نوزادی در سرما به سطل زباله سپرده شد! کجای زندگی ما جای آغوش خالی است؟

رکنا: تصور کنید نوزادی را که هنوز فرصت نکرده گرمای آغوش مادرش را بشناسد، در هوای سرد، داخل سطل زباله پیدا کنند. کودکی که نه از آمدنش خبر داشته، نه در تولدش انتخابی داشته و نه می داند چرا نخستین ساعات زندگی اش بجای امنیت و نوازش، با سرما و خطر گره خورده است.

خبر رها شدن یک نوزاد در سطل زباله، حتی اگر فقط چند لحظه ذهن ما را درگیر کند، پرسش های زیادی بر جای می گذارد. اولین واکنش طبیعی، خشم و اندوه است. چطور ممکن است کسی نوزاد خودش را در چنین شرایطی رها کند؟ اما اگر فقط به همین پرسش بسنده کنیم، شاید از کنار مسئله ای بزرگ تر عبور کرده باشیم.

چه اتفاقی می افتد که یک زن، بجای درخواست کمک، به پنهان کردن تولد فرزندش و رها کردن او می رسد؟ پاسخ این پرسش را نمی توان با یک قضاوت ساده پیدا کرد. ممکن است پشت چنین اتفاقی ترس، فقر، خشونت، بارداری ناخواسته، طرد خانوادگی یا شرایط پیچیده دیگری وجود داشته باشد. هنوز هم بدون اطلاع از جزئیات پرونده نمی توان درباره انگیزه فرد یا وضعیت روانی او قضاوت کرد.

اما یک واقعیت را نباید فراموش کنیم: گاهی انسان در شرایطی قرار می گیرد که تصور می کند هیچ راهی برای خروج ندارد. وقتی ترس از رسوایی، طرد شدن یا مجازات بر تمام تصمیم ها سایه می اندازد، فرد بجای کمک خواستن، بحرانش را پنهان می کند. این وضعیت می تواند تصمیم های خطرناکی به دنبال داشته باشد تصمیم هایی که البته مسئولیت پیامدهایشان را از بین نمی برد.

وقتی ترس از قضاوت، راه کمک خواستن را می بندد

در جامعه ما هنوز درباره بارداری ناخواسته، روابط آسیب دیده و مادرانی که امکان نگهداری از فرزندشان را ندارند، به اندازه کافی گفتگوی امن و بدون تحقیر وجود ندارد. زنی که از واکنش خانواده می ترسد، زنی که در معرض خشونت قرار دارد یا کسی که هیچ پشتوانه ای برای نگهداری از نوزادش نمی بیند، ممکن است خود را در بن بستی تصور کند که هیچکسی حاضر نیست دستش را بگیرد.

در چنین شرایطی، ترس از قضاوت می تواند فرد را به سکوت و پنهانکاری سوق دهد. اگر امکان مراجعه محرمانه به مراکز حمایتی، دریافت مشاوره و واگذاری قانونی کودک وجود داشته باشد، برخی از این بحران ها پیش از تبدیل شدن به فاجعه قابل مدیریت هستند.

کودک نباید تاوان بحران بزرگسالان را بدهد

در تمام این ماجرا باید یک نکته را روشن نگه داریم: نوزاد قربانی است. او حق دارد زنده بماند، مراقبت شود و در محیطی امن رشد کند. هیچ مشکل اقتصادی، خانوادگی یا عاطفی نمی تواند حق حیات و امنیت یک کودک را کم اهمیت کند.

در عین حال، اگر می خواهیم چنین اتفاقاتی تکرار نشوند، نباید فقط منتظر بمانیم تا کودکی در خیابان، سطل زباله یا گوشه ای از شهر پیدا شود و بعد درباره فاجعه حرف بزنیم.

باید از خودمان بپرسیم آیا زنان بارداری که از خانواده طرد شده اند، جایی برای مراجعه دارند؟ آیا فردی که توان نگهداری از نوزادش را ندارد، می داند چگونه می تواند بدون به خطر انداختن جان کودک، از مسیر قانونی کمک بگیرد؟ آیا خدمات حمایتی آنقدر در دسترس هستند که فرد پیش از رسیدن به نقطه بحران بتواند از آنها استفاده کند؟

این پرسش ها فقط متوجه خانواده ها نیست نهادهای حمایتی، نظام سلامت و سیاست گذاران اجتماعی نیز در برابر آنها مسئولیت دارند.

آغوش، حاصل یک شبکه حمایت است

تلخ ترین بخش این خبر، تصور تنهایی کودکی است که در نخستین لحظات زندگی اش بجای آغوش، با سرمای محیط روبرو شده است اما این اتفاق باید ما را به فکر کودکانی بیندازد که هنوز به دنیا نیامده اند و مادرانی که همین امروز در سکوت، از ترس و بی پناهی رنج می برند.

قرار نیست با شنیدن چنین خبری، رفتار آسیب زا را توجیه کنیم یا از مسئولیت فردی چشم بپوشیم اما قرار هم نیست با محکوم کردن یک نفر، خیال کنیم مسئله حل شده است.

هیچ کودکی نباید بهای ترس، فقر، خشونت یا درماندگی بزرگسالان را با جان و امنیت خود بپردازد. جامعه زمانی واقعاً از کودکان محافظت می کند که پیش از رسیدن یک بحران به نقطه فاجعه، راهی برای کمک وجود داشته باشد.

اگرچه آن نوزاد اکنون بیش از هر چیز به مراقبت و امنیت نیاز دارد اما ما هم به یک پاسخ جدی نیاز داریم: چه باید کرد تا هیچ مادری در بحران، خود را آنقدر تنها و بی پناه نبیند که جان فرزندش در معرض خطر قرار بگیرد؟