دبیر سرویس اجتماعی خبرگزاری رکنا
رکنا، جنگ با صدای آژیر آغاز نشد؛ با غرش جنگندههایی شروع شد که از بالای شهرها عبور میکردند، با انفجارهایی که دیوارها را لرزاند و با پهپادهایی که پیش از اصابت، چند ثانیه در آسمان معلق میماندند. در همان لحظههایی که گرد و غبار آوار هنوز فرو ننشسته بود و صدای پدافند در آسمان میپیچید، امدادگران هلال احمر بیوقفه میان خرابهها خم میشدند تا نشانی از نفس، صدایی از زیر بتن یا حرکتی از میان تاریکی پیدا کنند؛ تلاشی که در طول جنگ چهلروزه به شش هزار عملیات امدادی انجامید و هفت هزار و دویست انسان را دوباره به زندگی بازگرداند.
رکنا، تنها ۴۰ روز از سال ۱۴۰۵ گذشته، اما افزایش قیمتها پیش از آنکه حقوقهای جدید به حسابها بنشیند، قدرت خرید را بلعیده است. سبد معیشت از ۴۵ میلیون به ۷۱ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسیده و حتی در بهترین حالت، دریافتی ۲۵ میلیونی یک خانواده کارگری تنها یکسوم این هزینه را پوشش میدهد. گرانی ها دیگر فقط مسئله اقشار کمدرآمد نیست؛ از راننده تاکسی و کارمند گرفته تا پزشک و کاسب بازار، همه در یک نقطه مشترک ایستادهاند: کوچک شدن مداوم سفرهها.
رکنا، با گذشت هفتهها از قطع کامل اینترنت بینالملل همزمان با آغاز جنگ در نهم اسفند ۱۴۰۴ و تداوم سیاست فروش «اینترنت پرو» حتی پس از اعلام آتشبس، دانشگاههای کشور به کانون یک تبعیض دیجیتال آشکار تبدیل شدهاند؛ جایی که اساتید و برخی مشاغل خاص به شبکه جهانی متصلاند اما دانشجویان برای دسترسی به سادهترین منابع علمی ناچارند در گروههایی که در شبکه های داخلی تشکیل داده اند از دارندگان اینترنت پرو درخواست کنند فایلها و مقالات را برایشان ارسال کنند؛ وضعیتی که آموزش عالی را در آستانه افسردگی و انزوای علمی قرار داده است.
رکنا، وضعیت زیستمحیطی خلیج فارس در سال ۱۴۰۵ به مرحلهای رسیده است که فشارهای انباشته حاصل از دههها نشت هیدروکربنی و بقایای فلزات سنگین جنگهای گذشته، اکنون با شوک آلایندههای جنگ چهلروزه گره خورده و حیات یکی از حساسترین اکوسیستمهای دریایی جهان را با تهدیدی جدی و ساختاری مواجه کرده است.
رکنا، در حالیکه خرسهای قهوهای ایران یکییکی با گلوله، تله و طعمهسمی از پا درمیآیند و مرگ بسیاری از آنها حتی هرگز ثبت نمیشود، سازمان حفاظت محیطزیست کشور با برنامههای نیمهکاره، کمیتهای که فقط روی کاغذ وجود دارد و فقدان هرگونه برآورد علمی، عملاً گونهای کلیدی را به لبه نابودی رانده است؛ مرگهایی که نه تصادف طبیعت که محصول مستقیم خلأ مدیریت و بیعملی ساختاریاند.
رکنا، ماجرای حذف تیک آبی حساب کاربری اسماعیل بقایی در ایکس، بحثی فراتر از یک حساب رسمی را در فضای رسانهای زنده کرده است؛ بحثی که به نحوه استفاده مقامات از پلتفرمهای فیلترشده و همزمان محدودیت دسترسی شهروندان به همان بسترها بازمیگردد. این دوگانگی در ماههای اخیر و همزمان با تشدید محدودیتهای اینترنتی، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
رکنا، انفجار قیمت تلفن همراه در شرایطی رقم خورده که مسئلهای فراتر از گرانی، بازار موبایل را فلج کرده است؛ دسترسی نابرابر به اینترنت بینالملل. در بازاری که آیفونهای فعالنشده با قیمتهای چندصد میلیونی عرضه میشوند، خرید و فروش گوشی به امتیازی وابسته شده که همه به آن دسترسی ندارند. اختلال یا قطع اینترنت جهانی، از فعالسازی اولیه تا انتقال حسابهای کاربری و بازیابی دادهها، زنجیرهای از مشکلات فنی ایجاد کرده که نتیجه آن حذف موبایل از سبد خرید مردم و شکلگیری نوعی رانت پنهان در دل بازار فناوری است.
رکنا، مدارس غیردولتی با وعده کیفیت آموزشی بالاتر، امکانات بهتر و توجه بیشتر به دانشآموزان، سهم قابل توجهی از نظام آموزشی ایران را در اختیار گرفتهاند؛ اما در شرایطی که حداقل شهریه برخی از این مدارس به حدود ۱۰۰ میلیون تومان رسیده، تعطیلیهای مکرر و تبدیل کلاسهای حضوری به آموزش آنلاین کوتاه و کمکیفیت این پرسش جدی را پیش روی خانوادهها قرار داده است که در برابر این هزینه سنگین، دقیقا چه خدمتی دریافت میکنند.
رکنا، پس از قطع اینترنت بینالملل در جریان جنگ نظامی و آغاز توزیع محدود اینترنت «پرو»، دسترسی به شبکه جهانی در ایران بیش از پیش از یک حق عمومی به امتیازی سهمیهبندیشده بدل شد. بررسی الگوی مصرف سیمکارتهای پرو نشان میدهد محدودیت روزانه ۲ گیگابایت، که پس از آن اتصال به اینترنت ملی بازمیگردد، به شکلی قابلتأمل با ویپیانهای فروختهشده در بازار همخوانی دارد؛ ویپیانهایی که آنها نیز با سقف مصرف روزانه ۲ گیگابایت عرضه میشوند. این تشابه، احتمال شکلگیری یک بازار بازفروشی اینترنت بر پایه سیمکارتهای پرو را پررنگ کرده است.
رکنا، در شرایطی که افزایش قیمتها به تجربه روزمره شهروندان تبدیل شده، صرف اعلام اطلاع از گرانی نمیتواند پاسخگوی نگرانیهای اجتماعی باشد. افکار عمومی در چنین فضایی انتظار دارد مسئولان اجرایی، علاوه بر بیان آگاهی از وضعیت بازار، برنامه و اقدام مشخصی برای کنترل قیمتها و بازگرداندن ثبات اقتصادی ارائه کنند.