کدام علامت افسردگی نوجوانان مهم‌تر است؟ / علم روانشناسی جدید چه می گوید؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، وقتی می گوییم یک نوجوان افسرده است، معمولا مجموعه ای از نشانه ها را کنار هم می گذاریم؛ غمگینی، بی انگیزگی، خستگی، اختلال خواب، مشکل تمرکز، از دست دادن لذت و گاهی افکار مرگ. اما آیا همه این علائم دقیقا به یک اندازه مهم هستند؟پژوهش تازه ای که در BMC Psychology منتشر شده، این سوال را با روش تحلیل شبکه ای بررسی کرده است. پژوهشگران ۶۰۹۴ نوجوان دارای سابقه تجربه سوءرفتار یا غفلت در کودکی را بررسی کردند و آن ها را در سه گروه سوءرفتار، غفلت و ترکیب هر دو قرار دادند. نتیجه جالب بود. در گروهی که فقط سابقه سوءرفتار داشتند، تغییرات روان حرکتی و مشکلات تمرکز از علائم مرکزی تر بودند. در گروه دارای سابقه غفلت، خستگی و خلق غمگین جایگاه مرکزی تری داشتند. در گروهی که هر دو نوع تجربه را داشتند، خستگی یکی از علائم مرکزی بود.

پژوهشگران در شبیه سازی رایانه ای نیز خستگی را به عنوان یکی از نقاط بالقوه مداخله در هر سه گروه شناسایی کردند. البته این بخش شبیه سازی است و نباید با نتیجه یک کارآزمایی درمانی واقعی اشتباه گرفته شود. اینجا یک سوال مهم درباره شخصیت مطرح می شود.

آیا یک نوجوان با ویژگی شخصیتی خاص ممکن است افسردگی را متفاوت تجربه کند؟

پاسخ علمی فعلا این است: احتمال دارد، اما این مطالعه جدید شخصیت را مستقیما اندازه نگرفته است. پژوهش های قبلی نشان داده اند ویژگی هایی مانند نوروتیسیزم، برون گرایی و وظیفه شناسی با تفاوت در خطر علائم افسردگی ارتباط دارند. در یک تحلیل فردی از ۱۰ مطالعه آینده نگر، نوروتیسیزم بالاتر و برون گرایی و وظیفه شناسی پایین تر با افزایش علائم افسردگی همراه بودند.

در نوجوانی این موضوع اهمیت بیشتری پیدا می کند، چون شخصیت هنوز در حال شکل گیری است و محیط، روابط خانوادگی، همسالان و تجربه های آسیب زا می توانند روی نحوه بروز مشکلات روانی اثر بگذارند. پس نباید به نوجوان برچسب بزنیم و بگوییم او ذاتا افسرده است یا شخصیت افسرده دارد.

بهتر است بپرسیم: کدام نشانه بیشتر از بقیه زندگی او را مختل کرده است؟ آیا خستگی باعث شده از مدرسه و دوستان فاصله بگیرد؟ آیا مشکل خواب، تمرکز او را خراب کرده است؟ آیا از دست دادن لذت باعث شده دیگر هیچ فعالیتی برایش جذاب نباشد؟ آیا تجربه تروما باعث شده احساس امنیتش تغییر کند؟

این نگاه با نگاه سنتی تفاوت دارد. در نگاه سنتی، افسردگی شبیه یک بسته کامل از علائم دیده می شود. در نگاه شبکه ای، می پرسیم کدام نشانه ها بیشتر به نشانه های دیگر وصل هستند.

یک هشدار مهم 

مرکزی بودن یک علامت در شبکه به معنای علت بودن آن نیست. این مطالعه مشاهده ای است و تحلیل شبکه ای نمی تواند به تنهایی ثابت کند که حذف یک علامت، حتما بقیه افسردگی را از بین می برد.

به همین دلیل، درک افسردگی نوجوانان فقط با پرسیدن حالتان خوب است؟ تمام نمی شود.

گاهی باید دید کدام قسمت از زندگی نوجوان بیشتر از همه از کار افتاده است. چون ممکن است پشت یک نوجوان ساکت، یک شبکه کامل از خستگی، بی لذتی، اختلال خواب، مشکل تمرکز و تجربه های آسیب زا در حال کار باشد.

و شخصیت او فقط یکی از قطعات این پازل است، نه تمام آن.