چرا مغز خبرهای ترسناک را ول نمی کند؟ هرچه بدتر، بیشتر می خواهیم بدانیم!

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، کافی است یک خبر درباره مرگ، بیماری، حادثه یا یک اتفاق ترسناک روی صفحه تلفن ظاهر شود؛ حتی اگر موضوع هیچ ارتباط مستقیمی با زندگی ما نداشته باشد، ممکن است چند ثانیه بیشتر روی آن مکث کنیم، ادامه خبر را بخوانیم و بعد سراغ خبرهای مشابه برویم. عجیب تر اینکه گاهی می دانیم خواندن این خبرها حالمان را بدتر می کند، اما باز هم چشم از آنها بر نمی داریم.

این رفتار فقط به کنجکاوی مربوط نیست. مغز انسان به اطلاعاتی که می توانند نشانه خطر باشند، اهمیت ویژه ای می دهد.

چرا خبر بد چشممان را می گیرد؟

مغز برای شناسایی تهدید حساس است. در محیطی که خطر می توانست پیامد فوری داشته باشد، توجه سریع به نشانه های خطر اهمیت زیادی داشت. امروز اما همان سازوکار در برابر صفحه ای قرار گرفته که می تواند در چند دقیقه صدها نشانه تهدید را جلوی چشم ما بگذارد.

یک حادثه در کشور دیگر، یک بیماری ناشناخته یا خبر مرگ فردی مشهور ممکن است از نظر فیزیکی هیچ خطری برای ما ایجاد نکند، اما محتوای تهدیدآمیز آن می تواند توجه را به خود جلب کند.

چرا خبر ترسناک را دوباره می خوانیم؟

گاهی ذهن با یک سوال ساده روبه رو می شود: «اگر چنین اتفاقی افتاد، چه؟» همین سوال می تواند فرد را به سمت اطلاعات بیشتر ببرد. او جزئیات حادثه را می خواند، واکنش دیگران را بررسی می کند و حتی به دنبال خبرهای مشابه می گردد. در اینجا جستجوی اطلاعات می تواند دو کارکرد متفاوت داشته باشد؛ آگاه شدن یا تلاش برای کاهش نگرانی.

مشکل زمانی ایجاد می شود که فرد برای آرام شدن، مدام اطلاعات بیشتری مصرف کند اما هر اطلاعات تازه، سوال تازه ای بسازد.

چرا خبرهای ترسناک بیشتر در ذهن می مانند؟

محتوای هیجانی معمولا توجه بیشتری را به خود جلب می کند و احتمال دارد در حافظه نیز برجسته تر باقی بماند. به همین دلیل ممکن است فرد ده خبر عادی را ببیند و چند ساعت بعد بیشتر آنها را فراموش کند، اما یک خبر شوکه کننده را بارها در ذهن مرور کند.

این موضوع می تواند باعث شود احساس کنیم «همه جا پر از اتفاق بد است»، در حالی که تصویری که از جهان در ذهن ساخته ایم ممکن است تحت تاثیر انتخاب و برجستگی اطلاعات منفی قرار گرفته باشد.

نگاه روانشناختی 

دکتر مریم سامانی - روانشناس بالینی و متخصص آسیب های روانی و تروما - می گوید: ترسناک بودن یک خبر به تنهایی توضیح نمی دهد چرا بعضی افراد نمی توانند از آن فاصله بگیرند. باید دید فرد با این خبر چه می کند.

اگر کسی بعد از خواندن یک حادثه، چند دقیقه بعد دوباره همان خبر را باز کند، اخبار مشابه را جستجو کند و مدام از دیگران بپرسد «مطمئنی چنین اتفاقی برای ما نمی افتد؟»، ممکن است مسئله اصلی فقط علاقه به خبر نباشد. گاهی ذهن تلاش می کند با جمع کردن اطلاعات، احساس امنیت تولید کند. اما امنیت روانی همیشه از اطلاعات بیشتر به دست نمی آید.

چرا خبرهای بد گاهی از خبرهای خوب جذاب ترند؟

وی اضافه می کند: خبر خوب معمولا پایان مشخص تری دارد؛ اما خبر تهدیدآمیز سوال ایجاد می کند. چه اتفاقی افتاد؟ چرا اتفاق افتاد؟ آیا دوباره تکرار می شود؟ آیا ممکن است برای من یا خانواده ام اتفاق بیفتد؟ همین سوال های باز می توانند توجه را مدت بیشتری درگیر کنند.

یک سوال ساده قبل از باز کردن خبر بعدی

دفعه بعد که متوجه شدید چندین خبر ترسناک را پشت سر هم می خوانید، از خودتان بپرسید: این خبر جدید واقعا اطلاعات تازه ای به من می دهد یا فقط دارم اضطرابم را با اطلاعات بیشتری چک می کنم؟ اگر پاسخ دومی باشد، شاید ادامه دادن اسکرول کردن کمکی به آرام شدن ذهن نکند.

خبرها را نمی توان حذف کرد، اما می توان برای میزان مواجهه با آنها مرز گذاشت. آگاهی با غرق شدن در خبر فرق دارد؛ گاهی مغز برای آرام شدن، به خبر بعدی نیاز ندارد، بلکه به پایان دادن به چرخه جستجو نیاز دارد.