لوبیای بالدار/ حبوبات چهارپر آسیایی که می‌ تواند سفره سالم‌ تری بسازد

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، وقتی صحبت از سلامت مغز می شود، بسیاری از افراد به دنبال یک خوراکی خاص هستند که بتواند تمرکز را بالا ببرد یا خستگی ذهنی را از بین ببرد. واقعیت این است که عملکرد مغز به مجموعه ای از عوامل وابسته است؛ از خواب و فعالیت بدنی گرفته تا وضعیت سلامت عمومی، شرایط روانی و کیفیت تغذیه. لوبیای بالدار یکی از مواد غذایی کمتر شناخته شده ای است که می تواند به تنوع رژیم غذایی کمک کند و مواد مغذی مختلفی را در اختیار بدن قرار دهد.

چرا لوبیای بالدار مورد توجه متخصصان تغذیه است؟

لوبیای بالدار با نام علمی Psophocarpus tetragonolobus شناخته می شود و در مناطق گرمسیری، به ویژه بخش هایی از جنوب شرق آسیا، کشت می شود. یکی از ویژگی های جالب آن این است که فقط دانه های رسیده اش مصرف نمی شوند؛ غلاف های جوان، برگ ها، گل ها و بخش های زیرزمینی این گیاه نیز در برخی فرهنگ های غذایی کاربرد دارند.

مرورهای علمی درباره ترکیبات این گیاه نشان می دهند دانه های رسیده لوبیای بالدار می توانند منبع قابل توجهی از پروتئین گیاهی و چربی باشند. همچنین مواد معدنی مانند آهن، کلسیم، فسفر و روی در دانه های آن گزارش شده اند. البته ترکیب غذایی بخش های مختلف گیاه یکسان نیست و نمی توان ارزش تغذیه ای دانه خشک را مستقیما به غلاف سبز و تازه تعمیم داد.

پروتئین و مغز ارتباطی مهم اما نه جادویی

بدن برای ساخت و ترمیم بافت ها به پروتئین نیاز دارد. اسیدهای آمینه حاصل از هضم پروتئین در تولید بسیاری از مولکول های ضروری بدن نقش دارند و برخی از آن ها در ساخت انتقال دهنده های عصبی نیز مشارکت می کنند. به همین دلیل، دریافت کافی پروتئین از منابع متنوع غذایی بخشی از تغذیه مناسب برای سلامت عمومی است.

با این حال، نباید از این ارتباط زیستی نتیجه گرفت که خوردن لوبیای بالدار باعث افزایش قطعی هوش یا تقویت فوری حافظه می شود. تاکنون شواهد بالینی کافی برای اثبات چنین اثر اختصاصی ای در انسان وجود ندارد. ارزش این حبوبات بیشتر در این است که می تواند در کنار دیگر منابع پروتئین گیاهی، به تأمین نیازهای غذایی کمک کند.

مواد معدنی و سلامت دستگاه عصبی

برخی مواد معدنی موجود در حبوبات در عملکرد طبیعی بدن و دستگاه عصبی نقش دارند. آهن برای انتقال اکسیژن ضروری است و دریافت ناکافی آن می تواند با کم خونی و خستگی همراه شود. روی نیز در فعالیت بسیاری از آنزیم ها و فرایندهای سلولی نقش دارد. با این حال، مقدار مواد مغذی دریافت شده به بخش مصرفی گیاه، اندازه وعده و روش پخت بستگی دارد.

وجود یک ماده معدنی در غذا به معنای درمان کمبود آن نیست و مصرف بیشتر آن نیز لزوما عملکرد ذهنی را بهتر نمی کند. اگر فردی به کمبود مواد مغذی مشکوک باشد، بررسی پزشکی و انتخاب راهکار مناسب از اتکا به یک خوراکی خاص مهم تر است.

فیبر، تنوع غذایی و ارتباط روده و مغز

غلاف های جوان لوبیای بالدار در آشپزی جنوب شرق آسیا به عنوان سبزی استفاده می شوند و می توانند به تنوع دریافت سبزیجات کمک کنند. در مقابل، دانه های خشک این گیاه ترکیب تغذیه ای متفاوتی دارند و به آماده سازی کامل نیازمندند. تنوع در مصرف حبوبات، سبزیجات، میوه ها و غلات کامل می تواند کیفیت کلی رژیم غذایی را افزایش دهد.

