دبیر سرویس اجتماعی خبرگزاری رکنا
رکنا: اظهارنظر یک مجری تلویزیونی که در واکنش به مطالبه اینترنت پرسرعت گفته «اگر میخواهید بروید سوریه و افغانستان»، بار دیگر بحث درباره نحوه مواجهه با مطالبات عمومی در حوزه زیرساختهای دیجیتال را داغ کرد؛ جایی که به جای پاسخ درباره کیفیت خدمات، گاه لحن تحقیرآمیز جای گفتوگوی مبتنی بر استاندارد و حق دسترسی شهروندان را میگیرد.
رکنا،برآوردهای مهندسی از پیامدهای جنگ اخیر نشان میدهد حجم آوار و نخالههای ساختمانی و صنعتی در کشور به چند میلیون تن رسیده است. دکتر مهدی زارع، استاد تمام زمینشناسی، با استناد به دادههای موجود به رکنا گفت: تنها در برآورد اولیه حدود ۲.۴ تا ۳.۳ میلیون تن نخاله جنگی شامل تخریب تأسیسات نظامی، واحدهای مسکونی و زیرساختهای شهری ایجاد شده و با احتساب تخریب هزاران ساختمان، این رقم میتواند به ۴ تا ۶ میلیون تن آوار در سراسر کشور برسد.
رکنا: در حالی که سخنگوی دولت در واکنش به اعتراض خبرنگاران درباره ادامه قطع اینترنت، برافروخته می شود و شرایط جنگی را دلیل این محدودیتها عنوان میکند، واقعیت میدانی اقتصاد و زندگی مردم روایت دیگری دارد. دولت از «امنیت در شرایط جنگی» سخن میگوید، اما جنگی که روایت میشود ظاهراً یک قربانی تاثیرگذار دارد: اینترنت. در کشوری که ادارات فعالاند، حملونقل عمومی برقرار است و زندگی شهری جریان دارد، میلیونها نفر در اقتصاد دیجیتال ناگهان از ابزار کار خود محروم شدهاند. در همین میان، عرضه اینترنت گرانقیمت با دسترسی به همان اینترنتی که برای عموم مردم مسدود شده، پرسشی جدی را پیش میکشد: امنیتی که به نام آن اینترنت قطع میشود، چگونه همزمان به کالایی فروشی تبدیل شده است؟
رکنا، اعلام ثبتنام ۲۰۵ هزار نفر برای دریافت بیمه بیکاری از ابتدای جنگ، تنها یک عدد در گزارشهای رسمی نیست؛ نشانهای از فشاری است که بر اقتصاد دیجیتال و بازار کار کشور وارد شده است. در شرایطی که میلیونها کسبوکار به اینترنت بینالملل وابستهاند و همزمان نسخهای فروشی از اینترنت با عنوان «پرو» عرضه شده، پرسشهای جدی درباره عدالت در دسترسی، خسارتهای اقتصادی و نحوه مدیریت این بحران شکل گرفته است.
رکنا، رسیدن تراز دریاچه ارومیه به ۱۲۷۱.۰۳ متر اگرچه در مقایسه با سالهای اخیر نشانهای از بهبود محسوب میشود، اما بر اساس برآوردهای علمی این سطح تنها حداقل لازم برای توقف روند فروپاشی اکولوژیک دریاچه است. کارشناسان تأکید میکنند که احیای واقعی این پهنه آبی زمانی معنا پیدا میکند که حجم آب آن به حدود ۳۰ تا ۳۲ میلیارد مترمکعب و تراز آن به حدود ۱۲۷۴ متر برسد؛ سطحی که بتواند تعادل پایدار زیستی و هیدرولوژیک را بازگرداند. در چنین شرایطی، اعلام اعداد بدون ارائه تصویر کامل از نیاز واقعی دریاچه، بیش از آنکه نشانه احیای پایدار باشد، میتواند به نوعی نمایش آماری از بهبود موقت تعبیر شود.
