چرا حتی در وقت آزاد هم نمی توانیم آرام بگیریم؟

رکنا:  گاهی روز کاری تمام شده، قرار مهمی نداریم و بدن روی مبل نشسته است، اما ذهن هنوز میان کارهای عقب مانده، هزینه ها، گفت وگوهای نیمه تمام و اتفاق های احتمالی حرکت می کند. فرد وقت آزاد دارد، اما احساس فراغت ندارد. شاید تلفن را باز کند، خبر بخواند یا چند کار کوچک انجام دهد؛ نه از سر نیاز واقعی، بلکه برای آن که با سکوت و افکار خودش تنها نماند.

استراحت فقط انجام ندادن کار نیست. گاهی بدن متوقف شده، اما دستگاه توجه همچنان در حالت آماده باش است. اگر آدم مدت زیادی با فشار و فوریت زندگی کرده باشد، پایین آوردن سرعت ممکن است حتی غریب یا ناآرام کننده شود. وقتی لحظه ای برای فکر کردن پیدا می شود، نگرانی هایی که در طول روز کنار زده شده بودند، سر برمی آورند.

چرا وقت آزاد به آرامش تبدیل نمی شود؟

بعضی افراد با هر توقف، فهرست کارهای انجام نشده را به یاد می آورند. ذهن آن ها استراحت را بی مسئولیتی تلقی می کند و می گوید هنوز فلان کار باقی مانده است. در نتیجه، بدن در خانه است اما فرد همچنان خودش را بابت استفاده نکردن از زمان سرزنش می کند. در بعضی خانواده ها نیز ارزشمندی با مفید بودن گره خورده است؛ انگار فقط وقتی حق استراحت داریم که همه کارها تمام شده باشند.

این معیار دست نیافتنی است، چون همیشه کاری برای انجام دادن وجود دارد. اگر استراحت را به پایان کامل مسئولیت ها موکول کنیم، ممکن است هیچ وقت نوبت آن نرسد. استراحت بخشی از نگهداری از توان فرد است، نه جایزه ای که فقط پس از بی نقص انجام دادن همه وظایف دریافت شود.

بدن خاموش نشده، چون روز پرتنش بوده

وقتی فرد ساعت ها درگیر تصمیم، نگرانی یا تعارض است، بدن ممکن است همچنان نشانه های برانگیختگی را نگه دارد: تنش عضلانی، ضربان بالا، بی قراری یا دشواری خواب. گفتن آرام باش همیشه این وضعیت را تغییر نمی دهد. گاهی بدن نیاز دارد به تدریج از ریتم پرشتاب فاصله بگیرد.

یک فاصله کوتاه میان کار و استراحت می تواند کمک کند: پیاده روی، دوش گرفتن، چند دقیقه تنفس آهسته، کشش بدن یا کنار گذاشتن صفحه نمایش. این کارها درمان همه مشکلات نیستند، اما به بدن علامت می دهند که از موقعیت قبلی خارج شده است. برای بعضی افراد، فعالیت آرام بهتر از بی حرکت نشستن عمل می کند؛ چون ذهن هنگام سکوت ممکن است فرصت بیشتری برای نگرانی پیدا کند.

فرار از فکر با سرگرم شدن

سرگرمی و استفاده از تلفن به خودی خود مسئله نیست. موسیقی، بازی، فیلم یا شبکه های اجتماعی می توانند راهی برای لذت و ارتباط باشند. اما اگر هر لحظه سکوت با پر کردن فوری توجه پاسخ داده شود، فرد ممکن است متوجه نیازهایش نشود. گاهی ساعت ها صفحه را بالا و پایین می کنیم، اما بعد از آن هم خسته تر هستیم؛ چون مغز آرام نگرفته و مدام محرک تازه دریافت کرده است.

می توان از خود پرسید این فعالیت واقعا به من استراحت می دهد یا فقط چند دقیقه مرا از فکرها دور می کند؟ پاسخ همیشه سیاه و سفید نیست. گاهی هر دو کارکرد را دارد. هدف محروم کردن خود از سرگرمی نیست؛ این است که انتخاب کنیم چه نوع استراحتی بیشترین فایده را دارد: خواب، تنهایی، معاشرت، حرکت، بازی یا انجام یک کار ساده با تمرکز.

استراحت را به یک مهارت تبدیل کنیم

برای آرام شدن، لازم نیست ذهن را به سکوت کامل وادار کنیم. ممکن است فکرها همچنان بیایند؛ می توانیم متوجه شان شویم و هر بار به فعالیتی که انتخاب کرده ایم برگردیم. شاید این فعالیت نوشیدن چای، گوش دادن به یک قطعه موسیقی یا نشستن کنار پنجره باشد. کیفیت استراحت بیشتر به نوع رابطه ما با زمان آزاد مربوط است تا تعداد ساعت های آن.

اگر بی قراری و ناتوانی در آرام شدن مدت زیادی ادامه دارد و خواب یا کار روزانه را مختل کرده، بهتر است آن را فقط به سبک زندگی نسبت ندهیم. اضطراب، فشار مزمن، مشکلات جسمانی یا دیگر عوامل می توانند نقش داشته باشند و بررسی حرفه ای مفید باشد. اما در بسیاری از روزها، قدم اول این است که استراحت را از فهرست کارهای بی ارزش بیرون بیاوریم. ذهنی که همیشه باید آماده باشد، برای بازگشت به زندگی روزانه به فرصت خاموش شدن نیاز دارد.