داستان شب/ باغچه ای که تشنه مهربانی بود / قصه درمانی / گروه سنی: ۵ تا ۸ سال

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، نازنین هر روز از کنار باغچه پشت خانه می گذشت. باغچه گوشه حیاط بود؛ میان دیوار آجری و انباری کوچک. روزی روزگاری، گل های رنگارنگی در آن می روییدند، اما حالا چند ساقه خشک و برگ های پژمرده در خاک دیده می شد.

نازنین دلش می خواست باغچه دوباره سبز شود. اول فکر کرد باید یک سطل بزرگ آب روی آن بریزد. اما مادرش گفت هر گیاهی نیاز خودش را دارد و مراقبت فقط آب دادن نیست. آن ها با هم باغچه را نگاه کردند، خاکش را لمس کردند و فهمیدند که باید آرام آرام به آن رسیدگی کنند.

باغچه با کمک چند دست مهربان دوباره جان گرفت. نه یک شبه و نه با یک کار بزرگ، بلکه با توجهی که هر روز تکرار می شد.

گوشه ای خاموش در حیاط

حیاط خانه نازنین پر از صدا بود. صبح ها صدای کتری از آشپزخانه می آمد، عصرها توپ نازنین به دیوار می خورد و گاهی گربه همسایه از روی دیوار می پرید. اما گوشه باغچه همیشه ساکت بود.

پیش تر، باغچه پر از گل های بنفشه، لاله و همیشه بهار بود. یک بوته نعناع هم نزدیک شیر آب رشد می کرد و بویش همه حیاط را پر می کرد. اما چند ماه بود که کسی به باغچه نرسیده بود. خاک خشک شده بود و برگ های قهوه ای روی آن جمع شده بودند.

یک روز نازنین کنار باغچه نشست و گفت:

— چرا دیگر گل نمی دهی؟

هیچ جوابی نشنید. فقط باد برگ خشک کوچکی را جابه جا کرد.

نازنین با دست خاک را لمس کرد. خاک سخت و خشک بود. وقتی انگشتش را فشار داد، نتوانست به راحتی آن را کنار بزند. او به گلدان های پشت پنجره نگاه کرد و فکر کرد شاید باغچه تشنه است.

دوان دوان به آشپزخانه رفت و یک آب پاش کوچک آورد. آب را روی خاک ریخت. آب روی سطح خاک جمع شد و به سختی فرو رفت. نازنین آن قدر آب ریخت که زمین خیس شد، اما باغچه هنوز همان طور بی حال به نظر می رسید.

کمک خواستن از مادر

مادر از آشپزخانه بیرون آمد و دید نازنین کنار باغچه ایستاده است.

— چه کار می کنی؟

نازنین گفت:

— می خواهم باغچه را بیدار کنم. خیلی آب می خواهد.

مادر به خاک خیره شد و بعد کنار نازنین نشست.

— آب به گیاه کمک می کند، اما اگر خاک خیلی سفت شده باشد، آب هم خوب به ریشه ها نمی رسد. بهتر است اول ببینیم باغچه چه چیزهایی لازم دارد.

نازنین پرسید:

— یعنی فقط آب کافی نیست؟

مادر گفت:

— برای هر گیاه، مراقبت های مختلفی لازم است. بعضی گیاه ها آفتاب بیشتر می خواهند، بعضی سایه. خاک هم باید نرم باشد و جای خالی برای ریشه ها داشته باشد. باید ببینیم این باغچه چه وضعی دارد.

آن ها چند برگ خشک را کنار زدند. کمی پایین تر، خاک هنوز مرطوب بود. مادر توضیح داد که آب زیادی هم ممکن است به ریشه ها آسیب بزند.

نازنین آب پاش را کنار گذاشت.

— پس از کجا شروع کنیم؟

مادر گفت:

— اول نگاه می کنیم، بعد تصمیم می گیریم. مراقبت خوب با توجه شروع می شود.

