آبدانان/ وقتی داغ یک حادثه، تمام شهر را عزادار می کند/ تحلیل روانشناسی خبر ترند

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، بعضی حوادث فقط خانواده های قربانیان را داغدار نمی کنند تمام یک شهر را درگیر اندوه می کنند. وقتی افرادی که هر روز در مسیر کار رفت و آمد می کردند، دیگر به خانه بازنمی گردند، حادثه از یک خبر تلخ فراتر می رود و به تجربه ای جمعی تبدیل می شود. در آبدانان، جان باختن کارکنان در حادثه واژگونی اتوبوس، علاوه بر خانواده های داغدار، همکاران، دوستان، همسایگان و مردم منطقه را نیز با فقدان و نگرانی روبرو کرده است.

سوگ جمعی چیست و چرا یک شهر عزادار می شود؟

سوگ جمعی زمانی شکل می گیرد که یک رویداد تلخ، احساس اندوه و فقدان را در میان گروهی از افراد گسترش می دهد. همه کسانی که اندوهگین می شوند لزوماً قربانیان را از نزدیک نمی شناخته اند گاهی تعلق به یک شهر، آشنایی با خانواده ها یا تصور اینکه چنین اتفاقی ممکن بود برای عزیزان خودشان رخ دهد، احساس همدردی عمیقی ایجاد می کند.

در چنین شرایطی، مردم ممکن است علاوه بر غم، ترس، خشم، ناباوری و احساس ناامنی را تجربه کنند. برای همکاران قربانیان، این حادثه می تواند معنای دیگری نیز داشته باشد: همان مسیر و وسیله نقلیه ای که هر روز برای رسیدن به محل کار استفاده می کردند، ناگهان با خطر و فقدان پیوند می خورد.

چرا بعد از حادثه، ذهن مدام صحنه را مرور می کند؟

پس از مواجهه با خبر یک حادثه مرگبار، برخی افراد بارها جزئیات آن را در ذهن مرور می کنند، اخبار را دنبال می کنند یا درباره احتمال تکرار حادثه نگران می شوند. این واکنش ها می توانند بخشی از پاسخ طبیعی ذهن به یک رویداد تهدیدکننده باشند اما اگر شدت و تداوم آنها زیاد شود و خواب، کار یا زندگی روزمره را مختل کند، به حمایت تخصصی نیاز است.

بازنشر تصاویر دلخراش، شایعه پراکنی و انتشار جزئیات تأییدنشده نیز  فشار روانی خانواده ها و شهروندان را بیشتر می کند.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

حادثه های جمعی نشان می دهند سلامت روان فقط مسئله فردی نیست. امنیت مسیرهای رفت و آمد، اعتماد به حمل و نقل، حمایت از خانواده های آسیب دیده و نحوه اطلاع رسانی پس از حادثه، همگی بر احساس امنیت روانی جامعه اثر می گذارند.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

پس از یک حادثه مرگبار، مسئولیت نهادهای مرتبط با اعلام آمار جان باختگان و مصدومان یا برگزاری مراسم عزاداری پایان نمی یابد. خانواده هایی که ناگهان عزیز خود را از دست داده اند، علاوه بر شوک و اندوه اولیه، ممکن است با بحران های اقتصادی، نگرانی درباره آینده فرزندان، مسائل حقوقی، هزینه های درمان و احساس ناامنی نسبت به محیط کار و مسیرهای رفت و آمد روبرو شوند بنابراین حمایت از این خانواده ها باید از یک اقدام مقطعی و نمادین فراتر برود و به برنامه ای مستمر و قابل پیگیری تبدیل شود.

نخستین ضرورت، ایجاد یک نظام حمایت روانی و اجتماعی برای خانواده های جان باختگان و مصدومان است. دسترسی رایگان یا کم هزینه به روانشناس و مددکار اجتماعی، پیگیری وضعیت روانی بازماندگان، حمایت از کودکان و نوجوانانی که والد یا نزدیکان خود را از دست داده اند و شناسایی خانواده هایی که سرپرست یا منبع اصلی درآمدشان را از دست داده اند، باید در اولویت قرار گیرد.

