داستان شب/ ساعت خواب که خوابش نمی برد /قصه درمانی / گروه سنی: ۵ تا ۸ سال

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، روی میز کنار تخت مهتاب، یک ساعت زنگ دار کوچک زندگی می کرد. ساعت هر شب سر وقت زنگ می زد تا مهتاب بداند زمان خواب رسیده است. بعد چراغ خاموش می شد، خانه آرام می گرفت و همه به خواب می رفتند.

اما خود ساعت نمی توانست بخوابد. عقربه هایش مدام می چرخیدند و تیک تاکش در سکوت شب بلندتر به نظر می رسید. او نگران بود که اگر یک لحظه چشم از زمان بردارد، صبح از راه برسد و او متوجه نشود.

یک شب، ساعت از خرگوش پارچه ای و کتاب قصه کمک خواست. آن ها به او گفتند که استراحت کردن به معنی فراموش کردن کارها نیست. ساعت می تواند آرام بگیرد، چون زنگ صبح را برایش تنظیم کرده اند و لازم نیست تمام شب مراقب گذشتن زمان باشد.

ساعت روی میز کنار تخت

اتاق مهتاب کنار پنجره ای رو به حیاط بود. روی میز چوبی کنار تخت، یک ساعت زنگ دار کوچک قرار داشت. قاب ساعت آبی بود و دو عقربه سیاه داشت که همیشه دور صفحه می چرخیدند.

هر شب، ساعت نه، زنگ کوتاهی می زد. مهتاب مسواک می زد، لباس خوابش را می پوشید، یک قصه می خواند و بعد به تخت می رفت. مادرش چراغ اصلی را خاموش می کرد و چراغ خواب کوچکی را روشن می گذاشت.

ساعت از کارش خوشحال بود. او به مهتاب یادآوری می کرد که وقت استراحت رسیده است. اما وقتی همه ساکت می شدند، ساعت تازه متوجه خودش می شد. عقربه ها هنوز حرکت می کردند و تیک تاک ادامه داشت.

ساعت با خودش می گفت:

— اگر بخوابم، شاید وقت از دستم در برود. شاید صبح برسد و من خبر نشوم.

پس تمام شب بیدار می ماند. حتی وقتی مهتاب خوابش می برد، ساعت به صفحه خودش نگاه می کرد و ثانیه ها را می شمرد.

یک شب بی خواب

یک شب، مهتاب زودتر از همیشه آماده خواب شد. او کتابش را کنار تخت گذاشت و خرگوش پارچه ای را بغل کرد. ساعت نه زنگ زد و مهتاب با صدای آرام گفت:

— شب بخیر، ساعت کوچولو.

ساعت خواست جواب بدهد، اما فقط تیک تاک کرد. مهتاب چراغ را خاموش کرد و خوابید.

اتاق آرام شد. از حیاط صدای باد می آمد و پرده کمی تکان می خورد. ساعت همان طور بیدار ماند. عقربه بزرگ از عدد نه گذشت و به ده نزدیک شد.

ساعت فکر کرد:

— باید حواسم باشد. اگر زمان تندتر از معمول بگذرد چه؟ اگر صبح زود برسد و من خواب باشم چه؟

او به عقربه ها خیره شد و آن ها را دنبال کرد. تیک، تاک. تیک، تاک. هر بار که عقربه حرکت می کرد، ساعت نگران تر می شد.

خرگوش پارچه ای از کنار مهتاب سرک کشید. او تمام مدت ساعت را نگاه کرده بود.

— چرا هنوز بیداری؟

ساعت گفت:

— من نمی توانم بخوابم. باید زمان را نگه دارم.

خرگوش پارچه ای پرسید:

— اگر استراحت کنی، چه اتفاقی می افتد؟

ساعت جواب داد:

— ممکن است صبح را از دست بدهم.

خرگوش گفت:

— شاید از کسی کمک بخواهیم.

خرگوش پارچه ای گوش می دهد

خرگوش پارچه ای روی بالش نشست و با دقت به حرف های ساعت گوش داد. ساعت از نگرانی هایش گفت: از اینکه عقربه ها تند حرکت کنند، از اینکه صبح برسد و از اینکه دیگر نتواند سر وقت زنگ بزند.

خرگوش گفت:

— به نظر می رسد تمام شب داری تلاش می کنی همه چیز را کنترل کنی.

ساعت جواب داد:

— اگر من حواسم نباشد، چه کسی مواظب زمان است؟

خرگوش به میز نگاه کرد. روی آن یک برگه کوچک بود که مادر مهتاب برای تنظیم زنگ گذاشته بود. روی برگه، ساعت شش و نیم نوشته شده بود.

