استرس از مغز شروع می شود، اما به کدام نقاط بدن می رسد؟
رکنا: استرس همیشه دشمن شما نیست. همان واکنشی که وقتی ناگهان ترمز می کنید، برای فرار از یک خطر یا تمام کردن یک کار مهم به کمک تان می آید، بخشی از سیستم بقاست. مشکل از جایی شروع می شود که بدن فرصت خروج از حالت هشدار را پیدا نمی کند.
به گزارش گروه روانشناسی رکنا، در یک واکنش استرسی، مغز تصور می کند با یک تهدید روبرو شده است. در پاسخ، مواد شیمیایی و هورمون هایی مانند آدرنالین (Adrenaline) و کورتیزول (Cortisol) در بدن آزاد می شوند. ضربان قلب بالا می رود، تنفس سریع تر می شود، خون بیشتری به عضلات می رسد و توجه به سمت چیزی می رود که مغز آن را مهم و فوری تشخیص داده است.
این واکنش برای لحظه خطر طراحی شده است. وقتی خطر تمام می شود، بدن باید دوباره آرام شود. اما اگر فشار روانی هر روز تکرار شود، مسئله دیگر یک لحظه کوتاه استرس نیست بدن ممکن است برای مدت طولانی در وضعیت آماده باش باقی بماند.
آیا همه استرس ها بد هستند؟
یک سخنرانی مهم، شروع یک شغل جدید، مسابقه ورزشی یا حتی یک اتفاق خوشحال کننده می تواند استرس ایجاد کند. این نوع استرس کوتاه مدت ممکن است به افزایش تمرکز و انرژی کمک کند.
برای مثال اگر قرار باشد در مدت کوتاهی کاری را تمام کنید، افزایش موقت هوشیاری می تواند باعث شود بهتر روی کارتان تمرکز کنید. استرس زمانی نگران کننده تر می شود که شدید، مکرر یا طولانی باشد و بدن نتواند بعد از پایان فشار به وضعیت عادی برگردد.
بدن هنگام استرس دقیقا چه کار می کند؟
وقتی مغز یک تهدید را تشخیص می دهد، هیپوتالاموس (Hypothalamus) که در بخش پایینی مغز قرار دارد، پیام هایی را به غدد فوق کلیوی ارسال می کند. یکی از نخستین هورمون هایی که آزاد می شود آدرنالین است. این هورمون ضربان قلب و سرعت تنفس را افزایش می دهد، رگ های خونی را منقبض می کند و باعث می شود انرژی بیشتری در اختیار عضلات قرار بگیرد.
این همان واکنش جنگ یا گریز (Fight or Flight) است یعنی بدن در مدت کوتاهی خودش را برای مقابله با خطر یا فرار از آن آماده می کند اما اگر این سیستم بارها و بارها فعال شود، افزایش مکرر آدرنالین می تواند با مشکلاتی مانند فشار خون بالا، سردرد، اختلال خواب، اضطراب و افزایش وزن همراه شود.
کورتیزول هورمونی که استرس را طولانی تر می کند
آدرنالین بیشتر با واکنش سریع بدن شناخته می شود، اما کورتیزول یکی از مهم ترین هورمون های مرتبط با استرس است. کورتیزول در شرایط استرس به افزایش گلوکز خون کمک می کند تا انرژی بیشتری در اختیار مغز و بدن باشد. همچنین برخی فرایندهای غیرضروری در لحظه خطر را موقتا کاهش می دهد تا منابع بدن روی مقابله با تهدید متمرکز شوند. این سازوکار در کوتاه مدت طبیعی و ضروری است.
اما بالا ماندن طولانی مدت کورتیزول می تواند با افزایش وزن، فشار خون بالا، مشکلات خواب، کاهش انرژی، اختلال در کنترل قند خون، ضعف سیستم ایمنی و مشکلات تمرکز و حافظه ارتباط داشته باشد. به همین دلیل گاهی فرد احساس می کند ذهنش کند شده، تمرکز ندارد یا حتی ساده ترین کارها بیشتر از گذشته انرژی می گیرند.
