ضربه پنالتی چگونه ذهن بازیکن را میان تمرکز و ترس از شکست گرفتار می کند؟/ تحلیل روانشناسی خبر ترند

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، ضربه پنالتی از نظر فنی ممکن است چند ثانیه بیشتر طول نکشد، اما از نظر روانشناختی می تواند به تجربه ای طولانی و سنگین تبدیل شود. بازیکن در برابر دروازه قرار می گیرد، صدای تماشاگران را می شنود، نگاه هم تیمی ها و حریفان را احساس می کند و می داند نتیجه حرکت او ممکن است سرنوشت مسابقه را تغییر دهد. در چنین لحظه ای، مسئله فقط مهارت شوت زدن نیست مسئله توانایی اجرای مهارت در شرایط فشار است.

 وقتی فکر کردن بیش از اندازه، مانع اجرای مهارت می شود

مفهوم خفگی زیر فشار در روانشناسی ورزش به افت عملکرد در شرایطی اشاره دارد که فرد با وجود مهارت و آمادگی، تحت تاثیر فشار روانی نمی تواند توانایی معمول خود را به درستی اجرا کند.

روی بامایستر در پژوهش های خود توضیح داده است فشار ممکن است توجه فرد را مختل کند گاهی حواس او به پیامد شکست و ارزیابی دیگران منحرف می شود و گاهی آنقدر به حرکات خودآموخته اش توجه می کند که اجرای طبیعی مهارت مختل می شود.

بازیکنی که بارها پنالتی زده، ممکن است ناگهان درباره زاویه پا، سرعت دویدن، محل قرار گرفتن بدن و واکنش دروازه بان بیش از اندازه فکر کند. مهارتی که در حالت عادی خودکار اجرا می شود، به مسئله ای پیچیده و اضطراب آور تبدیل می شود.

 ترس از شکست، گاهی از میل به پیروزی قوی تر می شود

پژوهش گایر یوردت و استر هارتمن درباره ضربات پنالتی در رقابت های مهم فوتبال نشان داد رفتارهای اجتنابی در موقعیت هایی که از دست رفتن ضربه به معنای شکست فوری است، بیشتر دیده می شود و با عملکرد ضعیف تر ارتباط دارد.

در چنین وضعیتی، ذهن بازیکن ممکن است بجای تمرکز بر هدف، درگیر فرار از پیامد منفی شود: اگر گل نزنم چه می شود؟ اگر تیم حذف شود؟ اگر هواداران مرا مقصر بدانند؟ این تغییر جهت توجه، از اجرای مهارت به اجتناب از شکست، یکی از مهمترین دشواری های پنالتی است. 

 پنالتی فقط آزمون بازیکن نیست

پس از از دست رفتن یک پنالتی، گاهی تمام مسئولیت شکست بر دوش یک بازیکن قرار می گیرد. این در حالی است که نتیجه مسابقه حاصل عملکرد یک تیم، تصمیم های مربی، شرایط بازی و عوامل متعدد دیگر است.

وقتی جامعه ورزشی یک بازیکن را به دلیل یک خطا تحقیر می کند، بجای تحلیل عملکرد، فرهنگ ترس از اشتباه را تقویت می کند. چنین فضایی می تواند فشار روانی بازیکنان را در موقعیت های حساس افزایش دهد.

 چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

ضربه پنالتی یک آزمایش فشرده از رفتار انسان در شرایط ارزیابی اجتماعی است. فرد می داند که دیده می شود، نتیجه کارش قابل قضاوت است و ممکن است یک اشتباه، واکنش جمعی گسترده ای ایجاد کند.

نکته مهم این است که فشار روانی همیشه از دشواری کار نمی آید گاهی از معنایی می آید که فرد به نتیجه آن کار می دهد. این مسئله فقط به فوتبال محدود نیست. دانش آموزی که سر جلسه امتحان پاسخ ساده ای را فراموش می کند، جراحی که زیر نگاه دیگران عمل می کند یا کارمندی که باید در جلسه ای مهم تصمیم بگیرد، ممکن است تجربه مشابهی داشته باشد.

 پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان و مربیان

آمادگی ذهنی باید بخشی از تمرین حرفه ای ورزشکاران باشد، نه مداخله ای که فقط پس از شکست به یاد آن بیفتیم. مربیان می توانند با شبیه سازی فشار مسابقه، تمرین روتین پیش از ضربه، آموزش تنظیم توجه و تمرین مواجهه با پیامدهای احتمالی، به بازیکنان کمک کنند. همچنین باشگاه ها و رسانه ها باید از تبدیل اشتباه ورزشی به تحقیر شخصیت بازیکن جلوگیری کنند.

 راهکار برای مردم و هواداران

هوادار می تواند عملکرد بازیکن را نقد کند، اما نباید یک اشتباه را به هویت و ارزش انسانی او تعمیم دهد. تفاوت است میان اینکه بگوییم بازیکن ضربه بدی زد و اینکه او را به دلیل آن ضربه بی ارزش بدانیم.

برای افراد عادی نیز یک تمرین کاربردی وجود دارد: هنگام انجام کار مهم، بجای تکرار ذهنی پیامد شکست، توجه را به گام بعدی و عملی که اکنون باید انجام شود برگردانید.

تلنگر روانشناختی

گاهی انسان مهارت لازم را دارد، اما زیر بار نگاه دیگران و ترس از قضاوت، نمی تواند آن را اجرا کند. پنالتی فقط آزمون پای بازیکن نیست آزمون توانایی ذهن برای ماندن در لحظه، تحمل فشار و انجام کاری است که بارها تمرین کرده است.