دبیر سرویس اجتماعی خبرگزاری رکنا
رکنا، اینترنت بدون فیلتر که روزی مطالبه عمومی جامعه برای دسترسی آزاد بود، حالا در نقطهای ایستاده که نفس اتصال به جهان به کالایی فروشی تبدیل شده است. «اینترنت پرو» و سیمکارتهای دارای اینترنت بینالملل آزاد، نشانههای شکلگیری مدلی هستند که شهروندان را بر اساس سطح دسترسی به جهان طبقهبندی میکند. در چنین وضعیتی، نخریدن اینترنت پرو و بستن داوطلبانه سیمکارتهای سفید، از یک انتخاب فردی فراتر میرود و به کنشی مدنی تبدیل میشود؛ کنشی برای بازگرداندن دسترسی به اینترنت از یک امتیاز فروشی به یک حق همگانی.
رکنا، شصت روز از خاموشی گسترده اینترنت در ایران گذشته است؛ دو ماهی که جریان زندگی، کار و ارتباط را در سایهای سنگین فرو برده و جامعه را به سوی یکی از عمیقترین شکافهای دیجیتال تاریخ خود رانده است. شصت روزی که نهتنها ریتم زندگی ایرانیان را مختل کرد، بلکه امید به بازگشت سریع وضعیت عادی را هم فرسایش داد. مردمی که ابتدا تصور میکردند قطعی تنها یک هفته طول میکشد، هفتهها را پشت سر گذاشتند تا این خاموشی به یک ماه و سپس به دو ماه برسد و همچنان ادامه یابد. در میانه این انتظار فرساینده، فروش اینترنت بینالملل با قیمتهای سنگین، تصویر روشنی از واقعیت ارائه داد؛ واقعیتی که نشان میداد مسئله، نه جنگ، بلکه تبدیل یک حق عمومی به کالایی فروشی بوده است.
رکنا، رضا کیانیان بازیگر سرشناس کشور اعلام کرده است که برای احیای دریاچه ارومیه پس از جمع آوری امضا و دریافت کمک از سازمان ملل و کشور ژاپن 3 میلیون دلار در اختیار عیسی کلانتری رئیس پیشین سازمان حفاظت از محیط زیست ایران قرار داده است. عیسی کلانتری در گفت و گو با رکنا در برابر این سخنان گفت: اصلا از این پول خبر ندارم و تکذیب می کنم!
رکنا، پایان دادن به تجاریسازی دسترسی اینترنت در ایران به ضرورتی عدالتی بدل شده است. در حالی که وعده رفع فیلترینگ و بازگشایی اینترنت بین الملل به مطالبهای ملی تبدیل شده، ساختار تازهای با عنوان «اینترنت پُرو» دسترسی آزاد را به کالایی فروشی و امتیازی طبقاتی تبدیل کرده است؛ تجربهای که مرز میان حقِ عمومی و امتیاز اقتصادی را بهروشنی مخدوش میکند و نشانهای از شکاف جدید در ارتباط شهروندان با جهان است.
دکتر مهدی زارع، استاد تمام زمینشناسی، در گفتوگو با رکنا میگوید بمباران ۴۰ روزه اسفند ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵ که حدود ۳۰ هزار نقطه در ایران را هدف قرار داد، ردپایی کربنی در مقیاس دهها میلیون تن معادل دیاکسیدکربن بر جا گذاشته است. به گفته او تنها در دو هفته نخست درگیری بیش از ۵ میلیون تن CO₂ وارد جو شده؛ رقمی معادل کل انتشار سالانه گازهای گلخانهای برخی کشورها. بخش بزرگی از این انتشار ناشی از تخریب ساختمانها، سوختن مخازن و تأسیسات نفتی و مصرف سوخت در عملیات نظامی بوده و آتشسوزی زیرساختهای انرژی سهم قابل توجهی در آن داشته است. زارع هشدار میدهد اثر اقلیمی جنگ با توقف بمباران پایان نمییابد؛ زیرا بازسازی گسترده شهرها، مدیریت دهها میلیون تن آوار و آسیب به اکوسیستمهایی مانند خلیج فارس میتواند برای سالها یکی از سنگینترین پیامدهای محیطزیستی این درگیری را رقم بزند.
رکنا، صبح نهم اسفند، ایران در نخستین ساعتهای جنگ با دو فاجعه تکاندهنده روبهرو شد؛ حملهای که در عرض چند دقیقه، مدرسه شجره طیبه میناب را با ۱۵۶ قربانی ـ از ۱۲۰ دانشآموز تا ۲۶ معلم و چند والدین ـ به یکی از خونبارترین نقاط کشور بدل کرد و ساعاتی بعد، لامرد فارس را در غبار موشک فرو برد؛ حملهای که ۲۱ جان و چهار کودک ورزشکار را از شهر گرفت و بیش از صد زخمی بر جای گذاشت. دو شهری که در یک روز، معصومیت را در دو صحنه متفاوت اما همردیف به خاک سپردند و چهره جنگ را برای همیشه در حافظه مردم حک کردند.
رکنا، با ادامه محدودیت دسترسی به اینترنت بینالملل برای بخش گستردهای از مردم، ورود قوه قضائیه به بررسی پرونده «اینترنت پرو و سیمکارتهای سفید» به اقدامی مهم برای روشنشدن ابعاد این ماجرا تبدیل شده است. اکنون افکار عمومی چشمانتظار تسریع در این رسیدگی است؛ روندی که میتواند هم ابهامهای موجود را برطرف کند و هم مسیر بازگشت دسترسی عادلانه و عمومی به اینترنت بینالملل، بدون شکلگیری سازوکارهای فروشی و تبعیضآمیز، را هموار سازد.
رکنا، با وجود جهش قابل توجه ورودی آب به سدهای مخزنی کشور، میزان پرشدگی مخازن در سطح ملی به ۶۳ درصد محدود مانده است. این شکاف نشان میدهد بخش قابل توجهی از بارشها به ذخیره پایدار تبدیل نشده و چرخه مصرف و تبخیر، مانع انباشت مؤثر منابع آبی شده است.
رکنا، در آستانه روز معلم، در حالیکه مسئولان کشور بار دیگر زبان به تقدیر از جایگاه معلمان میگشایند، صدای خاموش گروهی از آموزگارانِ بیقرارداد زیر سایه این تجلیلها گم میشود. معلمان حقالتدریس، همانهایی که سالهاست در کلاسهای درس کنار همکاران رسمی تدریس میکنند، هنوز بیحقوق تابستانی، بیبیمه و بیامنیت شغلیاند؛ معلمانی که درس پایداری میدهند اما خود در بلاتکلیفی زندگی میکنند.
رکنا، اعلام تورم ۷ درصدی در فروردین ۱۴۰۵ و ثبت تورم نقطهبهنقطه ۶۷ درصدی از سوی بانک مرکزی، نخستین تصویر اقتصادی سال جدید را ترسیم کرده است.وقتی تورم نقطهبهنقطه به ۶۷ درصد میرسد، افزایش ۶۰ درصدی دستمزد به معنای آن است که حتی در همان ابتدای سال نیز قدرت خرید کارگران بهطور کامل ترمیم نشده است. از سوی دیگر، تورم ماهانه ۷ درصدی نشان میدهد که این فاصله میتواند در ماههای بعد بیشتر هم شو و بخش مهمی از افزایش حقوق در همان نیمه نخست سال مستهلک میشود.