چرا بعضی نوجوان ها از دنیای واقعی فرار می کنند و به گوشی پناه می برند؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، وقتی نوجوان ساعت ها در اینترنت می ماند، واکنش رایج بزرگسالان معمولا محدود کردن تلفن همراه، قطع اینترنت یا سرزنش اوست. اما پژوهشی تازه نشان می دهد استفاده مشکل ساز از اینترنت ممکن است فقط یک مسئله رفتاری نباشد؛ گاهی فضای آنلاین به محلی برای فاصله گرفتن از هیجان هایی تبدیل می شود که نوجوان راه دیگری برای مدیریت آنها پیدا نکرده است. این پژوهش روی ۷۶۳ نوجوان ۱۱ تا ۱۸ ساله لهستانی انجام شد. نتایج نشان داد ۵.۹ درصد از شرکت کنندگان در محدوده استفاده مشکل ساز از اینترنت قرار داشتند. شدت این رفتار با افسردگی، اضطراب، استرس، انعطاف ناپذیری روانشناختی و دشواری در تنظیم هیجان ارتباط داشت.

ذهن آگاهی صفتی چیست؟

در مقابل، نوجوانانی که ذهن آگاهی صفتی بیشتری داشتند، یعنی بیشتر می توانستند بدون واکنش فوری متوجه افکار، احساسات و تجربه اکنون خود شوند، استفاده مشکل ساز کمتری از اینترنت گزارش کردند. داشتن خواهر یا برادر نیز با شدت کمتر این مشکل همراه بود؛ هرچند این یافته به تنهایی ثابت نمی کند که حضور خواهر یا برادر نقش محافظتی مستقیمی دارد.

تحلیل پژوهشگران نشان داد ارتباط میان ذهن آگاهی بیشتر و استفاده مشکل ساز کمتر از اینترنت، تا اندازه ای با نشانه های افسردگی توضیح داده می شود. به زبان ساده، نوجوانانی که آگاهی و پذیرش بیشتری نسبت به تجربه درونی خود داشتند، نشانه های افسردگی کمتری گزارش کردند و این موضوع نیز با استفاده مشکل ساز کمتر از اینترنت همراه بود.

یک مرز علمی مهم

اما اینجا یک مرز علمی مهم وجود دارد: مطالعه مقطعی بود؛ یعنی اطلاعات همه متغیرها تقریبا در یک مقطع زمانی جمع آوری شد بنابراین نمی توان گفت ذهن آگاهی حتما افسردگی را کاهش می دهد و در نتیجه مشکل اینترنت را درمان می کند. حتی جهت رابطه می تواند پیچیده یا دوطرفه باشد؛ افسردگی ممکن است نوجوان را به پناه بردن به اینترنت سوق دهد و استفاده افراطی از اینترنت نیز ممکن است خواب، روابط و حال روانی او را مختل کند. خود پژوهشگران نیز تاکید کرده اند نتایج، همبستگی را نشان می دهند نه علیت.

تلنگر روانشناختی

 دکتر مریم سامانی - روانشناس بالینی و استاد دانشگاه- می گوید: پیش از آنکه تلفن همراه از دست نوجوان گرفته شود، شاید لازم باشد دیده شود او با آن تلفن همراه از چه احساسی فاصله می گیرد. گاهی  صفحه نمایش، علت اصلی مشکل نیست؛ پناهگاهی است که یک رنج دیده نشده در پشت آن پنهان مانده است. پیام مطالعه این نیست که والدین باید استفاده بی حد و مرز از اینترنت را نادیده بگیرند. پیام این است که محدودیت رفتاری، بدون شناخت علت هیجانی رفتار، ممکن است کافی نباشد. گاهی باید پرسید نوجوان در اینترنت به دنبال چه چیزی است: ارتباط، فرار از تنهایی، خاموش کردن غم، کاهش اضطراب یا تجربه کنترلی که در زندگی واقعی ندارد؟