کدو حلوایی و مغز/ راز رنگ نارنجی این خوراکی پاییزی و نقش آن در سلامت حافظه و تمرکز چیست؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، آنچه درباره کدو می دانیم بیشتر به ارزش تغذیه ای آن، دریافت کاروتنوئیدها و نقش ویتامین A در عملکرد طبیعی بدن مربوط است؛ شواهد مستقیم درباره اینکه خوردن کدو حلوایی در انسان عملکرد شناختی را بهتر می کند، بسیار محدودتر است.

 رنگ نارنجی کدو از کجا می آید؟

رنگ نارنجی بسیاری از انواع کدو حلوایی عمدتا به دلیل وجود کاروتنوئیدهاست.بتاکاروتن یکی از شناخته شده ترین آنهاست. بدن می تواند بتاکاروتن را به ویتامین A تبدیل کند.ویتامین A برای بینایی، عملکرد سیستم ایمنی، رشد و حفظ بافت های بدن ضروری است و در عملکرد طبیعی سیستم عصبی نیز نقش دارد.اما اینجا یک تفاوت مهم وجود دارد: ضروری بودن ویتامین A برای بدن به این معنا نیست که مصرف بیشتر بتاکاروتن در فردی که دریافت کافی دارد، حتما عملکرد مغز را افزایش می دهد.

 آیا کدو حلوایی برای حافظه مفید است؟

برای این سوال باید با احتیاط جواب داد. بخش زیادی از پژوهش هایی که درباره کاروتنوئیدها و مغز انجام شده اند، به بررسی سطح کاروتنوئیدها، رژیم غذایی کلی یا مکمل ها پرداخته اند و نه مصرف خود کدو حلوایی. بنابراین نمی توان از نتایج آنها مستقیما نتیجه گرفت که خوردن کدو باعث تقویت حافظه می شود.

برخی مطالعات مشاهده ای ارتباط دریافت بیشتر کاروتنوئیدها با شاخص های بهتر سلامت یا شناخت را بررسی کرده اند، اما چنین مطالعاتی نمی توانند علت و معلول را ثابت کنند. در نتیجه، کدو حلوایی را بهتر است یک  منبع غذایی کاروتنوئیدها  بدانیم، نه غذای تقویت حافظه.

 ویتامین A چه ارتباطی با مغز دارد؟

ویتامین A در فرایندهای سلولی متعددی نقش دارد. مشتقات ویتامین A در تنظیم بیان ژن و فرایندهای رشد و تمایز سلولی دخالت دارند و این مسیرها برای سیستم عصبی نیز اهمیت دارند. کمبود شدید ویتامین A می تواند مشکلات جدی ایجاد کند، اما در افرادی که دریافت کافی دارند، مصرف بیشتر لزوما به معنای عملکرد بهتر مغز نیست. این همان مرزی است که در مطالب تغذیه ای باید رعایت شود.

 کدو فقط بتاکاروتن نیست

کدو حلوایی علاوه بر کاروتنوئیدها، آب زیادی دارد و منبعی از فیبر و برخی ویتامین ها و مواد معدنی است. تخم کدو نیز داستان متفاوتی دارد. تخم کدو حاوی چربی های غیراشباع، پروتئین، منیزیم و روی است و از نظر تغذیه ای می تواند به عنوان یک ماده غذایی جداگانه بررسی شود. بنابراین نباید ارزش غذایی گوشت کدو و تخم کدو را با هم یکی دانست.

آیا کدو و سلامت روان ارتباط دارند؟

شواهد مستقیم درباره اینکه کدو حلوایی اضطراب یا افسردگی را کاهش دهد، کافی نیست. اما وقتی به سلامت روان از زاویه تغذیه نگاه می کنیم، کیفیت کلی رژیم غذایی اهمیت پیدا می کند. رژیمی که انواع میوه ها و سبزیجات، حبوبات، غلات کامل، مغزها، دانه ها و منابع مناسب پروتئین را در خود جای دهد، مواد مغذی متنوعی در اختیار بدن قرار می دهد. کدو می تواند یکی از همین اجزا باشد. اما تبدیل آن به یک غذای ضد افسردگی یا ضد اضطراب، فراتر از شواهد موجود است.

پختن کدو ترکیبات آن را از بین می برد؟

پختن همیشه به معنای نابود شدن مواد مغذی نیست. حرارت می تواند دسترسی بدن به برخی کاروتنوئیدها را تغییر دهد و در بعضی شرایط حتی زیست فراهمی آنها را افزایش دهد؛ در عین حال، بخشی از ویتامین های حساس به حرارت و آب ممکن است کاهش پیدا کنند. نوع پخت، مدت حرارت و مقدار چربی همراه غذا نیز اهمیت دارد. بنابراین جمله ساده ای مانند کدو خام بهتر از کدو پخته است، از نظر علمی قابل دفاع نیست.

کدو حلوایی یا مکمل بتاکاروتن؟

این دو نیز یکی نیستند. کدو یک ماده غذایی کامل است که علاوه بر کاروتنوئیدها، فیبر و مجموعه ای از مواد مغذی را در اختیار بدن می گذارد. مکمل بتاکاروتن مقدار مشخص و بسیار متمرکزتری از یک ترکیب را فراهم می کند و مصرف آن باید با شرایط فرد و شواهد پزشکی سنجیده شود. به طور کلی، دریافت مواد مغذی از یک رژیم غذایی متنوع با مصرف خودسرانه مکمل ها تفاوت دارد.

نگاه روانشناختی 

در مورد غذا و سلامت روان، یک اشتباه رایج این است که از یک ارتباط زیستی کوچک، یک نتیجه بزرگ روان شناختی بسازیم. مثلا اگر بدانیم ویتامین A برای سیستم عصبی ضروری است، ممکن است خیلی سریع به این نتیجه برسیم که کدو باعث افزایش حافظه یا کاهش اضطراب می شود. اما مغز چنین رابطه خطی و ساده ای ندارد. عملکرد شناختی و سلامت روان حاصل تعامل عوامل متعدد زیستی، روان شناختی و محیطی است.

بنابراین بهتر است به کدو حلوایی همان چیزی را نسبت دهیم که شواهد از آن حمایت می کنند: یک ماده غذایی پاییزی مغذی و منبع کاروتنوئیدها، نه یک درمان برای مشکلات روانی.

کدو حلوایی به دلیل رنگ نارنجی خود منبع قابل توجهی از کاروتنوئیدها، از جمله بتاکاروتن، است. بدن می تواند بخشی از بتاکاروتن را به ویتامین A تبدیل کند؛ ماده ای که برای عملکرد طبیعی بدن و سیستم عصبی ضروری است. اما شواهد فعلی کافی نیست که بگوییم خوردن کدو حلوایی مستقیما حافظه را تقویت می کند یا افسردگی و اضطراب را کاهش می دهد.

کدو حلوایی برای مغز جالب است، اما نه به دلیل یک اثر جادویی؛ بلکه به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی متنوع که مواد مغذی مورد نیاز بدن را تامین می کند.