راهی ساده برای بهبود حال روانی بیماران مبتلا به سرطان؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، در این مطالعه، بیماران به جای شرکت در یک برنامه پیچیده روان درمانی، از یک سیستم کوچک باغبانی هیدروپونیک استفاده کردند؛ تجربه ای که احتمالا ترکیبی از فعالیت روزانه، تماس با طبیعت و احساس مراقبت از یک موجود زنده را ایجاد می کند.

وقتی درمان سرطان از بیمارستان به خانه می آید

سرطان فقط بدن را درگیر نمی کند. تشخیص بیماری، دوره های درمان، نگرانی درباره آینده، تغییر در نقش های خانوادگی و عوارض جسمی می توانند فشار روانی قابل توجهی ایجاد کنند.

اضطراب، خلق پایین، خستگی و کاهش کیفیت زندگی در برخی بیماران دیده می شود و به همین دلیل پژوهشگران سال هاست به دنبال مداخلات ساده ای هستند که در کنار درمان پزشکی بتوانند زندگی روزمره بیماران را قابل تحمل تر کنند.

یکی از این ایده ها بسیار ساده است: پرورش گیاه در خانه.

در پژوهش تازه، بیماران مبتلا به سرطان از سیستم های باغبانی هیدروپونیک داخل خانه استفاده کردند. در این روش گیاهان بدون خاک و با استفاده از آب و مواد مغذی رشد می کنند و بیمار می تواند در فضای محدودی از خانه از آن ها مراقبت کند.

باغبانی چه تغییری ایجاد کرد؟

نتایج نشان داد شرکت در برنامه باغبانی داخل خانه با بهبود برخی شاخص های کیفیت زندگی و سلامت روان همراه بود. اهمیت این یافته فقط در خود گیاهان نیست. بیماری سرطان می تواند بخش بزرگی از برنامه زندگی فرد را در اختیار بگیرد؛ زمان دارو، آزمایش، مراجعه به پزشک و انتظار برای نتایج.

در مقابل، مراقبت از یک گیاه فعالیتی است که بیمار در آن فقط دریافت کننده مراقبت نیست. او آب را بررسی می کند، رشد گیاه را می بیند و منتظر ظاهر شدن برگ یا محصول جدید می ماند. همین تغییر کوچک در نقش فرد می تواند از نظر روانشناختی قابل توجه باشد.

چرا گیاه ممکن است روی حال روانی اثر بگذارد؟

پژوهش جدید به تنهایی نمی تواند مشخص کند دقیقا کدام بخش از باغبانی مسئول تغییرات مشاهده شده است، اما چند مسیر احتمالی وجود دارد. اولین عامل ارتباط با طبیعت است. مطالعات مختلف نشان داده اند قرار گرفتن در محیط های طبیعی یا حتی افزایش تماس با عناصر طبیعی می تواند با کاهش استرس و بهبود برخی شاخص های سلامت روان ارتباط داشته باشد.

عامل دوم ایجاد یک فعالیت هدفمند است. بیمار هر روز کاری کوچک برای انجام دادن دارد و نتیجه آن را نیز می تواند مشاهده کند. این مسئله برای افرادی که به دلیل بیماری بخش زیادی از فعالیت های عادی خود را از دست داده اند، ممکن است اهمیت بیشتری داشته باشد.

عامل سوم می تواند حس کنترل باشد. سرطان اغلب با احساس عدم قطعیت همراه است. فرد نمی تواند بسیاری از اتفاقات مربوط به بیماری را کنترل کند، اما می تواند از یک گیاه مراقبت کند و تغییرات آن را ببیند.

شاید مسئله فقط کاهش استرس نباشد

باغبانی همچنین می تواند بیمار را به حرکت و فعالیت ملایم تشویق کند. حتی فعالیت های ساده مانند بررسی گیاه، برداشت محصول یا رسیدگی به سیستم باغبانی باعث می شوند فرد از حالت کاملا منفعل خارج شود.  از سوی دیگر، رشد یک گیاه یک پاداش قابل مشاهده ایجاد می کند.

در بسیاری از بیماری های طولانی مدت، روزها ممکن است حول درمان و نشانه های بیماری بچرخند. دیدن رشد تدریجی یک گیاه می تواند یک اتفاق مثبت کوچک و قابل پیش بینی وارد این چرخه کند. البته این توضیحات هنوز فرضیه هستند و پژوهش فعلی ثابت نمی کند که دقیقا کدام یک از این عوامل باعث بهبود وضعیت روانی شده است.

باغبانی درمان سرطان یا افسردگی نیست

نتایج مطالعه نباید به این شکل تفسیر شود که نگهداری گیاه می تواند سرطان یا اختلال افسردگی را درمان کند. این نوع مداخلات در بهترین حالت مکمل مراقبت پزشکی و روان شناختی هستند. بیمار مبتلا به افسردگی یا اضطراب قابل توجه همچنان ممکن است به ارزیابی تخصصی و درمان نیاز داشته باشد.

از طرف دیگر همه بیماران شرایط یکسانی ندارند. شدت بیماری، نوع سرطان، عوارض درمان و توان جسمی می توانند تعیین کنند فرد تا چه اندازه قادر به انجام فعالیت هایی مانند باغبانی است بنابراین حتی یک فعالیت ظاهرا ساده نیز باید با شرایط بیمار هماهنگ شود.

یک مداخله کوچک با یک مزیت بزرگ

نکته جذاب باغبانی داخل خانه این است که برخلاف باغبانی معمولی به حیاط یا فضای بزرگ نیاز ندارد. سیستم های کوچک هیدروپونیک را می توان در آپارتمان نیز نگهداری کرد و همین موضوع استفاده از آن ها را برای افرادی که تحرک محدودتری دارند آسان تر می کند.

با این حال برای مشخص شدن اثر واقعی این روش، به مطالعات بزرگ تر و پیگیری طولانی تر نیاز است. همچنین باید مشخص شود آیا فواید مشاهده شده پس از پایان برنامه باقی می مانند یا فقط تا زمانی ادامه دارند که فرد به طور فعال از باغچه مراقبت می کند. این پژوهش در نهایت یک نکته ساده اما قابل توجه را یادآوری می کند: مراقبت روانی از بیمار مبتلا به سرطان همیشه به معنای یک مداخله پیچیده نیست.

گاهی در میان داروها، آزمایش ها و ملاقات های پزشکی، داشتن چیزی که هر روز کمی رشد می کند می تواند بخشی کوچک اما معنادار از زندگی بیمار را دوباره به آینده متصل کند.