سه شکل مهم استرس
استرس می تواند شکل های متفاوتی داشته باشد. استرس حاد (Acute Stress) همان واکنش کوتاه مدت به یک موقعیت جدید یا دشوار است مثلا وقتی ناگهان در موقعیتی خطرناک قرار می گیرید. پس از پایان موقعیت، بدن معمولا باید به وضعیت طبیعی برگردد.
استرس حاد دوره ای (Episodic Acute Stress) زمانی اتفاق می افتد که فرد مرتب وارد دوره های استرس شدید شود. افرادی که دائما نگران اتفاقات احتمالی هستند یا احساس می کنند زندگی شان پشت سر هم با بحران مواجه می شود، ممکن است چنین الگویی را تجربه کنند.
استرس مزمن (Chronic Stress) زمانی شکل می گیرد که فشار روانی برای مدت طولانی ادامه پیدا کند. مشکلات مالی، تعارض خانوادگی، بیماری طولانی مدت، محیط کاری نامناسب یا نداشتن تعادل میان کار و زندگی می توانند چنین فشاری ایجاد کنند. استرس مزمن می تواند با اضطراب، افسردگی، مشکلات قلبی عروقی، فشار خون بالا، ضعف سیستم ایمنی، سردرد، مشکلات گوارشی و اختلال خواب همراه باشد.
بدن گاهی چیزی را نشان می دهد که ذهن هنوز اسمش را نگذاشته است
همه افراد استرس را به یک شکل تجربه نمی کنند. یک نفر ممکن است شب ها نتواند بخوابد. دیگری بیشتر غذا بخورد. فرد دیگری مدام خسته باشد یا نتواند تمرکز کند. دردهای مزمن، مشکلات خواب، کاهش میل جنسی، ناراحتی های گوارشی، تغییر اشتها، خستگی و دشواری در تصمیم گیری از جمله علائمی هستند که ممکن است در دوره های استرس دیده شوند.
گاهی فرد احساس می کند زودتر عصبانی می شود، تحملش پایین آمده یا با کوچک ترین مسئله احساس درماندگی می کند. این علائم لزوما به معنای وجود یک اختلال روانی نیستند، اما اگر ادامه دار باشند، ارزش بررسی دارند.
چرا استرس می تواند سردرد ایجاد کند؟
یکی از شایع ترین نمونه های ارتباط ذهن و بدن، سردرد تنشی (Tension Headache) است.در این نوع سردرد، عضلات سر، صورت و گردن ممکن است برای مدت طولانی در حالت انقباض قرار بگیرند. نتیجه می تواند درد مبهم یا فشار در اطراف پیشانی و حساسیت در پوست سر و پیشانی باشد.فشار روانی و اضطراب از عوامل شناخته شده ای هستند که می توانند این نوع سردرد را تحریک کنند.
آیا استرس واقعا باعث زخم معده می شود؟
اینجا باید کمی دقیق تر باشیم.زخم معده یا زخم گوارشی معمولا به علت عفونت با هلیکوباکتر پیلوری (H. pylori)، مصرف طولانی مدت داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) و در موارد نادر برخی سرطان ها یا تومورها ایجاد می شود بنابراین نباید گفت هر کسی که استرس دارد دچار زخم معده می شود.
با این حال، پژوهش درباره تاثیر استرس جسمی و پاسخ ایمنی بر روند ترمیم زخم همچنان ادامه دارد. از طرف دیگر، درد و سوزش ناشی از مشکلات گوارشی خود می تواند فشار روانی ایجاد کند یعنی گاهی رابطه بدن و ذهن دو طرفه است: فشار روانی می تواند تجربه علائم جسمی را دشوارتر کند و علائم جسمی نیز می توانند استرس بیشتری ایجاد کنند.
چرا بعضی افراد هنگام استرس بیشتر غذا می خورند؟
برای بعضی افراد، غذا راهی برای آرام کردن موقت فشار روانی می شود. فرد ممکن است بدون گرسنگی سراغ غذا برود، شب ها بیشتر غذا بخورد یا متوجه شود مقدار خوراکی مصرفی اش نسبت به گذشته افزایش پیدا کرده است.