خرگوش گفت:

— زنگ صبح از قبل تنظیم شده است. تو لازم نیست آن را هر لحظه دوباره بررسی کنی.

ساعت به صفحه اش نگاه کرد. کلید کوچک زنگ پشت قابش سر جایش بود. او یادش آمد که پیش از خواب، مادر مهتاب زنگ را تنظیم کرده بود. با این حال، ساعت هنوز آرام نشده بود.

— می دانم زنگ تنظیم است، اما دلم می خواهد مطمئن شوم.

خرگوش گفت:

— می توانیم یک بار با هم بررسی کنیم. بعد دیگر لازم نیست دوباره و دوباره به آن فکر کنی.

آن ها کلید زنگ را نگاه کردند. درست روی شش و نیم بود. خرگوش گفت:

— حالا می توانی به خودت یادآوری کنی که کار انجام شده است.

قصه ای برای ساعت

خرگوش پارچه ای متوجه شد که ساعت هنوز تیک تاکش را تندتر کرده است. او از کتاب قصه خواست کمکشان کند. کتاب روی میز بسته بود، اما جلدش را کمی باز کرد.

— شاید یک قصه آرام به کارمان بیاید.

خرگوش پرسید:

— چه قصه ای؟

کتاب گفت:

— قصه رودخانه ای که شب ها آرام تر می شد.

ساعت علاقه مند شد. کتاب شروع کرد:

— یک رودخانه هر روز میان سنگ ها می دوید. صدای آبش بلند بود و همیشه عجله داشت به دریا برسد. شب ها، وقتی هوا تاریک می شد، رودخانه هم آرام تر حرکت می کرد. ماه از بالای سرش می گذشت و ستاره ها روی آب می درخشیدند. رودخانه می فهمید که برای رسیدن به دریا لازم نیست هر لحظه با تمام نیرو بدود. می تواند گاهی آرام شود و باز هم راهش را ادامه دهد.

ساعت قصه را گوش کرد. تیک تاکش هنوز شنیده می شد، اما دیگر تندتر نمی شد. او به عقربه ها نگاه نکرد و به جای آن، به صدای قصه گوش داد.

کتاب ادامه داد:

— صبح که رسید، رودخانه هنوز در مسیرش بود. چیزی را از دست نداده بود. فقط شب را برای استراحت گذرانده بود.

ساعت گفت:

— پس اگر کمی آرام شوم، زمان از حرکت نمی ایستد؟

کتاب گفت:

— بله. زمان به راهش ادامه می دهد، چه تو نگران باشی و چه نباشی.

یک بار بررسی، بعد استراحت

ساعت پشت قابش را نگاه کرد. زنگ روی ساعت شش و نیم تنظیم شده بود. عقربه ها هم سالم بودند. او می دانست در تمام شب حرکت خواهند کرد و وقتی صبح برسد، زنگ به صدا درمی آید.

ساعت با صدای آرام گفت:

— حالا که مطمئن شدم، می خواهم کمی آرام تر کار کنم.

خرگوش پرسید:

— ساعت ها نمی خوابند. چه طور آرام می گیری؟

ساعت فکر کرد. او می توانست چشم هایش را ببندد؛ البته چشم واقعی نداشت، اما دو عقربه اش می توانستند روی صفحه ثابت بمانند و بی حرکت به نظر برسند. یا می توانست تیک تاکش را آهسته تر کند؟

او امتحان کرد که فقط به حرکت عقربه بزرگ توجه نکند. به صدای نفس آرام مهتاب گوش داد. به صدای باد بیرون پنجره گوش داد. به قصه رودخانه فکر کرد.

برای اولین بار، ساعت احساس کرد لازم نیست هر ثانیه را دنبال کند. زمان خودش می گذشت. او فقط باید کارش را که زنگ صبح بود انجام می داد.

خرگوش پارچه ای دوباره کنار مهتاب نشست. کتاب قصه بسته شد و اتاق در سکوت فرو رفت.

تیک... تاک... تیک... تاک...

صدای ساعت هنوز بود، اما دیگر برایش شبیه صدای نگرانی نبود. مثل آهنگی آرام شده بود که به او می گفت شب در جریان است.

نگرانی که دوباره برگشت

مدتی گذشت. ساعت داشت آرام می شد که ناگهان صدای کوچکی از بیرون اتاق آمد. انگار چیزی در حیاط افتاده باشد. ساعت دوباره نگران شد.

