حمید علیدوستی درگذشت / چرا مرگ یک فوتبالیست، خاطرات چند نسل را زنده می کند؟ / تحلیل روانشناسی خبر ترند

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، مرگ یک چهره شناخته شده گاهی فراتر از خبر درگذشت یک فرد، به رویدادی برای بازگشت جمعی به گذشته تبدیل می شود. وقتی نام حمید علیدوستی در جست وجوهای کاربران بالا می آید، بخشی از این توجه می تواند به شناخت دوباره کارنامه ورزشی او مربوط باشد؛ اما برای بسیاری از مخاطبان، این خبر یادآور دوره ای از فوتبال ایران، خاطرات مسابقات ملی و چهره هایی است که بخشی از حافظه جوانی و نوجوانی آنها را ساخته اند.

چرا فقدان یک چهره ورزشی می تواند چنین واکنشی ایجاد کند؟ پاسخ را می توان در نظریه حافظه جمعی و مفهوم تداوم پیوندهای عاطفی با افراد درگذشته جست وجو کرد.

فقط برای یک فرد سوگواری نمی کنیم

موریس هالبواکس-جامعه شناس- در نظریه حافظه جمعی توضیح می دهد خاطرات انسان فقط در ذهن فردی ذخیره نمی شوند گروه ها، خانواده ها، نسل ها و تجربه های مشترک اجتماعی در شکل گیری و بازسازی آنها نقش دارند.

از این منظر، یک بازیکن قدیمی فوتبال ممکن است برای مخاطبان فقط یک ورزشکار نباشد. او می تواند نماد یک دوره تاریخی، خاطره یک مسابقه، هیجان یک پیروزی یا حتی تصویری از دوران کودکی و جوانی باشد.

به همین دلیل، انتشار خبر درگذشت یک چهره ورزشی خاطراتی را فعال می کند که ظاهرا ارتباط مستقیمی با خود خبر ندارند. مخاطب با دیدن نام او، ممکن است به یاد پدر، دوستان، تماشای مسابقات در خانه یا روزهایی بیفتد که فوتبال بخشی از زندگی روزمره خانواده بوده است.

چرا یاد درگذشتگان پس از مرگ در زندگی ما ادامه پیدا می کند؟

در روانشناسی سوگ، دیدگاهی وجود دارد که با عنوان «پیوندهای ادامه دار» شناخته می شود. دنیس کلاسن و همکارانش در پژوهش های خود نشان داده اند رابطه عاطفی با فرد درگذشته لزوما با مرگ او به طور کامل قطع نمی شود؛ این پیوند می تواند در خاطرات، روایت ها، اشیا، ارزش ها و شیوه ادامه دادن زندگی باقی بماند.

این مفهوم کمک می کند بفهمیم چرا مردم پس از درگذشت یک ورزشکار یا هنرمند، دوباره تصاویر قدیمی او را جست وجو می کنند، درباره زندگی اش می خوانند یا خاطراتشان را در شبکه های اجتماعی به اشتراک می گذارند.

این رفتارها لزوما نشانه سوگ عمیق یا رابطه شخصی با فرد درگذشته نیستند. گاهی نوعی ادای احترام، بازسازی خاطره یا مشارکت در یک تجربه جمعی اند.

چرا خبر درگذشت پدر یک چهره مشهور بازتاب گسترده تری پیدا می کند؟

در این خبر، شناخته شده بودن ترانه علیدوستی نیز می تواند یکی از عوامل افزایش توجه عمومی باشد. مخاطبانی که سالها زندگی حرفه ای او را دنبال کرده اند، اکنون با خبر فقدان پدرش مواجه شده اند. در چنین شرایطی، خبر از یک واقعه ورزشی به رویدادی خانوادگی و انسانی تبدیل می شود.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

درگذشت حمید علیدوستی فرصتی برای بررسی نقش چهره های ورزشی در حافظه جمعی و شیوه های اجتماعی سوگواری است. شهرت یک فرد می تواند خاطرات مشترک بسیاری از مردم را به هم پیوند دهد و مرگ او را به تجربه ای فراتر از خانواده و نزدیکان تبدیل کند.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

حفظ آرشیو تصویری، ثبت تاریخ شفاهی ورزش و مستندسازی زندگی پیشکسوتان، فقط اقدامی برای پاسداشت چهره ها نیست. بخشی از حفظ حافظه فرهنگی و اجتماعی جامعه است.

راهکار برای خانواده ها

اگر خبر درگذشت یک چهره عمومی خاطرات یا اندوهی غیرمنتظره را در اعضای خانواده فعال کرد، بهتر است این احساسات با تمسخر یا قضاوت روبرو نشوند. گفتگو درباره خاطرات مشترک، بویژه میان نسل ها، می تواند فرصتی برای ارتباط عاطفی و انتقال تجربه باشد.

تلنگر روانشناختی

گاهی با شنیدن خبر مرگ یک چهره قدیمی، متوجه می شویم فقط او از جهان ما نرفته است بخشی از زمانی که با او به یاد می آوریم نیز دیگر بازنمی گردد.