پیدا کردن نشانه ها

نازنین و مادر به بخش های مختلف باغچه نگاه کردند. کنار دیوار، خاک خشک تر بود. نزدیک شیر آب، یک تکه زمین نرم تر دیده می شد. برگ های خشک روی خاک جمع شده بودند و جلوی نور را می گرفتند. چند شاخه هم کج شده بودند و به زمین خم شده بودند.

نازنین گفت:

— فکر می کردم همه گیاه ها یک چیز می خواهند. اما این طرف باغچه بیشتر آفتاب دارد و آن طرف سایه است.

مادر جواب داد:

— درست می گویی. خوب است اول یاد بگیریم چه چیزهایی اینجا رشد می کنند.

نازنین دفتر نقاشی اش را آورد. از باغچه تصویر کشید و جای گل ها، دیوار و شیر آب را روی آن نشان داد. بعد یک تکه کاغذ کنار هر گیاه گذاشت تا نامش را پیدا کنند.

مادر گفت شاید بخشی از گیاه ها دیگر زنده نباشند. اما قبل از بیرون آوردنشان، بهتر است کمی صبر کنند و ببینند کدام ساقه ها هنوز سبزند.

نازنین یک برگ کوچک سبز پیدا کرد که زیر برگ های خشک پنهان شده بود.

— این یکی هنوز زنده است!

مادر لبخند زد.

— بله. گاهی چیزی که از دور خشک به نظر می رسد، هنوز فرصت دوباره رشد کردن دارد.

کارهای کوچک

نازنین تصمیم گرفت هر روز چند دقیقه به باغچه رسیدگی کند. قرار نبود همه چیز را در یک روز درست کند. مادر یک دستکش باغبانی کوچک به او داد و خودش هم بیلچه ای آورد.

آن ها برگ های خشک را آرام جمع کردند. بعد خاک سطحی را با بیلچه کمی نرم کردند. نازنین می خواست سریع تر کار کند، اما مادر یادآوری کرد که باید مراقب ریشه ها باشند.

— اگر خیلی عمیق بیل بزنیم، ممکن است به ریشه ها آسیب بزنیم.

نازنین آهسته تر شد و با دقت خاک را جابه جا کرد.

بعد از کار، مادر مقدار کمی آب به قسمت های خشک باغچه داد. آب این بار کم کم در خاک فرو رفت. نازنین متوجه شد که خاک نرم شده بهتر آب را می پذیرد.

فردای آن روز، او دوباره باغچه را نگاه کرد. هیچ گل تازه ای باز نشده بود. نازنین کمی دلخور شد.

— من دیروز این همه کار کردم، اما هنوز فرق نکرده.

مادر گفت:

— بعضی تغییرها آرام اتفاق می افتند. گیاه ها به زمان نیاز دارند. تو کارت را انجام داده ای؛ حالا باید به آن ها فرصت بدهیم.

نازنین نفس عمیقی کشید. او تصمیم گرفت هر روز باغچه را ببیند، نه اینکه هر روز از آن انتظار یک تغییر بزرگ داشته باشد.

همسایه ای با یک گلدان کوچک

چند روز بعد، خانم همسایه از پشت دیوار نازنین را صدا زد. او گلدانی کوچک در دست داشت. داخل گلدان یک جوانه نعناع بود.

— می دانم داری به باغچه رسیدگی می کنی. شاید این جوانه بتواند نزدیک شیر آب رشد کند.

نازنین خوشحال شد، اما پرسید:

— مطمئنی جای خوبی برایش است؟

خانم همسایه گفت:

— نعناع رطوبت را دوست دارد، اما نباید همیشه در آب بماند. می توانیم در جای مناسبی بکاریم و بعد هر روز خاکش را بررسی کنیم.

نازنین یک گودال کوچک نزدیک شیر آب کند. خانم همسایه نشان داد که ریشه ها را چطور آرام در خاک بگذارد. نازنین خاک را دور ریشه ریخت و کمی فشار داد، اما نه آن قدر که خاک سفت شود.

بعد با آب پاش مقدار کمی آب ریخت.

— حالا باید چند روز نگاهش کنیم، ببینیم چه طور پیش می رود.

