چرا هنگام استرس هوس چیپس، بستنی و پیتزا می‌ کنیم؟

به گزارش رکنا، چیپس، بستنی، پیتزا، شکلات و بیسکویت از محبوب‌ترین خوراکی‌هایی هستند که افراد برای بهتر کردن حال روحی خود در زمان استرس به سراغشان می‌روند. پژوهشی در آمریکا نشان می‌دهد بسیاری از انتخاب‌های غذایی در چنین موقعیت‌هایی، خوراکی‌هایی پرطرفدار و بسیار خوش‌خوراک‌اند که ممکن است قند، نمک یا چربی زیادی داشته باشند. نتایج یک پژوهش درباره غذا خوردن برای تسکین احساسات منفی نشان می‌دهد که جذابیت خوراکی‌ها فقط به طعم آن‌ها محدود نمی‌شود؛ ترکیب چربی، قند، نمک و کربوهیدرات نیز می‌تواند میل به مصرف آن‌ها را افزایش دهد.

محبوب‌ترین خوراکی‌ها برای کاهش استرس کدام‌اند؟

در این بررسی، چیپس، بستنی، پیتزا، شکلات و بیسکویت در صدر فهرست خوراکی‌های انتخابی قرار گرفتند. شیرینی، همبرگر، کیک، پاستا، پنیر، سیب‌زمینی سرخ‌کرده و نوشابه نیز از دیگر گزینه‌های پرتکرار بودند.

البته همه افراد هنگام ناراحتی یا استرس به سراغ خوراکی‌های ناسالم نمی‌روند؛ میوه‌ها، مغزها، تخم‌مرغ، سبزیجات و سالاد هم در میان انتخاب‌های گزارش‌شده دیده شدند.

چرا غذاهای پرچرب و شیرین این‌قدر جذاب‌اند؟

برخی خوراکی‌ها به دلیل ترکیب چربی، قند، نمک و کربوهیدرات، طعمی دارند که خوردن آن‌ها را لذت‌بخش‌تر می‌کند. پژوهشگران این ویژگی را «بیش‌خوش‌خوراکی» یا جذابیت غذایی بسیار بالا توصیف کرده‌اند.

این خوراکی‌ها ممکن است در لحظه احساس رضایت ایجاد کنند، اما مصرف مکرر و بیش از اندازه آن‌ها لزوماً راهکاری پایدار برای مدیریت استرس نیست. همچنین، نتایج این پژوهش به معنای آن نیست که همه افراد هنگام استرس به یک شکل غذا می‌خورند یا خوردن این خوراکی‌ها حتماً باعث کاهش استرس می‌شود.

بررسی انتخاب‌های غذایی بیش از ۱۷۰۰ نفر

پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در یک نظرسنجی سراسری که از دسامبر ۲۰۱۹ تا ژانویه ۲۰۲۰ انجام شد، از ۲۰۲۲ بزرگسال خواستند حداکثر سه خوراکی محبوب خود را برای تسکین احساسات منفی معرفی کنند. داده‌های ۱۷۶۰ نفر قابل تحلیل بود و ۱۲۲۸ نفر دست‌کم یک خوراکی قابل ارزیابی از نظر تغذیه‌ای معرفی کردند.

در مجموع، ۳۰۰ خوراکی و نوشیدنی شناسایی شد که بر اساس ترکیبات و روش تهیه در ۱۳۲ گروه قرار گرفتند.

برآوردهای پیشین نیز نشان داده‌اند که غذا خوردن برای تسکین احساسات منفی در جمعیت عمومی و به‌ویژه در برخی گروه‌های بالینی، از جمله افراد مبتلا به چاقی یا اختلال‌های خوردن، گزارش می‌شود؛ هرچند میزان شیوع آن در مطالعات مختلف متفاوت است.

خوراکی‌های محبوب از نظر ارزش غذایی چه وضعیتی داشتند؟

بررسی ترکیب تغذیه‌ای خوراکی‌های معرفی‌شده نشان داد بسیاری از آن‌ها از نظر فیبر، چربی اشباع یا سدیم وضعیت مطلوبی نداشتند.

