دبیر سرویس اجتماعی خبرگزاری رکنا
رکنا، جنگ چهلروزهای که از نهم اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد و تا نوزدهم فروردین ۱۴۰۵ ادامه یافت، تنها معادلات نظامی کشور را دگرگون نکرد؛ زیرساختهای آموزشی نیز در گسترهای کمسابقه آسیب دیدند. بر اساس اعلام وزیر آموزش و پرورش، در جریان این درگیریها ۱۲۰۰ مدرسه در سراسر ایران دچار تخریب جدی شدند و بیش از ۲۲ هزار میلیارد تومان خسارت به مدارس و ساختمانهای اداری این وزارتخانه وارد آمد؛ آماری که از یکی از سنگینترین ضربهها به جغرافیای آموزش کشور در سالهای اخیر حکایت دارد.
در حالی که مسئولان وزارت بهداشت هر سال خبر آغاز مرحله تازهای از طرح پزشک خانواده را اعلام میکنند و اعتبار ویژهای برای این برنامه از بودجه عمومی کشور تخصیص مییابد، روند اجرایی آن همچنان در گروه شهرستانهای محدود و به صورت تدریجی پیش میرود. با وجود سابقهای نزدیک به سه دهه و ثبت اجرای رسمی این طرح در برخی استانها، پزشک خانواده هنوز راه درازی تا استقرار سراسری در نظام سلامت ایران دارد؛ طرحی که تحقق و تکمیل آن به رغم وعدهها، هر سال به آینده موکول میشود و همچنان از خط پایان دور است.
رکنا، بیش از دو ماه از قطع اینترنت بینالملل میگذرد و در حالی که این محدودیت با عنوان «شرایط جنگی» توجیه میشود، فروش بستههای اینترنت پرو همچنان ادامه دارد؛ دوگانگیای که پرسشهای جدی درباره منطق تصمیمگیری و اولویتهای امنیتی کشور ایجاد کرده است.
رکنا،در حالی که بازار محصولات در هفتههای اخیر با جهشهای قیمتی روبهرو شده، امیرمیثم نیکفر، کارشناس اقتصاد انرژی، معتقد است ریشه اصلی این افزایش قیمتها نه در کاهش تولید یا آسیب دیدن مجتمعهای پتروشیمی، و فولاد ، بلکه در خطای مدیریتی در سازوکار قیمتگذاری و تبعیت بازار داخلی از نرخهای ملتهب جهانی است. به گفته او، در شرایطی که انبارهای داخلی مملو از کالا و بازار منطقه نیز با وفور عرضه روبهروست، برخی مجتمعها محصولات خود را با منطق قیمتهای بازار اروپا عرضه میکنند؛ وضعیتی که به اعتقاد این کارشناس، نیازمند ورود تخصصی نهادهای نظارتی همچون تعزیزات برای اصلاح سازوکارهای بالادستی بازار است.
رکنا، افزایش بیوقفه هزینههای فرزندآوری در ایران، از قیمت یک بسته پوشک گرفته تا مخارج آموزش و درمان نوجوانان، تصویری میسازد که با واقعیت درآمدهای رسمی هیچ نسبتی ندارد. آنچه خانوادهها در مسیر رشد یک کودک تجربه میکنند، مجموعهای از هزینههای فزاینده و اجتنابناپذیر است که از همان سال نخست تولد آغاز میشود و تا پایان دبیرستان، هر سال سهم بیشتری از درآمد آنان را میبلعد. در میانه تأکید مکرر مسئولان بر ضرورت افزایش جمعیت، این شکاف اقتصادی تعیین میکند که تصمیمگیری درباره داشتن فرزند چگونه از یک انتخاب طبیعی خانوادگی به دغدغهای سخت و پرهزینه تبدیل شده است.
رکنا، برآوردهای منتشرشده از سوی نهادهای صنفی و اقتصادی نشان میدهد اختلال و قطع طولانیمدت اینترنت بینالمللی در ایران اکنون به یکی از پرهزینهترین وقفههای زیرساختی اقتصاد کشور تبدیل شده است. محاسبات اتاق بازرگانی، سازمان نظام صنفی رایانهای و دادههای پایش جهانی نتبلاکس حاکی از آن است که این محدودیت روزانه بین ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار خسارت مستقیم به فعالیتهای اقتصادی وارد میکند و با احتساب آثار زنجیرهای بر زنجیره تأمین، خدمات دیجیتال، تجارت الکترونیک و بازار کار آنلاین، دامنه زیان روزانه تا حدود ۷۰ تا ۸۰ میلیون دلار برآورد میشود؛ رقمی که در بازه بیش از دو ماه اخیر مجموع خسارتی در حدود ۱.۸ تا ۳ میلیارد دلار را برای اقتصاد ایران رقم زده است.
رکنا، حمید حاج اسماعیلی کارشناس حوزه کار و کارگری و اشتغال در گفت و گو با رکنا گفت:در حالی که آمار رسمی ثبتنامکنندگان بیمه بیکاری رقمی حدود ۲۰۰ هزار نفر را نشان میدهد، برآوردهای میدانی از بیکار شدن ۴ تا ۴.۵ میلیون نفر حکایت دارد؛ شکافی که نهتنها از اختلال سامانههای آماری و پوشش محدود بیمهای پرده برمیدارد، بلکه تصویری نگرانکننده از عمق بحران اشتغال پس از جنگ و فشار مضاعف بر صندوقهای بازنشستگی و تأمین اجتماعی ترسیم میکند.
رکنا، روز جهانی کارگر در ایران امسال در شرایطی فرا رسیده که بخش بزرگی از نیروی کار با مجموعهای از بحرانهای همزمان دستوپنجه نرم میکند؛ از اخراجهای ناگهانی و گسترش قراردادهای موقت تا ناایمنی محیطهای کاری و موج تعدیل نیرو در صنایع. همزمان تورم بالای ۵۰ درصد و شکاف عمیق میان دستمزدهای حدود ۲۰ میلیون تومانی با خط فقر بیش از ۷۰ میلیون تومان، معیشت خانوادههای کارگری را به یکی از جدیترین چالشهای اجتماعی کشور تبدیل کرده است؛ وضعیتی که بسیاری از فعالان کارگری آن را نشانهای از فرسایش امنیت شغلی و اقتصادی طبقه کارگر میدانند.
رکنا، بیش از دو ماه از قطع اینترنت در ایران میگذرد؛ قطعیای که از نهم اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد و تا دهم اردیبهشت ۱۴۰۵ همچنان ادامه دارد. در این فاصله، میلیونها شهروند نهفقط از یک ابزار ارتباطی، بلکه از بخشی از داراییهای خود محروم شدهاند. صفحات مجازی که حاصل سالها زمان، مهارت و سرمایه اجتماعی افرادند، عملاً از دسترس خارج شده و نوعی سلب مالکیت موقت از مایملک دیجیتال شهروندان را رقم زده است؛ وضعیتی که پیامدهای آن فراتر از اقتصاد دیجیتال، به زیست روزمره و حق دسترسی افراد به بخشی از زندگیشان گره خورده است.
رکنا، پایان جنگ ۴۰ روزه نه به تثبیت شرایط انجامیده و نه نشانههای بازگشت به وضعیت عادی را به همراه داشته است. جامعه اکنون در مرحلهای تعلیقی قرار دارد که در آن اختلالهای اقتصادی، فشار معیشتی، آسیبهای روانی و فرسایش سرمایه اجتماعی همزمان پیش میروند و روند بازسازی را به فرآیندی کند، پرهزینه و شکننده تبدیل کردهاند.