صحبت کردن با خودتان طبیعی است یا نشانه یک مشکل روانی؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، دنبال کلید می گردد و با خودش می گوید: «آخرین بار کجا گذاشتمش؟» یا پیش از یک جلسه، جمله هایش را زیر لب تمرین می کند. این صحنه ها به خودی خود عجیب یا بیمارگونه نیستند. ذهن انسان برای فکر کردن از زبان هم استفاده می کند و گاهی این زبان درونی، به گفتاری شنیدنی تبدیل می شود.

گفت و گوی درونی چه کاری انجام می دهد؟

بعضی افراد هنگام حل مسئله، قدم ها را برای خود توضیح می دهند. دیگران با گفتن «آرام تر، یک کار را تمام کن» توجهشان را تنظیم می کنند. مرور یک مکالمه یا آماده شدن برای گفت و گویی دشوار نیز می تواند شکل خودگویی داشته باشد. مقدار و شکل این تجربه میان افراد متفاوت است و همه ذهنی با روایت کلامی پیوسته ندارند.

مرور پژوهش های خودگویی در سال ۲۰۲۳ کاربردهایی مانند خودتنظیمی، تمرین و حل مسئله را بررسی کرده است. این یافته ها به معنای مفید بودن تمام انواع حرف زدن با خود نیستند. کیفیت و موقعیت اهمیت دارد؛ یک یادآوری کوتاه ممکن است کمک کند، در حالی که تکرار طولانی سرزنش ها می تواند فرد را در نگرانی نگه دارد.

صدای بلند، به تنهایی معیار تشخیص نیست

گاهی افراد در تنهایی با صدای بلند فکر می کنند، چون مرتب کردن جمله ها برایشان آسان تر می شود. ممکن است این عادت در زمان فشار، خستگی یا انجام کاری پیچیده بیشتر دیده شود. از روی دیدن فردی که زیر لب حرف می زند، نمی توان نتیجه گرفت دچار روان پریشی، افسردگی یا اختلال دیگری است.

محیط و انتخاب شخص هم مهم اند. کسی ممکن است در خانه بلند فکر کند و در جلسه کاری همان روند را در ذهن انجام دهد. مسئله اصلی این است که آیا رفتار برای او قابل فهم و تا حدی قابل تنظیم است، یا تجربه ای ناخواسته، ترسناک و مختل کننده دارد. ارزیابی باید از تجربه خود فرد شروع شود، نه برداشت شتاب زده اطرافیان.

چه زمانی خودگویی به نشخوار ذهنی نزدیک می شود؟

اگر گفت و گو مدام به «چرا خراب کردم؟ چرا من این طورم؟» برگردد و هیچ تصمیم یا فهم تازه ای ایجاد نکند، ممکن است فرد در چرخه نشخوار گرفتار شده باشد. در چنین حالتی، زمان و توجه زیادی صرف مرور گذشته می شود. این الگو با فکر کردن سازنده درباره یک اشتباه، که به اقدام مشخصی می رسد، تفاوت دارد.

می توان به جای حکم کلی درباره خود، سوالی محدودتر پرسید: «در این موقعیت چه اتفاقی افتاد و دفعه بعد چه کاری ممکن است انجام دهم؟» خودگویی واقع بینانه، لزوما مثبت و انگیزشی نیست. گاهی جمله مفید فقط این است: «الان ناراحتم و لازم نیست همین لحظه همه چیز را حل کنم.» هدف، دقیق تر شدن نگاه و پیدا کردن قدم بعدی است.

خودگویی با شنیدن صدا یکسان نیست

فردی که عمدا با خودش صحبت می کند، معمولا می داند این گفتار را خودش تولید می کند. در مقابل، تجربه شنیدن صدایی که از کنترل فرد خارج به نظر می رسد یا متعلق به شخص دیگری احساس می شود، موضوع متفاوتی است. حتی آن تجربه نیز به تنهایی یک تشخیص قطعی نمی سازد و باید همراه با خواب، وضعیت جسمی، داروها و دیگر نشانه ها بررسی شود.

اگر صداها آزاردهنده اند، خواب و کار را مختل می کنند یا فرد در تشخیص تجربه خود دچار سردرگمی شده است، ارزیابی تخصصی اهمیت دارد. صدایی که فرد را به آسیب زدن به خود یا دیگری فرمان می دهد، نیازمند کمک فوری است. این توصیه درباره تجربه تهدیدکننده است و نباید به خودگویی معمول هنگام کار یا تنهایی تعمیم داده شود.

به اثر رفتار نگاه کنید، نه فقط ظاهر آن

برای بررسی عادت شخصی می توان پرسید: این گفت و گو کمک می کند بهتر تصمیم بگیرم یا بیشتر گرفتار می شوم؟ بعد از آن آرام تر و روشن ترم یا خسته تر؟ اگر خودگویی با اضطراب شدید و سرزنش مداوم همراه باشد، مشورت با روانشناس می تواند مفید باشد. خودگویی معمول، به حذف یا درمان نیاز ندارد؛ مهم، کیفیت تجربه و تاثیر آن بر زندگی است.