نازنین حس کرد این کار شبیه مراقبت از یک دوست تازه است. لازم نیست مدام او را تکان بدهد یا مجبورش کند رشد کند. باید جایی مناسب برایش آماده کند و مراقب نشانه هایش باشد.

باغچه در روزهای گرم

آن هفته، هوا گرم شد. آفتاب مستقیم روی بخش جنوبی باغچه می تابید. ظهر، برگ های جوان کمی خم شدند. نازنین اول ترسید و آب پاش را برداشت، اما پیش از آنکه آب را روی همه باغچه بریزد، مادرش را صدا زد.

مادر گفت:

— بیا اول خاک را لمس کنیم. اگر زیر سطح هنوز خنک و نمناک است، شاید لازم نباشد دوباره آب بدهیم.

نازنین انگشتش را در خاک فرو برد. سطح خاک خشک بود، اما کمی پایین تر هنوز رطوبت داشت. آن ها تصمیم گرفتند تا عصر صبر کنند و بعد دوباره بررسی کنند.

وقتی آفتاب کم شد، نازنین به باغچه برگشت. خاک هنوز کمی نم داشت. او فقط به بخش خیلی خشکی که کنار دیوار بود، آب داد.

مادر گفت:

— خوب نگاه کردی و بعد تصمیم گرفتی. این هم بخشی از مهربانی است؛ اینکه بفهمیم دیگری واقعاً چه نیازی دارد.

نازنین به برگ های نعناع نگاه کرد. برگ هایش دوباره بالا آمده بودند. آن ها هنوز کوچک بودند، اما بوی سبزی ملایمی می دادند.

باران و بذرهای تازه

یک عصر، ابرها جمع شدند و باران آرامی بارید. نازنین کنار پنجره نشست و باغچه را تماشا کرد. قطره ها روی برگ های خشک می افتادند و خاک را نرم می کردند.

صبح روز بعد، مادر چند بذر گل آورد. آن ها پیش از کاشتن، برچسب روی بسته را خواندند تا بفهمند گل ها چه مقدار نور و آب لازم دارند. نازنین روی دفترش نوشت: این بذرها آفتاب صبح را دوست دارند.

آن ها بذرها را با فاصله در خاک گذاشتند. نازنین خاک را رویشان ریخت و با کف دست آرام صاف کرد.

— حالا نمی بینمشان، یعنی گم شده اند؟

مادر گفت:

— نه. بعضی چیزها تا وقتی رشد کنند، پنهان می مانند. ما باید مراقبت کنیم و منتظر بمانیم.

نازنین هر روز باغچه را نگاه می کرد. روز اول هیچ اتفاقی نیفتاد. روز دوم هم چیزی دیده نشد. روز سوم، یک جوانه باریک از خاک بیرون آمد. نازنین آن قدر خوشحال شد که مادر را صدا زد.

— ببین! یکی از بذرها بیدار شده!

مادر آمد و کنار او نشست. هر دو به جوانه کوچک نگاه کردند. نازنین می دانست حالا باید همچنان مراقب باشد؛ اما نه آن قدر که به جوانه آسیب بزند.

یک نشانه برای همه

نازنین برای باغچه یک تابلو کوچک درست کرد. روی آن با مداد رنگی نوشت: باغچه، جای رشد است. بعد از مادر اجازه گرفت تا آن را کنار دیوار بگذارد.

وقتی دوستانش به خانه آمدند، آن ها را به باغچه نشان داد. نازنین توضیح داد که هرکس می تواند در مراقبت از آن سهمی داشته باشد. یکی آب پاش کوچک را پر کرد، یکی برگ های خشک را جمع کرد و دیگری فقط کنار جوانه ها نشست تا نقاشی شان کند.

نازنین گفت:

— نباید روی خاک تازه پا بگذاریم. جوانه ها هنوز خیلی کوچک اند.

بچه ها دور باغچه راه رفتند و جای خالی را برای بازی نگه داشتند. آن ها یاد گرفتند که مراقبت فقط انجام دادن کاری برای گیاه نیست. گاهی یعنی مواظب باشیم ناخواسته به آن صدمه نزنیم.

