دبیر سرویس اجتماعی خبرگزاری رکنا
رکنا، هفتاد و شش روز از قطع اینترنت در ایران میگذرد؛ تصمیمی که در نخستین ساعات آغاز جنگ با توجیههای امنیتی آغاز شد اما با گذشت زمان در همان میانه جنگ، ظهور «اینترنت پرو» و فروش دسترسی به اینترنت بینالملل برای گروهی از کاربران، روایت رسمی با عنوان ایجاد امنیت با تناقضی جدی مواجه کرد. حالا در شرایطی که جنگ هفتههاست به آتشبس رسیده، اکثریت مردم همچنان از اینترنت محروماند و دولت به جای اعلام زمان بازگشایی شبکه، از تشکیل ستادی تازه برای «ساماندهی» وضعیت اینترنت خبر میدهد؛ ستادی جدید برای مسئلهای که رئیسجمهور با همه اختیارات قانونی و امنیتی خود تاکنون نتوانسته حل کند و همین، بیش از هر چیز تصویر یک بوروکراسی فرسایشی و سردرگم را مقابل افکار عمومی قرار داده است.
رکنا، آمارهای رسمی نشان میدهد ایران با شناسایی ۱۶۰ گونه پستاندار، ۴۹۲ گونه پرنده، ۱۷۵ گونه ماهی، ۱۹۷ گونه خزنده و ۲۰ گونه دوزیست، یکی از مهمترین کانونهای تنوع زیستی جهان به شمار میرود؛ اما پشت این اعداد چشمگیر، واقعیتی نگرانکننده جریان دارد؛ جایی که ۸۶ گونه جانوری کشور در معرض خطر انقراض قرار گرفتهاند و بسیاری از زیستگاهها زیر فشار توسعه، خشکسالی و سوءمدیریت در حال فروپاشیاند.
رکنا، زمینلرزهای به بزرگی ۴.۶ ریشتر در ساعت ۲۳:۴۶ دوشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ حوالی پردیس در شرق استان تهران رخ داد؛ لرزهای کمعمق که در بخشهای وسیعی از تهران و حتی مازندران احساس شد. دکتر مهدی زارع، استاد تمام زمینشناسی، با اشاره به قرارگیری کانون این زمینلرزه در نزدیکی پهنه برخورد گسلهای مشا و شمال تهران، آن را هشداری جدی درباره تجمع تنش لرزهای در شرق پایتخت میداند؛ هشداری که در کنار بافتهای فرسوده، شبکههای آسیبپذیر گاز و خاک نرم دشتهای جنوبی، تابآوری تهران در برابر زلزلهای بزرگتر از ۶ ریشتر را به چالشی جدی تبدیل کرده است.
رکنا، دادههای رسمی بانک مرکزی، ثبت احوال و مرکز آمار ایران نشان میدهد همزمان با کاهش میانگین بعد خانوار به ۳.۰۱ نفر، تعداد ازدواجهای سالانه نیز از ۸۰۰ هزار مورد در ابتدای دهه ۹۰ به حدود ۴۷۰ هزار مورد رسیده است. افت نرخ باروری به کمتر از ۱.۵ فرزند، افزایش سن ازدواج و رشد خانوارهای یک و دو نفره اکنون تصویری از تغییر عمیق ساختار اجتماعی ایران در اردیبهشت ۱۴۰۵ ارائه میکند؛ تغییری که سیاستهای افزایش جمعیت هنوز نتوانسته آن را متوقف کند.
رکنا، در حالی که میانگین بارش کشور از ابتدای سال جاری تنها سه درصد بیشتر از حد نرمال ثبت شده، دادههای سازمان هواشناسی نشان میدهد توزیع بارندگی در ایران بهشدت نامتوازن شده است؛ بهطوری که ۱۸ استان با کمبارشی مواجهاند و تهران با کاهش ۳۸.۵ درصدی بارش، رکورددار خشکی در کشور محسوب میشود.
