به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، با وزش نخستین بادهای گرم اواخر اسفند، ایران وارد فصلی می‌شود که بسیاری از شهروندان آن را نه با شکوفه‌های درختان، بلکه با خارش چشم، عطسه‌های بی‌وقفه و مشکلات تنفسی به یاد می‌آورند.

آلرژی‌های بهاری در کشور بیش از آن‌که مسئله‌ای فردی باشند، به ارتباط مستقیم میان زیست‌بوم هر استان و الگوی پوشش گیاهی آن وابسته‌اند. از بوته‌های تاغ در مناطق مرکزی تا درختان چنار و سپیدار شمال، و از علف‌های هرز دامنه‌های زاگرس تا گرد و غبار جنوب و غرب، هر استان چهره متفاوتی از آلرژی بهاری را تجربه می‌کند. این گزارش، با نگاهی میدانی و مبتنی بر الگوهای هواشناسی و پوشش گیاهی، نقشه دقیق آلرژی‌های رایج کشور را ترسیم می‌کند.

استان تهران — تنفس دشوار در شهر چنارها

بهار تهران در سال‌های اخیر به‌واسطه افزایش درختان گرده‌ریز، آلودگی هوا و وزش بادهای کوهستانی، موج فصلیِ آلرژی را تشدید کرده است. چنار، اقاقیا، نارون، زیتون تلخ و علف‌های هرز همچون “آمبروزیا” مهم‌ترین عوامل هستند. در مناطق جنوبی، گردوغبار ورودی از غرب نیز بار آلرژیک را سنگین‌تر می‌کند.

جدول آلرژی‌های غالب تهران

استان البرز — مسیر بادهایی که آلرژی می‌آورند

البرز با قرارگیری بین رشته‌کوه و دشت، درگیر جریان‌های بادی است که گرده چمنزارها، بوته‌زارها و درختانی مانند سپیدار و نارون را وارد فضا می‌کند. مناطق کرج، فردیس و ساوجبلاغ بیشترین گزارش حساسیت فصلی را دارند.

جدول آلرژی‌های غالب البرز

استان گیلان — رطوبت بالا و آلرژی‌های ترکیبی

در گیلان، ترکیب رطوبت و پوشش انبوه گیاهی، زمینه‌ای برای آلرژی‌هایی می‌سازد که تنها محدود به گرده‌ها نیستند. گرده درختان توسکا، بید، فندق و چای در کنار کپک‌های ریز در فضا می‌تواند واکنش‌های شدید ایجاد کند.

جدول آلرژی‌های غالب گیلان

استان مازندران — شکوفه‌های پرتراکم و حساسیت گسترده

درختان نارنگی، پرتقال، کیوی، بلوط و شمشاد، بهار مازندران را سرشار از گرده می‌کنند. افزایش رطوبت و رشد قارچ‌ها نیز بار آلرژیک فضا را بیشتر می‌کند. شهرهای بابل، ساری و نوشهر بیشترین گزارش آلرژی را دارند.

جدول آلرژی‌های غالب مازندران

استان اصفهان — نقش بوته‌های بیابانی در آلرژی

اصفهان هرچند درختان باغی کم‌تری دارد، اما بوته‌های بیابانی، چمن‌ها و درختانی مثل کاج و سرو، بیشترین آلرژی را ایجاد می‌کنند. وزش بادهای شرقی و شمال‌شرق گرد و‌ غبار را تشدید کرده و حساسیت‌های تنفسی را افزایش می‌دهد.

جدول آلرژی‌های غالب اصفهان

استان فارس — آلرژی مرکب از باغات گسترده و بادهای بهاری

در استان فارس به‌ویژه شیراز، گرده درختان نارنج، سرو، بلوط و گیاهان خودرو عامل اصلی حساسیت هستند. بادهای فصلی که گرده‌ها را در گستره وسیعی پخش می‌کنند، شدت واکنش‌ها را افزایش می‌دهند.

جدول آلرژی‌های غالب فارس

استان خوزستان — پیوند آلرژی و ریزگردها

آلرژی‌های بهاری خوزستان با معضل ریزگردها آمیخته است. گرده نخل‌ها و گیاهان علفی در کنار طوفان‌های گرد و غبار، شدت علائم را چند برابر می‌کند.

جدول آلرژی‌های غالب خوزستان

استان آذربایجان شرقی — آلرژی ناشی از بادهای محلی و باغات

درختان گردو، سیب، بید مشکی، چنار و تبریزی در تبریز و سایر مناطق استان منبع اصلی گرده‌ها هستند. بادهای محلی گرده‌ها را در دامنه‌ها و دشت‌ها پخش می‌کنند.

جدول آلرژی‌های غالب آذربایجان شرقی

استان کرمان — فصلی که گرده‌ها و غبار در هم می‌آمیزند

در کرمان، پراکندگی درختان پسته، کاج، سرو و تاغ همراه با غبارهای محلی، ترکیب پیچیده‌ای از آلرژی ایجاد می‌کند که در بهار شدت می‌گیرد.

جدول آلرژی‌های غالب کرمان

استان کردستان — آلرژی ناشی از مراتع و بادهای کوهستان

در کردستان، پوشش وسیع مراتع و گیاهان خودرو، به‌ویژه در بهار، گرده فراوانی تولید می‌کند. گونه‌های بلوط زاگرس نیز نقش مهمی در ایجاد حساسیت دارند.

جدول آلرژی‌های غالب کردستان

استان یزد — ترکیب گرده و غبار در یک اقلیم فوق‌خشک

درختان کاج، سرو، توت و علف‌های هرز در یزد اصلی‌ترین منابع آلرژی هستند. وزش بادهای کویری غبار را نیز به هوا می‌افزاید.

جدول آلرژی‌های غالب یزد

رعایت‌های مؤثر برای پیشگیری و کاهش آلرژی‌های بهاری

کاهش تماس با آلرژن‌ها در بهار تنها با پرهیز از یک رفتار خاص امکان‌پذیر نیست، بلکه به یک مجموعه مداوم از مراقبت‌های روزانه نیاز دارد. پرهیز از حضور در فضاهای باز در ساعات اوج گرده‌افشانی، به‌ویژه از میانه‌ صبح تا عصر، نخستین گام موثر است. شست‌وشوی بینی با سرم فیزیولوژی به پاکسازی مجاری تنفسی کمک می‌کند و مانع از انباشته‌ شدن گرده‌ها در مخاط بینی می‌شود. استفاده از ماسک استاندارد در روزهایی که گردوغبار یا گرده‌زایی شدت می‌یابد، در کنار بستن پنجره‌ها در ساعات بادخیز، میزان ورود عوامل حساسیت‌زا را به فضای داخلی به حداقل می‌رساند.

شست‌وشوی مرتب روبالشی، لباس‌های روزمره و پرهیز از خشک‌کردن آنها در فضای آزاد، از ورود گرده به محیط زندگی جلوگیری می‌کند. در خانه‌هایی که از دستگاه تصفیه‌ هوا استفاده می‌شود، تعویض یا شست‌وشوی منظم فیلترها اهمیت دارد. افرادی که سابقه آلرژی متوسط یا شدید دارند، باید پیش از آغاز فصل گرده‌افشانی با پزشک خود درباره مصرف داروهای پیشگیرانه مانند آنتی‌هیستامین‌ها یا اسپری‌های استنشاقی مشورت کنند. این مراقبت‌های پیوسته، به‌ویژه در استان‌هایی که بار آلرژیک بالاتری دارند، می‌تواند شدت علائم را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.