گربه همسایه یک روز خواست روی خاک نرم دراز بکشد. نازنین با مهربانی او را به جای دیگری هدایت کرد و یک زیرانداز کنار دیوار گذاشت. گربه روی زیرانداز خوابید و از آنجا باغچه را تماشا کرد.

گل های کوچک

چند هفته گذشت. جوانه ها بزرگ تر شدند و برگ های تازه دادند. بوته نعناع هم کنار شیر آب جان گرفته بود. یک صبح، نخستین گل بنفش باز شد.

نازنین به باغچه نگاه کرد. تغییر آن یکباره اتفاق نیفتاده بود. هر روز کمی خاک نرم شده بود، هر بذر کم کم ریشه داده بود و هر جوانه با نور و آب مناسب رشد کرده بود.

نازنین یک برگ نعناع را بویید و به یاد آورد که روز اول فکر می کرد باید یک سطل آب روی باغچه بریزد. حالا می دانست که هر بخش باغچه نیاز خودش را دارد و مراقبت با نگاه کردن و شناختن شروع می شود.

مادر گفت:

— به نظرت باغچه چرا دوباره سبز شد؟

نازنین کمی فکر کرد.

— چون تنها نبود. ما هر روز به آن سر زدیم، اما نگذاشتیم کارها را با عجله انجام دهیم. هر بار دیدیم چه چیزی لازم دارد.

مادر گفت:

— همین طور است. مهربانی همیشه یک کار بزرگ نیست. گاهی چند دقیقه توجه در هر روز، تفاوت زیادی می سازد.

از آن به بعد، باغچه فقط گوشه ای از حیاط نبود. جایی بود که خانواده با هم مراقبت را تمرین می کردند. هرکس کاری کوچک انجام می داد و بعد صبر می کرد تا نتیجه آن را ببیند.

باغچه ای برای روزهای بعد

فصل بهار رو به تابستان رفت. گل ها بیشتر شدند و زنبوری گاهی به آن ها سر می زد. نازنین از باغچه نقاشی می کشید و هر هفته تغییر کوچکی در دفترش ثبت می کرد. یک هفته برگ های نعناع بیشتر شده بودند. هفته بعد، گل زردی باز شده بود. بعد از آن، یک ساقه تازه از میان خاک بیرون آمده بود.

باغچه همیشه بی نقص نبود. گاهی برگ زرد می شد، گاهی یک بذر رشد نمی کرد و گاهی حلزونی از کنار دیوار می گذشت و برگ کوچکی را می خورد. نازنین دیگر از هر تغییر کوچکی نمی ترسید. او می دانست باید نگاه کند، از بزرگ ترها بپرسد و تصمیم بگیرد چه کاری مناسب است.

یک روز، دختر کوچکی از خانه کناری آمد و پرسید:

— چطور باغچه را این قدر قشنگ کردی؟

نازنین گفت:

— من تنهایی درستش نکردم. هر روز کمی به آن رسیدگی کردیم و صبر کردیم تا رشد کند.

دختر پرسید:

— می توانم یک بذر بکارم؟

نازنین یک گوشه خالی نشانش داد. آن دو کنار هم خاک را نرم کردند و یک بذر کوچک کاشتند. نازنین گفت:

— حالا باید مراقب باشیم و به آن فرصت بدهیم.

باغچه زیر نور عصر آرام می درخشید. بوی نعناع در حیاط پیچیده بود و برگ های تازه در باد تکان می خوردند. آن گوشه خاموش دیگر ساکت نبود؛ صدای بچه ها، زنبورها و برگ ها در آن شنیده می شد.

پیام داستان

مراقبت و مهربانی با توجه شروع می شوند. پیش از کمک کردن، خوب است ببینیم دیگری چه نیازی دارد. تغییرهای خوب همیشه سریع اتفاق نمی افتند؛ گاهی کارهای کوچک و پیوسته، همراه با صبر، به رشد و جان گرفتن کمک می کنند.