دومین مسئولیت، اطلاع رسانی شفاف و پاسخگویی درباره حادثه است. خانواده ها نباید برای فهمیدن علت مرگ عزیزانشان میان روایت های متناقض و خبرهای غیررسمی سرگردان بمانند. اعلام دقیق اطلاعات تأییدشده، توضیح روند بررسی حادثه، مشخص کردن مسئولیت دستگاه های مرتبط و ارائه گزارش درباره اقدامات اصلاحی، بخشی از احترام به بازماندگان و حق عمومی دانستن است.

سومین ضرورت، بررسی ایمنی مسیرهای حمل و نقل کارکنان و شرایط رفت و آمد نیروی کار است. اگر نقص فنی، خستگی راننده، وضعیت جاده، استاندارد وسیله نقلیه یا ضعف نظارت در وقوع حادثه نقش داشته باشد، باید با بررسی کارشناسی مشخص شود. سوگواری بدون پیشگیری از تکرار حادثه، نمی تواند پاسخ کامل به چنین فاجعه ای باشد.

مسئولان همچنین باید مراقب باشند خانواده های داغدار در معرض فشار رسانه ای قرار نگیرند. انتشار تصاویر پیکر قربانیان، مصاحبه های اجباری با بازماندگان و بازنشر لحظه های دردناک بدون رضایت آنان، می تواند رنج خانواده ها را تشدید کند. کرامت انسانی بازماندگان باید در تمام مراحل اطلاع رسانی حفظ شود.

راهکار برای مردم

در مواجهه با خانواده ای که عزیزی را در یک حادثه ناگهانی از دست داده است، مهمترین کمک ما این نیست که برای اندوه او توضیح پیدا کنیم مهم این است که اجازه دهیم سوگ خود را بدون قضاوت و فشار تجربه کند.

به خانواده داغدار نگوییم قوی باش، بخاطر بقیه خودت را نگه دار، قسمت بوده یا باید فراموش کنی. این جملات ممکن است با نیت آرام کردن گفته شوند، اما گاهی به فرد احساس می دهند که حتی برای غمگین بودن هم باید از دیگران اجازه بگیرد. 

بجای توصیه های کلی، کمک مشخص و عملی پیشنهاد کنیم مثلاً تهیه غذا، همراهی برای انجام کارهای اداری، مراقبت از فرزندان، رساندن اعضای خانواده به مراکز درمانی یا کمک به پیگیری امور روزمره. در روزهای نخست، بسیاری از بازماندگان حتی برای ساده ترین کارها انرژی و تمرکز کافی ندارند. حضور قابل اعتماد اطرافیان می تواند بخشی از بار این روزها را سبک کند.

باید کودکان خانواده های داغدار را جدی بگیریم. پنهان کردن کامل واقعیت، دادن توضیحات مبهم یا وعده های غیرواقعی ممکن است احساس ناامنی آنان را بیشتر کند. کودکان باید متناسب با سن خود، توضیحی صادقانه، ساده و قابل فهم دریافت کنند و فرصت داشته باشند درباره مرگ، ترس و دلتنگی سؤال بپرسند. 

از سوی دیگر، مردم باید در برابر انتشار شایعات، تصاویر دلخراش و اطلاعات تأییدنشده مسئولانه رفتار کنند. هر تصویری که در شبکه های اجتماعی بازنشر می شود ممکن است برای خانواده ای یادآور آخرین لحظات زندگی عزیزش باشد. پیش از انتشار یک خبر باید از صحت آن و ضرورت انتشارش مطمئن شویم.

سوگ پس از یک حادثه ناگهانی می تواند با بی خوابی، کابوس، احساس گناه، خشم، ترس از تکرار حادثه، گوش به زنگی و دشواری تمرکز همراه باشد. این واکنش ها در روزها و هفته های نخست لزوماً نشانه بیماری روانی نیستند اما اگر علائم شدید، ماندگار یا مختل کننده شوند، یا فرد نتواند بتدریج به فعالیت های روزمره بازگردد، ارزیابی توسط متخصص سلامت روان اهمیت پیدا می کند.

تلنگر روانشناختی

خانواده داغدار فقط در روز تشییع به همراهی نیاز ندارد. سخت ترین روزها زمانی آغاز می شوند که جمعیت عزاداران پراکنده شده، مراسم پایان یافته و بازماندگان باید با جای خالی عزیزی زندگی کنند که دیگر بازنمی گردد.

درباره این خبر سوالی دارید؟ در نظرات از رکنا بپرسید. پایان خبر / رکنا / کدخبر 1266707

اخبار وبگردی را در اینجا بخوانید: