورزش منظم سبک نیز می تواند بخشی از سبک زندگی دانشجویی باشد.

تلنگر روانشناختی

دانشگاه فقط جایی برای ساختن رزومه نیست؛ چند سال از زندگی یک جوان است و کیفیت همین سال ها اهمیت دارد.

جمع بندی گروه روانشناسی رکنا

هفت خبر امروز نشان می دهند فشار روانی خبر همیشه از یک مسیر وارد زندگی مردم نمی شود. در تنگه هرمز، مسئله اصلی امروز فقط احتمال توافق یا ادامه اختلاف نیست؛ طولانی شدن انتظار است. در محدودیت پروازها، مسئله از یک بلیت لغو شده فراتر می رود و به دشوار شدن برنامه ریزی برای زندگی می رسد. در آلودگی هوا نیز اضطراب از جایی شکل می گیرد که فرد احساس می کند حتی بر یکی از ابتدایی ترین نیازهای خود یعنی هوایی که تنفس می کند کنترل کافی ندارد.

در کنار این فشارها، خبرهای امیدوارکننده امروز یک ویژگی مشترک دارند.  کاهش موارد آسیب به خود در میان دستیاران پزشکی، آغاز آزمون استخدامی افراد دارای معلولیت، استفاده از روش بیولوژیک برای کاهش مصرف سموم و توجه به ورزش همگانی دانشگاهی، همگی از امکان مداخله و تغییر خبر می دهند.

اما گروه روانشناسی رکنا تاکید می کند که خبر خوب نباید به تبلیغ تبدیل شود.  کاهش یک آسیب زمانی ارزشمند است که پایدار بماند. استخدام زمانی امیدبخش است که به استقلال واقعی منجر شود. مبارزه بیولوژیک زمانی موفق است که نتیجه آن اندازه گیری و قابل توسعه باشد و ورزش دانشگاهی زمانی اثر اجتماعی دارد که واقعا در دسترس عموم دانشجویان قرار بگیرد.

مطالبه گروه روانشناسی رکنا از مسئولان روشن است: سلامت روان مردم فقط مسئولیت وزارت بهداشت یا روانشناسان نیست. تصمیم دیپلماتیک می تواند بر احساس امنیت مردم اثر بگذارد، سیاست هوانوردی می تواند خانواده ای را در بلاتکلیفی قرار دهد، مدیریت آلودگی هوا می تواند اضطراب سلامت را کاهش دهد، سیاست استخدامی می تواند استقلال ایجاد کند و حتی نحوه طراحی فضای دانشگاه می تواند بر تنهایی یا ارتباط اجتماعی جوانان اثر بگذارد.

ستون فشار روانی خبر هر روز ترندترین اخبار را رصد می کند تا یادآوری کند پشت هر تیتر، انسان هایی قرار دارند که خبر را فقط نمی خوانند؛ آن را در تصمیم های روزانه، بدن، روابط، خواب، امید و تصویری که از آینده دارند زندگی می کنند.