آیا عشق فرمول دارد؟ ریاضیات می گوید بعضی رابطه ها از یک مرز خطر عبور می کنند

به گزارش گروه روانشناسی رکنا،  پژوهشگران با استفاده از مدل های موسوم به سیستم های پویا تلاش می کنند تغییر احساسات و رفتار دو نفر را در طول زمان بررسی کنند. در این مدل ها، واکنش هر فرد می تواند بر احساس و رفتار شریک او تاثیر بگذارد و واکنش نفر دوم نیز دوباره بر نفر اول اثر بگذارد. به این ترتیب، رابطه به صورت یک سیستم متقابل در نظر گرفته می شود که دائما در حال تغییر است.

در یکی از مدل های تازه، عواملی مانند میزان کشش متقابل دو نفر، شدت احساسات، نحوه واکنش عاطفی هر فرد به شریک خود و کاهش یا افزایش این احساسات در طول زمان وارد محاسبات شده اند. پژوهشگران همچنین تاثیر اتفاقات بیرونی و فشارهای زندگی را در نظر گرفته اند؛ عواملی مانند مشکلات مالی، فشار کاری، بیماری، فرزند آوری یا تعارض های مکرر که می توانند تعادل یک رابطه را بر هم بزنند.

تعارض به تنهایی نشانه شکست یک رابطه نیست

نکته مهم این است که وجود تعارض به تنهایی نشانه شکست یک رابطه نیست. بسیاری از زوج ها اختلاف، خشم یا دوره های دشوار را تجربه می کنند، اما تفاوت ممکن است در توانایی آن ها برای بازگشت به تعادل باشد. بعضی رابطه ها پس از یک بحران دوباره به وضعیت باثبات بر می گردند، در حالی که در برخی دیگر هر تعارض می تواند فاصله عاطفی را بیشتر کند.

یکی از جذاب ترین مفاهیم در این مدل ها، وجود یک آستانه یا نقطه بحرانی است. بر اساس مدل های ریاضی، اگر قدرت پیوند و احساسات مثبت در یک رابطه برای مدتی طولانی از سطح مشخصی پایین تر برود، سیستم ممکن است به سمت بی ثباتی بیشتر حرکت کند. به زبان ساده، رابطه ممکن است وارد وضعیتی شود که بازگشت از هر تعارض دشوارتر از قبل شود.

عدد جادویی برای عشق

این مفهوم به معنای وجود یک عدد جادویی برای عشق نیست. پژوهشگران نمی توانند بگویند اگر میزان صمیمیت یک زوج از درصد مشخصی پایین تر رفت، رابطه آن ها حتما پایان خواهد یافت. مدل های ریاضی بیشتر برای شناخت الگوهای تعامل ساخته شده اند و نمی توانند پیچیدگی کامل رفتار انسان را در یک فرمول خلاصه کنند.

با این حال، یکی از پیام های جالب این مدل ها این است که شاید مهم ترین علامت خطر در یک رابطه، خود دعوا نباشد؛ بلکه ناتوانی مکرر زوج در ترمیم رابطه پس از دعوا باشد. دو نفر ممکن است بارها اختلاف پیدا کنند، اما اگر بتوانند دوباره ارتباط برقرار کنند، درباره مشکل صحبت کنند و احساس نزدیکی را بازسازی کنند، رابطه همچنان ظرفیت بازگشت به تعادل را دارد.

استفاده از ریاضیات برای مطالعه روابط عاشقانه موضوع کاملا تازه ای نیست. پژوهشگران حوزه روان شناسی، اقتصاد، فیزیک و ریاضیات سال هاست تلاش می کنند الگوهای تعامل میان زوج ها را مدل سازی کنند. در برخی مدل های جدید حتی تاخیر در واکنش نیز وارد معادلات شده است، زیرا انسان ها همیشه بلافاصله به رفتار شریک خود پاسخ نمی دهند. گاهی یک جمله یا تعارض ساعت ها یا روزها بعد بر رفتار فرد تاثیر می گذارد و همین فاصله زمانی می تواند مسیر تعامل را تغییر دهد.

با وجود جذابیت این مدل ها، نباید از آن ها به عنوان ابزار پیش گویی سرنوشت رابطه استفاده کرد. روابط انسانی تحت تاثیر شخصیت، فرهنگ، شرایط اقتصادی، تاریخچه عاطفی، سلامت روان، سبک دلبستگی و عوامل متعدد دیگری قرار دارند. مهم تر از همه اینکه انسان ها می توانند رفتار خود را تغییر دهند، مهارت های ارتباطی تازه یاد بگیرند و برای حل مشکلات رابطه کمک حرفه ای دریافت کنند.

مدل های ریاضی قرار نیست بگویند چه کسی باید با چه کسی بماند یا کدام رابطه محکوم به شکست است. ارزش آن ها بیشتر در نشان دادن الگوهایی است که ممکن است در جریان یک رابطه شکل بگیرند. این مدل ها توجه را از یک دعوای منفرد به روند طولانی مدت رابطه منتقل می کنند؛ اینکه زوج پس از هر فشار چگونه واکنش نشان می دهد و آیا هنوز توان بازگشت به نزدیکی و تعادل را دارد یا نه.

شاید ریاضیات نتواند عشق را اندازه گیری کند، اما می تواند یک نکته مهم را درباره دوام رابطه روشن تر کند: رابطه پایدار لزوما رابطه بدون تعارض نیست؛ گاهی تفاوت اصلی در این است که دو نفر بعد از تعارض تا چه اندازه می توانند دوباره راهی برای رسیدن به یکدیگر پیدا کنند.