چرا بعضی ها هنگام استرس بیشتر شیرینی می خورند؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، پیام نگران کننده می رسد و دست، تقریبا بی اختیار، سراغ ظرف شیرینی می رود. هنوز خبری حل نشده، اما خوردن برای لحظه ای توجه را عوض می کند. اگر این تجربه بارها تکرار شود، ممکن است شیرینی به یکی از پاسخ های آماده فرد به فشار تبدیل شود؛ پاسخی که باید فهمیده شود، نه سرزنش.

آرامش کوتاه مدت چگونه به عادت تبدیل می شود؟

اگر یک رفتار در موقعیتی ناراحت کننده، احساس بهتری ایجاد کند، احتمال تکرار آن بیشتر می شود. خوراکی خوشایند ممکن است حواس را پرت کند، خاطره ای امن را یادآوری کند یا لذت کوتاهی فراهم آورد. این مسیر یادگیری، توضیح می دهد چرا بعضی افراد حتی پیش از شناخت دقیق احساسشان، سراغ غذایی مشخص می روند.

شیرینی برای همه معنای یکسان ندارد. ممکن است با مهمانی، مراقبت خانوادگی یا پاداش پس از کار پیوند داشته باشد. همچنین چیزی که روی میز و در دسترس است، آسان تر انتخاب می شود. بنابراین نمی توان تمام رفتار را به «نیاز مغز به قند» نسبت داد؛ تجربه، محیط و فرصت های دیگر آرام گرفتن نیز در انتخاب نقش دارند.

نقش استرس و پاداش، پیچیده تر از یک هورمون است

مرور علمی درباره استرس و خوردن رابطه مسیرهای پاسخ به فشار و پاداش را بررسی کرده است. چنین یافته هایی نشان می دهند رفتار غذایی فقط تصمیمی ساده و جدا از وضعیت بدن نیست. با این حال، عبارت «کورتیزول بالا رفت، پس فرد حتما شیرینی می خواهد» بیش از اندازه قطعی است و تفاوت افراد را نادیده می گیرد.

استرس در بعضی موقعیت ها اشتها را کم می کند و در بعضی دیگر، خوردن را بیشتر می کند. نوع فشار، طول مدت آن و الگوی معمول فرد اهمیت دارند. حتی همان شخص ممکن است هنگام خبر ناگهانی نتواند غذا بخورد، ولی پس از یک دوره فشار طولانی بیشتر به خوراکی رو بیاورد. پاسخ، ثابت و قابل پیش بینی برای همه نیست.

احساس و گرسنگی را نمی توان همیشه جدا کرد

اگر فرد مدت زیادی غذا نخورده باشد، میل به خوردن ممکن است نیاز واقعی بدن را هم نشان دهد. داشتن استرس، گرسنگی را بی اعتبار نمی کند. تشخیص شتاب زده «این فقط هیجانی است» می تواند باعث شود فرد وعده لازم را عقب بیندازد و بعد، با گرسنگی بیشتری روبه رو شود. بررسی آخرین وعده و مقدار غذای روز، بخشی از فهم رفتار است.

می توان پیش از خوردن چند لحظه مکث کرد و پرسید: «گرسنه ام، خسته ام، ناراحتم یا چند مورد با هم وجود دارند؟» این پرسش قرار نیست اجازه غذا خوردن را صادر یا لغو کند. هدف، شناخت نیاز است. فرد ممکن است هم به یک میان وعده نیاز داشته باشد و هم به صحبت کردن درباره اتفاقی که او را تحت فشار گذاشته است.

راههای آرام گرفتن را بیشتر کنید

اگر شیرینی تنها پاسخ به فشار شده، افزودن گزینه های دیگر می تواند کمک کند؛ مثلا تماس با فردی امن، فاصله کوتاه از موقعیت تنش زا یا نوشتن موضوع. این روش ها جایگزین اجباری هر لقمه نیستند. مهم آن است که فرد برای تحمل ناراحتی، فقط یک ابزار در دسترس نداشته باشد و علت فشار نیز تا جای ممکن بررسی شود.

خوردن آگاهانه تر می تواند شامل نشستن، توجه به طعم و انتخاب مقدار دلخواه باشد، به جای خوردن شتاب زده در میانه کار. اما تبدیل این توصیه به قانون سختگیرانه، ممکن است مشکل تازه ای بسازد. اگر یک بار بیشتر خورده شده، حذف وعده بعدی یا تنبیه خود، پاسخ مناسبی نیست. برگشتن به وعده های معمول، از چرخه محدودیت و گرسنگی جلوگیری می کند.

چه زمانی رفتار نیاز به بررسی دارد؟

میل گاه به گاه به شیرینی با اختلال خوردن یکسان نیست. احساس مکرر از دست دادن کنترل، رنج شدید یا رفتار جبرانی پس از خوردن، نیازمند ارزیابی است. روانشناس و متخصص تغذیه آشنا با این مشکلات می توانند نیاز بدنی و عاطفی را همزمان بررسی کنند. هدف، حذف تمام لذت غذایی نیست؛ کاهش فشار و ایجاد انتخاب هایی است که با سلامت و زندگی فرد هماهنگ باشند.