دبیر سرویس اجتماعی خبرگزاری رکنا
رکنا، در حالی که قیمت دارو رو به افزایش است، رئیس مرکز اطلاعرسانی وزارت بهداشت از سیاستی سخن گفته که بر اساس آن «ترجیح داده شده دارو گران باشد تا اصلاً در بازار نباشد». اما در شرایطی که بسیاری از بیماران با کاهش توان مالی برای تأمین هزینههای درمان روبهرو هستند، این پرسش جدی مطرح میشود که اگر بیمار توان خرید داروی گران را نداشته باشد، آیا وجود آن در قفسه داروخانه تفاوتی با نبودنش خواهد داشت؟
رکنا، تنها یک روز فاصله میان دو خبر کافی بود تا تصویر متناقضی از وضعیت علم در ایران شکل بگیرد؛ از یک سو رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام از ثبت بالاترین نرخ رشد استناد علمی ایران در میان ۲۰ کشور برتر جهان خبر میدهد و از سوی دیگر، معاون وزارت بهداشت اعلام میکند که به دلیل قطعی اینترنت در سال گذشته، دستکم ۴۸۰۰ مقاله ایرانی فرصت ثبت در پایگاه اسکوپوس را از دست دادهاند؛ عددی که میتوانست جایگاه ایران در رقابت علمی منطقه را تغییر دهد.
رکنا، قطعی اینترنت در ایران وارد یازدهمین هفته شده است؛ خاموشیای که از نهم اسفند ۱۴۰۴ همزمان با آغاز جنگ آغاز شد و با وجود گذشت یک ماه از آتشبس، هنوز ادامه دارد. در این بیش از دو ماه، فقط یک زیرساخت ارتباطی قطع نشده است؛ هزاران کسبوکار زمینگیر شدهاند، آموزش و پژوهش آسیب دیده و جامعه از جریان آزاد اطلاعات جدا مانده است. هر روز ادامه این خاموشی، ایران را چند قدم دیگر از توسعه، دانش و اقتصاد جهانی دورتر میکند.
رکنا، اپیدمی تازهای که از دل یک کشتی مسافرتی برآمده، زنگ هشدار جدیدی را برای نظامهای سلامت جهان به صدا درآورده است. «هانتاویروس» نامی است که این روزها بیش از هر زمان دیگری در گزارشهای علمی تکرار میشود؛ ویروسی که از جوندگان به انسان میرسد و در نسخه آمریکاییاش حتی از انسان به انسان هم قابل سرایت است. دکتر علیرضا ناجی، رئیس مرکز تحقیقات ویروسشناسی، در گفتوگویی تفصیلی با رکنا از تاریخچه، روشهای انتقال و تفاوتهای ساختاری این ویروس گفت و تأکید کرد که ایران، با وجود فاصله جغرافیایی ظاهری، از خطر آن مصون نیست و نباید در پایش محیط زیست و کنترل جوندگان لحظهای تعلل شود.
رکنا، ترس از تبعات حقوقی و نبود قوانین شفاف در نظام درمانی، حالا بیماران را در میانه یک بنبست عجیب قرار داده است؛ وضعیتی که در آن حتی انجام یک پانسمان ساده نیز میتواند بیمار را مجبور کند صدها کیلومتر به شهر محل جراحی بازگردد. ماجرای مادری که پس از جراحی دست در ملایر، در بیمارستانهای تهران برای ادامه روند درمان پذیرش نشد، تنها نمونهای از بحرانی خاموش در نظام سلامت است؛ بحرانی که میان پرونده الکترونیک سلامت، مسئولیت پزشکان و خلأهای قانونی سرگردان مانده است.
رکنا، لکههای مشاهدهشده در آبهای پیرامون جزیره خارگ، هر منشأیی که داشته باشند، یک واقعیت نگرانکننده را دوباره به سطح آوردهاند، خلیج فارس زیر فشار همزمان آلودگی نفتی، تردد سنگین نفتکشها و تنشهای نظامی، به زیستبومی شکننده و در معرض فرسایش مداوم بدل شده است. در میانه روایتهای متناقض درباره منشأ این آلودگی، آنچه کمتر دیده میشود، هزینهای است که مرجانها، آبزیان، سواحل و معیشت جوامع محلی برای نبردهای ژئوپلیتیکی و تخلفات دریایی میپردازند.
رکنا، جنگ با صدای آژیر آغاز نشد؛ با غرش جنگندههایی شروع شد که از بالای شهرها عبور میکردند، با انفجارهایی که دیوارها را لرزاند و با پهپادهایی که پیش از اصابت، چند ثانیه در آسمان معلق میماندند. در همان لحظههایی که گرد و غبار آوار هنوز فرو ننشسته بود و صدای پدافند در آسمان میپیچید، امدادگران هلال احمر بیوقفه میان خرابهها خم میشدند تا نشانی از نفس، صدایی از زیر بتن یا حرکتی از میان تاریکی پیدا کنند؛ تلاشی که در طول جنگ چهلروزه به شش هزار عملیات امدادی انجامید و هفت هزار و دویست انسان را دوباره به زندگی بازگرداند.
رکنا، تنها ۴۰ روز از سال ۱۴۰۵ گذشته، اما افزایش قیمتها پیش از آنکه حقوقهای جدید به حسابها بنشیند، قدرت خرید را بلعیده است. سبد معیشت از ۴۵ میلیون به ۷۱ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسیده و حتی در بهترین حالت، دریافتی ۲۵ میلیونی یک خانواده کارگری تنها یکسوم این هزینه را پوشش میدهد. گرانی ها دیگر فقط مسئله اقشار کمدرآمد نیست؛ از راننده تاکسی و کارمند گرفته تا پزشک و کاسب بازار، همه در یک نقطه مشترک ایستادهاند: کوچک شدن مداوم سفرهها.
رکنا، با گذشت هفتهها از قطع کامل اینترنت بینالملل همزمان با آغاز جنگ در نهم اسفند ۱۴۰۴ و تداوم سیاست فروش «اینترنت پرو» حتی پس از اعلام آتشبس، دانشگاههای کشور به کانون یک تبعیض دیجیتال آشکار تبدیل شدهاند؛ جایی که اساتید و برخی مشاغل خاص به شبکه جهانی متصلاند اما دانشجویان برای دسترسی به سادهترین منابع علمی ناچارند در گروههایی که در شبکه های داخلی تشکیل داده اند از دارندگان اینترنت پرو درخواست کنند فایلها و مقالات را برایشان ارسال کنند؛ وضعیتی که آموزش عالی را در آستانه افسردگی و انزوای علمی قرار داده است.
رکنا، وضعیت زیستمحیطی خلیج فارس در سال ۱۴۰۵ به مرحلهای رسیده است که فشارهای انباشته حاصل از دههها نشت هیدروکربنی و بقایای فلزات سنگین جنگهای گذشته، اکنون با شوک آلایندههای جنگ چهلروزه گره خورده و حیات یکی از حساسترین اکوسیستمهای دریایی جهان را با تهدیدی جدی و ساختاری مواجه کرده است.