پهپاد و اضطراب پنهان جامعه/ وقتی ذهن در برابر تهدید دائمی گوش به زنگ می ماند/ تحلیل روانشناسی خبر ترند

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، اخبار مربوط به پهپاد، موشک، رهگیری و درگیری نظامی فقط اطلاعاتی درباره تجهیزات و تحولات امنیتی نیستند. این اخبار می توانند احساس امنیت روزمره را نیز تحت تأثیر قرار دهند. بویژه زمانی که مخاطب نمی داند تهدید تا چه اندازه به زندگی شخصی و محیط اطراف او نزدیک است.

در چنین موقعیتی، ذهن ممکن است از حالت دریافت عادی اطلاعات به وضعیت مراقبت و آماده باش تغییر کند. فرد مرتب خبرها را دنبال می کند، به صداهای محیط حساس می شود و تلاش می کند نشانه هایی از خطر احتمالی پیدا کند.

گوش به زنگی روانی

در روانشناسی، گوش به زنگی بیش از حد(Hypervigilance) به حالتی گفته می شود که فرد به شکل مداوم محیط را برای یافتن نشانه های تهدید بررسی می کند. این واکنش در شرایط خطر واقعی می تواند نقش حفاظتی داشته باشد، اما اگر طولانی و فراگیر شود، خواب، تمرکز و احساس آرامش را مختل می کند.

در مواجهه با اخبار نظامی، برخی افراد ممکن است چندین بار در روز خبرگزاری ها را بررسی کنند، صداهای عادی را به نشانه خطر تعبیر کنند یا در نبود اطلاعات قطعی، بدترین سناریوها را در ذهن بسازند.

البته پیگیری اخبار نظامی به تنهایی نشانه اضطراب بالینی نیست. مردم حق دارند درباره رویدادهایی که بر امنیت و زندگی شان اثر می گذارد اطلاعات کسب کنند. مسئله، زمانی آغاز می شود که دریافت اطلاعات به چرخه ای تکراری و فرساینده تبدیل شود، بدون آنکه توان تصمیم گیری یا آمادگی واقعی فرد را افزایش دهد.

چرا خبرهای مبهم گاهی ترسناک تر از خبرهای روشن هستند؟

در نظریه ارزیابی شناختی، احساس تهدید فقط به شدت رویداد وابسته نیست میزان پیش بینی پذیری و ارزیابی فرد از توانایی مقابله نیز اهمیت دارد. وقتی خبر اولیه منتشر می شود، اما درباره محل دقیق حادثه، ابعاد آن، تلفات احتمالی یا پیامدهای بعدی اطلاعات روشنی وجود ندارد، ذهن برای پر کردن خلأ اطلاعاتی به حدس و سناریوسازی روی می آورد.

در چنین شرایطی، شایعه می تواند سریع تر از اطلاعات تأییدشده منتشر شود زیرا خبر مبهم برای ذهن نگران، فضایی برای تصور بدترین احتمال ها ایجاد می کند.

انتقال اضطراب از صفحه تلفن به فضای خانه

کودکان و نوجوانان ممکن است از طریق گفتگوهای بزرگسالان، تصاویر تلویزیونی و پیام های شبکه های اجتماعی با اخبار نظامی روبرو شوند. حتی اگر مستقیما خبر را دنبال نکنند، تغییر رفتار والدین را تشخیص می دهند.

وقتی بزرگسالان پیوسته درباره احتمال حمله، انفجار یا خطرهای آینده صحبت می کنند، کودک احساس می کند محیط اطرافش ناامن شده است بنابراین نحوه صحبت کردن درباره اخبار به اندازه خود خبر اهمیت دارد.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این موضوع می پردازد؟

نکته محوری که باید به آن توجه داشت تفاوت میان آگاهی از خطر و زندگی کردن در وضعیت خطر دائمی است. آگاهی به فرد کمک می کند اطلاعات معتبر دریافت کند، هشدارهای رسمی را جدی بگیرد و در صورت لزوم اقدام ایمنی انجام دهد اما قرار گرفتن بی وقفه در معرض تصاویر و روایت های تهدیدآمیز، بدون امکان اقدام مؤثر، ممکن است احساس درماندگی و فرسودگی ایجاد کند.

جامعه ایمن جامعه ای نیست که فقط اطلاعات امنیتی دریافت می کند جامعه ای است که می تواند میان هشدار واقعی، ادعای تأییدنشده و شایعه تمایز بگذارد.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

در شرایط حساس، اطلاع رسانی باید دقیق، مستند و با زمان مندی باشد. نهادهای رسمی لازم است میان خبر تأییدشده، ادعای یکطرف درگیری و اطلاعاتی که هنوز امکان راستی آزمایی آنها وجود ندارد تفاوت بگذارند.

ابهام اجتناب ناپذیر در ساعات نخست یک رویداد نباید با سکوت طولانی یا انتشار اطلاعات متناقض تشدید شود. اعلام صریح اینکه کدام بخش خبر هنوز تأیید نشده است، از انتشار روایت های غیرمستند جلوگیری می کند.

راهکار گروه روانشناسی رکنا برای مردم

دریافت خبر از منابع معتبر، محدود کردن بررسی مکرر تلفن همراه و پرهیز از بازنشر تصاویر تأییدنشده می تواند به کاهش آشفتگی اطلاعاتی کمک کند. اگر هشدار رسمی صادر شده است باید همان دستورالعمل ها را جدی گرفت. در عین حال، لازم نیست فرد برای احساس آمادگی، تمام ساعات روز را صرف تماشای تصاویر و دنبال کردن خبرهای نظامی کند.

والدین بهتر است بجای پنهان کردن کامل واقعیت یا انتقال جزئیات هراس آور، متناسب با سن کودک و بدون بزرگنمایی درباره موضوع توضیح دهند.

تلنگر روانشناختی

تصور می کنیم هرچه بیشتر خبر بخوانیم، کنترل بیشتری بر آینده خواهیم داشت اما دانستن مکرر یک تهدید، به معنای افزایش توان مقابله با آن نیست. پرسش مهم این است: آیا پیگیری این خبر به تصمیمی مفید منجر می شود یا فقط ذهن ما را در وضعیت آماده باش نگه می دارد؟