رکنا، در حالی که بیش از هفتاد و پنج روز از قطع اینترنت بینالمللی در ایران میگذرد، معاون ارتباطات شرکت مخابرات ایران از بازگشت حتمی اینترنت سخن گفته اما همزمان تأکید کرده است که اینترنت جهانی نباید با همان قیمت اینترنت ملی عرضه شود. اظهارنظری که نشان میدهد در کنار تداوم محدودیتها و شکلگیری دسترسیهای طبقاتی مانند «اینترنت پرو»، اکنون سناریوی دیگری نیز در حال شکلگیری است؛ بازگشت اینترنتی که احتمالاً گرانتر از گذشته در اختیار کاربران قرار خواهد گرفت، آن هم در شرایطی که بخش بزرگی از جامعه طی این ماهها هزینههای اقتصادی و حرفهای سنگینی را به دلیل قطع دسترسی به اینترنت جهانی متحمل شده است.
رکنا، تورم نزدیک به ۴۵ درصدی ساختوساز، طرح نهضت ملی مسکن را وارد مرحلهای بحرانی کرده است؛ جایی که افزایش مداوم آورده متقاضیان، بسیاری از خانوارهای کمدرآمد را در میانه راه از ادامه پروژهها بازمیدارد. کارشناسان معتقدند تا زمانی که سهم پرداختی متقاضی سقف مشخص نداشته باشد و ریسک تورم ساخت میان دولت، بانک و نهادهای مالی توزیع نشود، مسکن حمایتی عملاً به پروژهای پرهزینه برای حذف تدریجی اقشار ضعیف تبدیل خواهد شد.
رکنا، طوفانهای گرد و خاک در تهران، قم و اصفهان دیگر یک پدیده فصلی نیست؛ بحرانی است که همزمان با فرونشست زمین، خشکیدگی دشتها، نابودی مراتع و افت شدید منابع آب زیرزمینی گسترش یافته است. بسیاری از کارشناسان، ریشه این وضعیت را نه فقط در کمآبی، بلکه در سالها مدیریت ناهماهنگ، توسعه بیضابطه و تخریب مستمر اکوسیستم مرکز ایران میدانند. در همین زمینه رکنا با عباس جعفری، کارشناس برنامهریزی محیطزیست گفتوگو کرده است.
رکنا، در حالی معاون پرستاری وزارت بهداشت از بحران کمبود نیروی پرستاری و ضرورت تبدیل وضعیت نیروهای شرکتی و قراردادی سخن میگوید که آمارهای رسمی و صنفی، تصویری متناقض از بازار کار پرستاری در ایران ارائه میدهند؛ بازاری که از یک سو با کمبود شدید نیرو در بیمارستانها مواجه است و از سوی دیگر، به گفته دبیرکل خانه پرستار، بیش از ۵۰ هزار پرستار بیکار و خانهنشین دارد. این در شرایطی است که هر سال حدود ۱۵ هزار فارغالتحصیل جدید وارد این رشته میشوند اما بخش قابل توجهی از آنها یا جذب نمیشوند یا در مسیر مهاجرت قرار میگیرند.
رکنا، تنظیم بازار در ایران میان مجموعهای از نهادهای دولتی و صنفی تقسیم شده است؛ از وزارت صمت و جهاد کشاورزی تا سازمان حمایت، تعزیرات حکومتی و ستاد تنظیم بازار. هر کدام بخشی از زنجیره تولید تا توزیع را در اختیار دارند، اما در عمل پراکندگی مسئولیتها و ناهماهنگی سیاستها باعث شده کنترل قیمتها دشوارتر از همیشه شود. نتیجه این وضعیت در کف بازار دیده میشود؛ جایی که افزایش قیمتها، زندگی روزمره مردم را به میدان چانهزنی دائمی با تورم تبدیل کرده است.