دبیر سرویس اجتماعی خبرگزاری رکنا
رکنا، قطع اینترنت بینالملل در ایران از نهم اسفند ۱۴۰۴ تا شانزدهم اردیبهشت ۱۴۰۵، فقط دسترسی شهروندان به شبکههای جهانی را محدود نکرده؛ به گفته فعالان حوزه فیلمبرداری، تولید محتوا و فروش آنلاین، چرخه کار و درآمدشان را هم متوقف کرده است. آنها میگویند با خاموشی ارتباط جهانی، کسبوکارها «مخاطب» را از دست دادهاند و حتی بستههای اینترنت حرفهای نیز بدون زیرساخت و امکان دیدهشدن، راهحل واقعی نیست؛ نتیجه برای بسیاری از آنان بیکاری، فروش دارایی و رسیدن به شرایطی است که از آن به «جنگیدن برای نان شب» تعبیر میشود.
رکنا، ایران در سال ۱۴۰۵ در میانه جنگی قرار دارد که میدان آن فقط مرزها نیست؛ تورم افسارگسیخته، تولید ازپاافتاده و قطع اینترنت، سفره و شغل و امنیت اقتصادی مردم را در یکزمان نشانه رفتهاند. سبد معیشت از ۴۵ به ۷۱ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسیده و درآمد کارگری با سقف ۲۶ میلیون تومان، تنها یکسوم هزینههای ضروری را پوشش میدهد. با حذف مشاغل دیجیتال و ناکامی یارانهها و کالابرگ، جامعه مزدبگیر در مسیری قرار گرفته که هر روز بخشی از توان بقا را از دست میدهد.
رکنا، اقتصاد ایران در نخستین فصل سال، زیر فشار همزمانِ جنگ ، نوسانات بازار ارز و تورم ساختاری قرار گرفته است. افزایش قیمت کالاهای استراتژیک، بالا رفتن هزینه واردات و کاهش ارزش پول ملی، سه ضلع مثلثی هستند که زندگی مردم را احاطه کردهاند. در چنین وضعیتی، افزایش حقوق، هرچند با نیت جبران طراحی شده باشد، همچون دویدن روی تردمیل است، حرکت وجود دارد، اما جابهجایی واقعی نه.
رکنا، همزمان با آغاز روزهای گرم پایان اسفند، فصل تازهای از آلرژیهای فصلی در سراسر ایران شکل میگیرد؛ فصلی که با وزش بادهای ناگهانی، شکوفهدهی گسترده درختان و افزایش ریزگردها، برای میلیونها نفر یادآور عطسههای مکرر، سرفههای ممتد و التهابهای تنفسی است. تفاوتهای اقلیمی و پوشش گیاهی در استانهای مختلف کشور باعث شده الگوی آلرژی در هر منطقه چهره خاص خود را داشته باشد؛ از گرده چنارهای تهران تا رطوبت کپکزا در گیلان، و از باغات پرتراکم مرکبات مازندران تا بادهای غباری خوزستان. این گزارش، با مروری تحلیلی بر دادههای زیستمحیطی و شرایط محلی، تصویری دقیق از پراکندگی آلرژنها و حساسیتهای بهاری در ایران ارائه میدهد.
رکنا، در حالیکه میلیونها شهروند همچنان از دسترسی به اینترنت بینالملل محروماند و هزاران برنامهنویس، فریلنسر و کسبوکار آنلاین شغل خود را از دست میدهند، «اینترنت پرو» با هزینه سالانه حدود ۳۲ میلیون تومان برای هر کاربر، در حال تبدیل شدن به بازاری ۹۶ هزار میلیارد تومانی است. تصمیمی که بهجای ترمیم آسیبهای جنگ و رکود، دسترسی به اطلاعات و بازار جهانی را به کالا و امتیازی ویژه برای اقلیت توانمند مالی بدل کرده و شکاف در عدالت ارتباطی و حقوق شهروندی ایجاد می کند.
رکنا،در شرایطی که حقوقها از تورم جا مانده و هزینههای زندگی لحظهبهلحظه سنگینتر میشود، افزایش قیمت دارو به بحرانی خاموش در نظام سلامت تبدیل شده است. سیاست «گران شدن برای جلوگیری از کمبود»، حالا در میدان عمل به حذف تدریجی بیماران کمدرآمد از چرخه درمان انجامیده؛ حذف بیسر و صدایی که پیامدهای آن دیر یا زود به جامعه بازمیگردد.
رکنا، مسئله فقط رقم شهریه نیست؛ مسئله اعتماد است. وقتی کلاس ششساعته به سه ساعت آنلاین با مشکلات فنی میرسد و فوقبرنامهها تحتتأثیر تعطیلیها متوقف یا کماثر میشوند، والدین میپرسند چرا با وجود پرداخت کامل، تضمینی برای کیفیت و استمرار آموزش اعلام نمیشود؟
رکنا، در حالیکه نظام سلامت ایران با کمبود ماما در سراسر کشور، بهویژه در مناطق محروم روبهروست، دکتر ساره دشتی، نایبرئیس انجمن علمی مامایی ایران، از شکاف میان تربیت نیروی انسانی و جذب در ساختار رسمی خدمات سلامت میگوید؛ او تأکید میکند محدود بودن استخدامها، بیتوجهی به سختی کار، تعرفههای نامتناسب و نادیدهگرفتن جایگاه مامایی در برنامههای کلانی مانند پزشک خانواده، نهتنها به فرسودگی و بیانگیزگی ماماها میانجامید، بلکه کیفیت مراقبت از مادر و نوزاد را نیز به خطر میاندازد.
رکنا، تا چهاردهم اردیبهشت ۱۴۰۵، آخرین آمارهای رسمی از مخازن سدهای بزرگ کشور از بحرانی عمیق پرده برمیدارد: سد لار تنها ۲ درصد، دوستی ۵ درصد، طرق ۱۲ درصد، کارده ۲۵ درصد، امیرکبیر ۳۲ درصد، زایندهرود ۲۷ درصد، ساوه ۸ درصد، جیرفت ۴۳ درصد و طالقان ۲۶ درصد پُر هستند. کاهش چشمگیر ذخیره آب در این سدها، امنیت آبی و پایداری منابع آب ایران را با تهدیدی کمسابقه روبهرو کرده است.
رکنا، انسان امروز بخش مهمی از زندگی اجتماعیاش را در شبکههای دیجیتال میگذراند؛ اما آیا هر شبکهای واقعاً «عرصه عمومی» است؟ بعضی پلتفرمها گفتوگو را زنده نگه میدارند و صدای متنوع را میشنوند، و بعضی دیگر با محدود کردن میدان شنیدن، به کمصدایی ساختاری میرسند. بحث این گزارش از فناوری عبور میکند؛ بحث «سیاست شنیدن» در جامعه است.