این رفتار که به خوردن هیجانی یا خوردن ناشی از استرس (Stress Eating) معروف است، ممکن است برای چند دقیقه احساس آرامش ایجاد کند، اما علت اصلی استرس را حل نمی کند. اگر این الگو تکرار شود، می تواند به افزایش وزن و مشکلات سلامت دیگری منجر شود و چرخه فشار روانی را پیچیده تر کند.
چرا محیط کار می تواند به منبع استرس تبدیل شود؟
استرس شغلی همیشه فقط به زیاد بودن کار مربوط نیست. احساس نداشتن کنترل، گرفتار بودن در شغلی که فرد دوست ندارد، تعارض با همکار، انتظارهای غیرواقعی، ساعات کاری طولانی یا نداشتن مرز مشخص میان کار و زندگی شخصی می تواند فشار روانی ایجاد کند.
وقتی فرد دائما مجبور است به خواسته های دیگران پاسخ دهد اما احساس می کند اختیار چندانی بر زمان و شرایط خود ندارد، استرس می تواند به شکل مزمن درآید. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، ممکن است فرد به تدریج احساس کند انرژی ندارد، از کار فاصله عاطفی گرفته یا دیگر از چیزهایی که قبلا برایش مهم بوده اند لذت نمی برد. اینجا توجه به فرسودگی شغلی (Burnout) اهمیت پیدا می کند.
استرس چه تفاوتی با اضطراب دارد؟
استرس و اضطراب به هم نزدیک هستند، اما یکسان نیستند. استرس معمولا پاسخی به یک فشار یا مطالبه مشخص است مثلا یک پروژه دشوار، تعارض خانوادگی یا مشکل مالی.
اضطراب بیشتر با نگرانی، ترس یا احساس ناآرامی همراه است و ممکن است حتی زمانی ادامه پیدا کند که تهدید مشخصی در مقابل فرد وجود ندارد. استرس مزمن می تواند زمینه ساز اضطراب یا تشدید آن شود و ترکیب طولانی مدت استرس و اضطراب می تواند بر سلامت جسم و روان اثر منفی بگذارد.
اگر استرس با علائم قابل توجه اضطراب یا افسردگی همراه شده یا زندگی روزمره را مختل کرده است، کمک حرفه ای می تواند ضروری باشد.
قرار نیست استرس را برای همیشه حذف کنیم
هدف مدیریت استرس این نیست که زندگی را کاملا بدون استرس کنیم. چنین چیزی عملا ممکن نیست و حتی استرس کوتاه مدت می تواند گاهی مفید باشد. اولین قدم این است که بفهمیم چه چیزهایی استرس ما را فعال می کنند. آیا فشار اصلی از کار می آید؟ رابطه؟ نگرانی مالی؟ کم خوابی؟ توقع بیش از حد از خود؟ یا تلاش برای کنترل اتفاق هایی که اساسا در اختیار ما نیستند؟
بعد از شناخت محرک ها، باید دید کدام یک قابل تغییر هستند و برای آنهایی که فعلا قابل حذف نیستند، چه راه های سالم تری برای مقابله وجود دارد. خواب کافی، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم، ارتباط اجتماعی، کاهش مصرف کافئین و الکل، زمان مشخص برای استراحت و تکنیک های آرام سازی مانند تنفس عمیق می توانند بخشی از این فرایند باشند. گاهی نیز مدیریت استرس به تنهایی کافی نیست و فرد به روان درمانی یا درمان پزشکی نیاز دارد.
مهمترین علامت این است که دیگر به حالت عادی برنمی گردید
یک روز پراسترس معمولا مشکل بزرگی نیست. بدن برای مواجهه با چنین روزهایی ساخته شده است. سوال مهمتر این است که بعد از تمام شدن فشار چه اتفاقی می افتد.
اگر کار تمام می شود اما ذهن همچنان درگیر است، اگر شب به تخت می روید اما بدن هنوز در حالت آماده باش است، اگر حتی در زمان استراحت احساس آرامش نمی کنید یا مدت هاست خستگی، تحریک پذیری، اختلال خواب و نگرانی همراه شماست، مسئله فقط داشتن یک روز بد نیست. استرس بخشی از زندگی است اما زندگی نباید برای مدت طولانی در حالت هشدار بگذرد.
-
رقابت استایل میترا رفیع و ونوس کانلی در کرج + فیلم
ارسال نظر