پژوهش های مربوط به ارتباط روده و مغز نشان می دهند ترکیبات غذایی، میکروب های روده و پیام های عصبی و ایمنی با یکدیگر تعامل دارند. با این حال، این حوزه پیچیده است و نمی توان ادعا کرد که یک نوع لوبیا به تنهایی اضطراب را کاهش می دهد یا از افسردگی جلوگیری می کند. رژیم غذایی متعادل یکی از عوامل پشتیبان سلامت است، نه جایگزین درمان های تخصصی.

سالاد تایلندی لوبیای بالدار ترد، ترش و کمی تند

یکی از روش‌ های شناخته‌ شده مصرف غلاف‌ های جوان لوبیای بالدار در تایلند، سالادی به نام یام توا پو است. این غذا معمولاً با چاشنی لیمو ترش، فلفل، موسیر و نارگیل تهیه می‌ شود و در برخی دستورها میگو، گوشت یا بادام‌ زمینی نیز دارد. دستور زیر نسخه‌ ای گیاهی و ساده‌ شده از این سالاد است.

مواد لازم برای ۲ تا ۳ نفر

• ۲۰۰ گرم غلاف جوان لوبیای بالدار

• ۲ عدد موسیر کوچک، نازک خردشده

• ۱ حبه سیر ریزشده

• ۲ قاشق غذاخوری آب لیمو ترش تازه

• ۲ قاشق غذاخوری نارگیل رنده‌ شده و کمی برشته‌ شده

• ۱ قاشق غذاخوری سس سویای کم‌ نمک

• نصف تا یک عدد فلفل تند، بنا بر ذائقه

• ۱ قاشق چایخوری شکر یا مقدار کمی شیرین‌ کننده دلخواه

• ۱ قاشق غذاخوری بادام‌ زمینی برشته خردشده، در صورت نداشتن حساسیت

• کمی روغن برای تفت‌ دادن موسیر، در صورت تمایل

روش تهیه

غلاف‌ های لوبیای بالدار را بشویید و قسمت‌ های انتهایی آنها را جدا کنید. سپس آنها را به قطعات کوچک برش دهید.

غلاف‌ها را حدود یک تا سه دقیقه در آب جوش بپزید تا کمی نرم شوند اما تردی خود را حفظ کنند. سپس آبکش کنید و برای حفظ رنگ، آنها را در آب سرد قرار دهید. زمان پخت را با توجه به اندازه و تازگی غلافها تنظیم کنید.

آب لیموترش، سس سویا، سیر، فلفل و شکر را در ظرفی مخلوط کنید. اگر طعم تند را دوست ندارید، مقدار فلفل را کم کنید.

 غلافهای پخته‌ شده را با موسیر، نارگیل برشته و سس مخلوط کنید. در صورت تمایل، بادام‌ زمینی خردشده را در پایان اضافه کنید.

سالاد را تازه سرو کنید. این غذا می‌ تواند در کنار برنج یا یک وعده حاوی پروتئین گیاهی مانند توفو قرار بگیرد.

نکته مهم درباره آماده‌ سازی

برای تهیه این سالاد از غلافهای جوان و خوراکی لوبیای بالدار استفاده کنید، نه دانه‌ های خشک و ناآماده. دانه‌ های رسیده حبوبات ممکن است ترکیبات ضدتغذیه‌ ای داشته باشند و به خیساندن و پخت مناسب نیاز داشته باشند بنابراین روش آماده‌  سازی دانه‌ ها با غلافهای تازه یکسان نیست.

لوبیای بالدار نمونه‌ ای از تنوع شگفت‌ انگیز حبوبات و سبزیجات در جهان است. این گیاه به‌ ویژه از نظر پروتئین دانه‌ های رسیده و کاربردهای غذایی بخش‌ های مختلفش ارزشمند است. با وجود این، هنوز نمی‌ توان آن را خوراکی ویژه برای افزایش هوش یا درمان مشکلات روانی معرفی کرد. بهترین رویکرد، استفاده از آن در کنار سایر مواد غذایی مغذی، خواب کافی، تحرک منظم و مراقبت از سلامت روان است.