رکنا، چند روز دیگر می شود سه ماه که اینترنت در ایران قطع است ،محدودیتی که در آغاز با توجیه شرایط جنگی اعمال شد اما با وجود پایان درگیریها و شروع آتش بس، همچنان ادامه دارد. در حالی که اقتصاد جهانی بیش از هر زمان دیگری بر اینترنت، داده و فناوری دیجیتال استوار شده و ثروتمندترین افراد جهان از دل همین اقتصاد برآمدهاند، قطع دسترسی عمومی به اینترنت در ایران تنها یک محدودیت ارتباطی نیست؛ این تصمیم عملاً میلیونها ایرانی را از بزرگترین بستر تولید ثروت در جهان امروز دور نگه میدارد.
رکنا، در حالی که معاون بهداشت وزارت بهداشت با تأکید بر نبود موردی از هانتاویروس در کشور، تلاش کرده فضای نگرانی را کنترل کند، رئیس مرکز تحقیقات ویروسشناسی کشور هشدار میدهد که «ورود این ویروس به ایران چندان دور نیست». تناقض آشکار میان روایت رسمی و هشدارهای علمی، بار دیگر خاطره روزهای ابتدایی کرونا را زنده کرده؛ روزهایی که انکار، زودتر از ویروس وارد عمل شد.
رکنا، افزایش قیمتها در ایران دیگر به یک خبر مقطعی تبدیل نشده و به تجربه روزمره میلیونها شهروند بدل شده است. در حالی که ساختار تنظیم بازار میان نهادهای متعددی از جمله وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان حمایت مصرفکنندگان، سازمان تعزیرات حکومتی، اتاق اصناف و ستاد تنظیم بازار تقسیم شده، واقعیت بازار نشان میدهد هماهنگی میان این دستگاهها آنگونه که باید عمل نکرده است. نتیجه این چندپارگی در مدیریت، بازاری است که قیمتها در آن با سرعتی بیشتر از توان خرید مردم حرکت میکند.
رکنا، در سالهای اخیر هر بحران زیرساختی در زندگی شهری با یک الگوی آشنا همراه بوده است؛ انتقال تدریجی مسئله از سطح عمومی به درون خانهها. از پمپهای آب در روزهای کمآبی تا موتور برقها در خاموشیها و اکنون بازار پررونق دسترسیهای گرانقیمت اینترنتی، شهروندان بیش از آنکه منتظر ایجاد عدالت و مدیریت بمانند، تلاش کردهاند با راهحلهای فردی از فشار بحران فاصله بگیرند. اما تجربه محدود شدن دسترسی به اینترنت بینالملل نشان میدهد که این الگوی «خرید راهحل» همیشه کارآمد نیست و برخی بحرانها، برخلاف گذشته، از مرز خانهها عبور میکنند و جامعه را ناگزیر به بازاندیشی در شیوه مواجهه با مسئلههای عمومی میکنند.
رکنا، جهان در حالی با هشدار تازه سازمان جهانی بهداشت درباره وضعیت قرمز یک کشتی مسافرتی روبهرو شده که سایه مرگبار هانتاویروس، با نرخ مرگومیری که در برخی گونهها به ۶۰ درصد میرسد، بیش از هر زمان دیگری سنگینی میکند. این ویروس که مخزن اصلی آن جوندگان هستند، حالا با تغییر الگوی انتقال و احتمال سرایت انسان به انسان در گونههای جدید، مرزهای جغرافیایی را یکی پس از دیگری درمینوردد. پروفسور علیرضا ناجی در واکاوی این اپیدمی، ضمن تشریح تفاوتهای بنیادین میان ویروسهای جهان قدیم و جدید، بر این نکته کلیدی پای میفشارد که در دنیای بههمپیوسته امروز، هیچ کشوری از ترکشهای یک اپیدمی در امان نخواهد بود و ایران نیز باید خود را برای مواجهه با این میهمان ناخوانده آماده کند.