پرتغال بدون رونالدو فرو ریخت/آغاز دشوار دوران پس از اسطوره! / تحلیل روانشناسی خبر ترند

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، فوتبال گاهی فراتر از یک رقابت ورزشی، صحنه مواجهه یک جامعه با تغییر، فقدان و پایان یک دوران است. شکست پرتغال مقابل دانمارک در شرایطی اتفاق افتاد که این تیم برای نخستین بار پس از اعلام بازنشستگی ملی کریستیانو رونالدو به میدان می رفت بازیکنی که طی ۲۳ سال، به یکی از مهمترین نمادهای هویت فوتبال این کشور تبدیل شده بود.

اما آیا می توان شکست پرتغال را نتیجه نبود رونالدو دانست؟ پاسخ علمی ساده نیست. عملکرد یک تیم به عوامل متعددی از جمله آمادگی بازیکنان، تاکتیک، کیفیت حریف، تصمیم های مربی و شرایط مسابقه وابسته است. با این حال، زمان وقوع این شکست فرصتی برای بررسی یک مسئله مهم روانشناختی فراهم می کند: وقتی یک چهره محوری کنار می رود، گروه چگونه باید هویت خود را بازسازی کند؟

وقتی اسطوره از زمین کنار می رود، فشار جانشینی آغاز می شود

در روانشناسی اجتماعی، هویت گروهی بخشی از احساس تعلق و تعریف افراد از خودشان است. برای سالها، شماره هفت پرتغال فقط شماره یک بازیکن نبود برای بسیاری از هواداران، یادآور پیروزی ها، خاطرات و لحظات تاریخی فوتبال این کشور بود.

با کنار رفتن رونالدو، تیم نه فقط یک مهاجم، بلکه یکی از مهمترین نمادهای نسل خود را از دست داده است. در چنین شرایطی، بازیکنان باقی مانده ممکن است با انتظارات تازه ای روبرو شوند: چه کسی رهبر خواهد شد؟ چه کسی مسئولیت لحظات حساس را می پذیرد؟ آیا بازیکنان می توانند بدون مقایسه دائمی با گذشته، توانایی های خود را نشان دهند؟

این وضعیت را می توان با مفهوم فشار جانشینی توضیح داد وضعیتی که در آن فرد یا گروهی که پس از یک چهره برجسته قرار می گیرد، ناخواسته با معیارهای نسل قبلی سنجیده می شود.

چرا شکست در نخستین مسابقه پس از خداحافظی مهم شد؟

توجه روانشناختی به این مسابقه فقط به نتیجه چهار بر یک مربوط نیست. زمانبندی شکست نیز اهمیت دارد. وقتی یک گروه درست در آغاز دوره ای تازه با ناکامی بزرگی روبرو می شود، ممکن است شکست به نمادی از نگرانی درباره آینده تبدیل شود.

هواداران ممکن است این پرسش را مطرح کنند آیا پرتغال بدون رونالدو همچنان همان تیم قدرتمند گذشته خواهد بود؟ بازیکنان نیز ممکن است زیر فشار اثبات توانایی خود، بیش از اندازه درگیر نتیجه و قضاوت بیرونی شوند.

در چنین وضعیتی، یک خطر روانشناختی شکل می گیرد: مقایسه دائمی با گذشته. اگر هر مسابقه با این سؤال آغاز شود که آیا تیم توانسته جای رونالدو را پر کند، فرصت شکل گیری هویت تازه از بازیکنان گرفته می شود.

آیا پرتغال باید به گذشته وفادار بماند یا آینده تازه ای بسازد؟

احترام به یک اسطوره با وابستگی دائمی به حضور او تفاوت دارد. تیم های بزرگ برای عبور از دوره انتقال، به رهبران تازه، تقسیم مسئولیت، اعتماد متقابل و پذیرش تغییر نیاز دارند. رونالدو در ۲۳۴ بازی ملی، ۱۴۶ گل برای پرتغال به ثمر رساند و در قهرمانی یورو ۲۰۱۶ و دو دوره لیگ ملت های اروپا نقش داشت. چنین کارنامه ای به سادگی از حافظه جمعی هواداران پاک نمی شود. 

اما بازسازی یک تیم زمانی ممکن می شود که بازیکنان بتوانند بدون تلاش برای تبدیل شدن به نسخه دیگری از اسطوره پیشین، توانایی ها و نقش های مستقل خود را پیدا کنند.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

این مسابقه نمونه ای از یک مسئله فراتر از فوتبال است: دشواری عبور از دوران چهره های محوری. این مسئله در سازمان ها، خانواده ها، کسب وکارها و حتی جوامع نیز دیده می شود. گاهی یک فرد چنان در مرکز هویت یک مجموعه قرار می گیرد که پس از رفتنش، اعضای دیگر برای تعریف نقش خود دچار سردرگمی می شوند.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

مدیریت تغییر نباید به روز خداحافظی یک چهره مهم موکول شود. تیم های حرفه ای باید از مدت ها قبل برای انتقال مسئولیت، پرورش رهبران تازه و تقویت هویت مستقل گروه برنامه داشته باشند.

راهکار برای مردم

در زندگی شخصی نیز باید میان احترام به گذشته و وابستگی به آن تفاوت قائل شویم. پایان یک دوره، لزوماً به معنای پایان توانایی ها نیست. پذیرش تغییر، تقسیم مسئولیت و فرصت دادن به نقش های تازه، به افراد و گروه ها کمک می کند از فقدان عبور کنند.

تلنگر روانشناختی

سخت ترین بخش خداحافظی با یک اسطوره، نبودن او نیست این است که هنوز نمی دانیم بدون او چگونه باید ادامه دهیم. پرتغال حالا با یک پرسش روبروست: آیا می تواند از سایه یک قهرمان بزرگ بیرون بیاید و هویت تازه ای برای خود بسازد؟