چرا اولین روز مدرسه برای بعضی بچه‌ها این‌قدر سخت می‌شود؟ پژوهش جدید چه می‌گوید؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، امروز که مدرسه‌ها دوباره باز می‌شوند، ممکن است یک دانش‌آموز از امتحان، معلم جدید، جدا شدن از والدین یا قرار گرفتن در جمع همکلاسی‌ها نگران باشد. برای بسیاری از افراد، این نگرانی بخشی طبیعی از سازگاری با شرایط جدید است و به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند.

اما یک سؤال مهم وجود دارد: چرا یک موقعیت استرس‌زا برای یک نفر قابل مدیریت است و برای فرد دیگری می‌تواند واکنشی بسیار شدیدتر ایجاد کند؟

پژوهشی روی ۱۱۳ بیمار مبتلا به اختلال پانیک و ۱۱۳ فرد کنترل ارتباط میان تجربه‌های نامطلوب دوران کودکی، رویدادهای استرس‌زای جدید و عملکرد محور استرس بدن را بررسی کرد.

افراد مبتلا به پانیک، رویدادهای استرس‌زای بیشتری گزارش کردند و سطح کورتیزول آنها نیز بالاتر بود.

اما یافته مهم‌تر، اثر تجمعی فشارهای مختلف بود.

افرادی که هم تجربه‌های نامطلوب دوران کودکی و هم رویدادهای استرس‌زای جدیدتری داشتند، الگوی شدیدتری از علائم پانیک نشان دادند. همچنین در افرادی که چند رویداد استرس‌زا را تجربه کرده بودند، شدت علائم پانیک بیشتر بود.

اولین روز مدرسه؛ یک اتفاق، اما نه لزوماً یک علت

برای همین است که در مواجهه با اضطراب یک کودک یا نوجوان در شروع سال تحصیلی، نباید هر واکنش شدیدی را صرفاً به «مدرسه رفتن» نسبت داد.

ممکن است استرس امروز، تنها فشار موجود نباشد و با مجموعه‌ای از تجربه‌های قبلی، تغییرات زندگی، نگرانی‌های خانوادگی یا فشارهای دیگر همراه شده باشد.

البته این موضوع به این معنا نیست که هر کودکی که دوران سختی داشته است، در آینده دچار اختلال پانیک یا اضطراب شدید خواهد شد.

همچنین این پژوهش یک مطالعه مورد ـ شاهد و مقطعی بوده است؛ بنابراین نمی‌توان بر اساس آن گفت تجربه‌های نامطلوب دوران کودکی مستقیماً باعث اختلال پانیک شده‌اند.

آنچه این یافته‌ها بیشتر نشان می‌دهند این است که واکنش انسان به استرس ممکن است حاصل یک عامل واحد نباشد. سابقه زندگی، فشارهای جدید و نحوه واکنش سیستم استرس بدن می‌توانند در کنار یکدیگر قرار بگیرند.

پس اگر امروز، در نخستین روز مدرسه، یک کودک بیش از حد معمول مضطرب به نظر می‌رسد، بهتر است فقط به خودِ امروز نگاه نکنیم.

گاهی برای فهمیدن اینکه چرا یک موقعیت ساده برای یک نفر بسیار سنگین شده، باید دید پیش از امروز چه چیزهایی را پشت سر گذاشته است.