بر اساس معیارهای به‌کاررفته در مطالعه، ۳۶ درصد از خوراکی‌ها هم در گروه بسیار خوش‌خوراک و هم در گروه فوق‌فراوری‌شده قرار داشتند.

آیا انتخاب غذایی زنان و مردان متفاوت بود؟

نتایج نشان داد میان انتخاب‌های غذایی گروه‌های مختلف نیز تفاوت‌هایی وجود دارد. خوراکی‌های انتخابی مردان به‌طور میانگین در هر وعده ۳۳ کالری بیشتر از انتخاب‌های زنان انرژی داشتند و حاوی مقادیر بیشتری پروتئین، چربی اشباع، فیبر و سدیم بودند. در مقابل، انتخاب‌های زنان قند بیشتری داشت.

همچنین، افراد بالای ۵۵ سال در مقایسه با گروه سنی ۱۸ تا ۳۴ سال، به‌طور میانگین خوراکی‌های کم‌کالری‌تری انتخاب کردند. تفاوت‌هایی نیز میان مناطق مختلف آمریکا مشاهده شد؛ بااین‌حال، بیشتر اختلاف‌های جمعیتی از نظر مقدار مواد مغذی محدود بود.

برای کنترل استرس چه انتخاب‌هایی می‌توان داشت؟

اگر هنگام استرس میل بیشتری به خوردن پیدا می‌کنید، لازم نیست همه خوراکی‌های مورد علاقه‌تان را کنار بگذارید. توجه به مقدار مصرف و ایجاد تنوع غذایی می‌تواند کمک‌کننده باشد.

• وعده‌های غذایی را حذف نکنید: گرسنگی شدید ممکن است میل به خوردن خوراکی‌های پرانرژی را افزایش دهد.

• میان‌وعده‌های متنوع انتخاب کنید: میوه، مغزها، ماست ساده یا ترکیبی از این مواد می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

• به احساس گرسنگی توجه کنید: گاهی میل به خوردن ناشی از گرسنگی جسمی است و گاهی با خستگی، بی‌حوصلگی یا ناراحتی ارتباط دارد.

• راه‌های دیگری برای مدیریت استرس امتحان کنید: پیاده‌روی، تنفس آرام، خواب کافی و صحبت با فردی قابل اعتماد می‌توانند در کنار تغذیه متعادل مفید باشند.

• بدون احساس گناه غذا بخورید: خوردن گاه‌به‌گاه یک خوراکی دلخواه به‌تنهایی نشانه تغذیه ناسالم نیست؛ الگوی کلی غذا خوردن اهمیت بیشتری دارد.

محدودیت مهم پژوهش چیست؟

این مطالعه بر خوراکی‌هایی متمرکز بود که شرکت‌کنندگان به‌عنوان انتخاب‌های محبوب خود معرفی کردند، نه غذاهایی که واقعاً در طول زمان مصرف کرده بودند. میزان مصرف واقعی، اندازه دقیق وعده‌ها و شدت استرس افراد نیز اندازه‌گیری نشد. بنابراین، نتایج نشان‌دهنده ترجیحات غذایی گزارش‌شده است و ثابت نمی‌کند که این خوراکی‌ها استرس را کاهش می‌دهند.

جمع‌بندی

چیپس، بستنی، پیتزا، شکلات و بیسکویت از خوراکی‌هایی هستند که بسیاری از افراد در زمان تجربه احساسات منفی به آن‌ها تمایل پیدا می‌کنند. ترکیب جذاب چربی، قند و نمک می‌تواند در محبوبیت این خوراکی‌ها نقش داشته باشد؛ اما برای مدیریت استرس، بهتر است به جای تکیه بر غذاهای پرچرب و شیرین، از مجموعه‌ای از راهکارهای سالم‌تر استفاده کنیم و در عین حال، تعادل و تنوع را در رژیم غذایی حفظ کنیم.