— اگر زنگ خراب شود چه؟ اگر عقربه ها گیر کنند چه؟

او به کلید زنگ فکر کرد. دلش می خواست دوباره آن را بررسی کند. بعد یاد حرف خرگوش افتاد: یک بار بررسی کرده بودند و زنگ درست تنظیم بود.

ساعت با خودش گفت:

— من این فکر را قبلا بررسی کرده ام. زنگ سر جایش است. لازم نیست هر بار که نگران می شوم، دوباره آن را وارسی کنم.

ساعت چند تیک تاک آرام کرد و دوباره به صدای نفس مهتاب گوش داد.

صدای بیرون دوباره آمد؛ خش خش برگ ها بود که باد آن ها را روی حیاط جابه جا می کرد. ساعت نمی توانست پنجره را ببیند، اما خرگوش پارچه ای از لبه تخت نگاه کرد و گفت:

— فقط برگ ها هستند. همه چیز آرام است.

ساعت از اینکه خرگوش کنار او بود، احساس بهتری داشت. حالا می دانست اگر نگرانی برگشت، می تواند به یاد بیاورد چه چیزهایی را بررسی کرده و چه چیزهایی به او کمک می کنند.

زنگ صبح

شب آرام آرام گذشت. عقربه ها حرکت کردند، اما ساعت دیگر هر لحظه آن ها را نمی شمرد. او به صدای باد گوش داد و به قصه رودخانه فکر کرد. یک بار هم به ستاره ای که از پنجره دیده می شد نگاه کرد.

صبح نزدیک شد. آسمان از سیاهی به آبی کم رنگ تغییر کرد. پرنده ای روی درخت حیاط آواز کوتاهی خواند. ساعت حس کرد عقربه ها به زمان زنگ نزدیک شده اند.

او خودش را برای بیدار کردن مهتاب آماده کرد. این بار دلشوره نداشت. می دانست کاری که باید انجام دهد، درست انجام خواهد داد.

وقتی عقربه ها به شش و نیم رسیدند، ساعت زنگ زد. صدای زنگش در اتاق پیچید. مهتاب چشم باز کرد و نشست.

— صبح بخیر، ساعت کوچولو.

ساعت خوشحال شد. او کارش را انجام داده بود. تمام شب را بیدار و نگران نمانده بود، اما صبح را هم از دست نداده بود.

مهتاب پرده را کنار زد. نور صبح وارد اتاق شد. خرگوش پارچه ای هنوز کنار بالش بود و کتاب قصه روی میز قرار داشت.

شب بعد

شب بعد، وقتی زمان خواب رسید، ساعت دوباره زنگ کوتاهی زد. مهتاب مسواک زد، لباس خوابش را پوشید و کتاب قصه را خواند. مادر زنگ صبح را برایش تنظیم کرد و به مهتاب شب بخیر گفت.

ساعت حس کرد نگرانی قدیمی دارد برمی گردد. می خواست تا صبح عقربه ها را تماشا کند. اما این بار خودش را به یاد آورد:

زنگ تنظیم است. عقربه ها حرکت می کنند. صبح وقتی برسد، او زنگ خواهد زد.

خرگوش پارچه ای روی تخت نشست و پرسید:

— آماده ای که آرام بگیری؟

ساعت گفت:

— بله. لازم نیست تمام شب نگران باشم.

کتاب قصه از روی میز گفت:

— اگر باز هم نگرانی آمد، می توانی به یاد بیاوری که چه چیزهایی به تو کمک کرده اند.

ساعت در سکوت شب تیک تاک کرد. او هنوز خوابش نمی برد، چون ساعت ها مثل آدم ها نمی خوابند، اما دیگر خودش را مجبور نمی کرد همه چیز را مراقبت کند. می دانست کارش را انجام می دهد و می تواند شب را آرام بگذراند.

از آن پس، ساعت هر شب زمان خواب را اعلام می کرد. بعد از آن، دیگر لازم نبود به خاطر رسیدن صبح نگران باشد. عقربه ها کار خودشان را می کردند و او هم زنگش را برای صبح نگه می داشت.

پیام داستان

گاهی ذهن ما پیش از خواب همچنان درگیر کارهای روز است. یک برنامه آرام و تکراری، مثل آماده شدن برای خواب و خواندن قصه، می تواند به بدن کمک کند آرام شود. اگر نگرانی برگشت، می توانیم یک بار چیز لازم را بررسی کنیم و بعد با کمک یک بزرگ تر، توجه را به چیزی آرام و آشنا برگردانیم.