چرا خبر بد را دوباره می خوانیم؟ / خودسنجی کنید: دنبال اطلاعات هستید یا اطمینانی که هیچ وقت کامل نمی شود؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، گاهی فرد خبری نگران کننده را می خواند، گوشی را کنار می گذارد و چند دقیقه بعد دوباره برمی گردد. تیتر را باز می کند، نظرها را می خواند، سراغ ویدئوها و تحلیل های دیگر می رود و ناگهان متوجه می شود زمان زیادی گذشته است. او از همان خبر اول می دانسته که ادامه دادن حالش را بهتر نمی کند، اما ذهن همچنان احتمال می دهد شاید اطلاعات مهمی باقی مانده باشد. این رفتار می تواند بخشی از دووم اسکرولینگ باشد؛ یعنی دنبال کردن مکرر محتوای منفی، با وجود آگاهی از تاثیر نامطلوب آن بر حال روانی.

چرا مغز به اخبار منفی حساس است؟

مغز انسان برای تشخیص تهدید آمادگی زیادی دارد. توجه به خطر در طول تکامل می توانسته احتمال بقا را افزایش دهد. مشکل اینجاست که خطرهای دیجیتال مانند خطرهای محیط واقعی نقطه پایان روشنی ندارند.

یک رویداد می تواند صدها تیتر، تصویر، ویدئو، تحلیل، شایعه و واکنش تولید کند. مغز با دیدن این حجم از اطلاعات ممکن است نتیجه بگیرد که هنوز بخشی از ماجرا را از دست داده است.

پژوهشی درباره انتشار اخبار در شبکه های اجتماعی نشان داد مطالب منفی بیشتر از مطالب خنثی یا مثبت به اشتراک گذاشته می شوند. در نتیجه، محتوای منفی فقط توجه فرد را جلب نمی کند؛ ساختار شبکه های اجتماعی نیز می تواند آن را بیشتر در معرض دید قرار دهد.

آیا فرد دنبال خبر است یا دنبال کنترل؟

در بحران هایی مانند جنگ، بیماری، حادثه یا بی ثباتی اقتصادی، دسترسی به اطلاعات می تواند به تصمیم گیری کمک کند. اما اطلاعات بیشتر همیشه کنترل بیشتری ایجاد نمی کند.

فرد ممکن است با این تصور که خبر تازه او را آرام می کند، چند منبع دیگر را بررسی کند. هر منبع احتمال یا جزئیات تازه ای معرفی می کند و هر احتمال، پرسشی جدید می سازد.

چرخه از یک نگرانی آغاز می شود. فرد برای کاهش نگرانی خبر می خواند، با اطلاعات نگران کننده بیشتری روبه رو می شود و دوباره برای رسیدن به اطمینان سراغ خبر تازه می رود. در این مرحله خبرخوانی از جمع آوری اطلاعات مفید فاصله می گیرد و به راهی برای تنظیم موقت اضطراب تبدیل می شود.

چرا خبر بد واقعا حال انسان را تغییر می دهد؟

مطالعات آزمایشی نشان داده اند حتی مواجهه کوتاه با اخبار منفی می تواند عاطفه مثبت و خوش بینی را کاهش دهد. پژوهش های دیگری نیز مواجهه با نظرهای منفی در شبکه های اجتماعی را با افزایش اضطراب و افت خلق مرتبط دانسته اند.

این نتایج به معنای تاثیر یکسان اخبار بر همه افراد نیست. سابقه اضطراب، شرایط زندگی، موضوع خبر و میزان احساس نزدیکی فرد به حادثه اهمیت دارند. با این حال، احساس سنگینی پس از مصرف طولانی محتوای منفی صرفا خیالی نیست.

مشکل می تواند بعد از بستن صفحه نیز ادامه پیدا کند. خبر از مقابل چشم کنار می رود، اما ذهن همچنان احتمال ها، تصاویر و پیامدهای آن را مرور می کند. این همان جایی است که نشخوار فکری وارد ماجرا می شود.

تفاوت کنجکاوی با اضطراب خبری چیست؟

کنجکاوی معمولا هدف مشخصی دارد و پس از رسیدن به پاسخ آرام می گیرد. اضطراب ممکن است بعد از هر پاسخ، پرسش تازه ای تولید کند.

فرد کنجکاو می خواهد بداند چه اتفاقی افتاده است. فرد مضطرب می خواهد مطمئن شود هیچ خطر، تغییر یا خبر دیگری وجود ندارد. این اطمینان کامل در یک محیط خبری زنده و بی پایان به دست نمی آید.

اگر پنج منبع یک خبر را تایید کرده اند، اما ذهن همچنان دنبال منبع ششم می گردد، احتمالا نیاز اصلی دیگر اطلاعات نیست. فرد ممکن است در حال جست و جوی تضمینی باشد که اخبار نمی توانند ارائه کنند.

نگاه روانشناختی 

از نگاه روانشناختی دکتر مریم سامانی، تعداد خبرهایی که فرد می خواند به تنهایی معیار مناسبی برای تشخیص رفتار مشکل ساز نیست. پرسش مهم تر این است که پس از دریافت اطلاعات چه اتفاقی می افتد.

اگر فرد اصل خبر را می خواند، اطلاعات لازم را به دست می آورد و تصمیمی متناسب می گیرد، رفتار او می تواند آگاهانه و هدفمند باشد. اما اگر برای صفر کردن اضطراب خبر می خواند، احتمالا هیچ تعداد تیتر و تحلیل او را کاملا آرام نخواهد کرد.

در این وضعیت، مسئله کمبود اطلاعات نیست؛ تلاش برای رسیدن به اطمینان صددرصدی است. هر بار بررسی خبر ممکن است برای چند دقیقه اضطراب را کاهش دهد، اما همزمان به مغز آموزش می دهد که برای آرام شدن باید دوباره گوشی را بررسی کند.

خودسنجی کنید: خبر می خوانید یا اضطراب را تغذیه می کنید؟

آیا برای پیدا کردن اطلاعات مشخص وارد خبر می شوید یا بدون هدف ادامه می دهید؟ آیا پس از تایید یک خبر توسط چند منبع، باز هم دنبال منبع دیگری می گردید؟ آیا با وجود بدتر شدن حالتان نمی توانید صفحه را ببندید؟ آیا بعد از کنار گذاشتن گوشی، ذهن همچنان خبر را مرور می کند؟ آیا اگر چند ساعت از اخبار دور باشید، نگران می شوید که اتفاق مهمی را از دست بدهید؟

اگر پاسخ چند پرسش مثبت است، ممکن است بخشی از رفتار شما به جست و جوی اطمینان مربوط باشد، نه صرفا نیاز به آگاهی.

یک آزمایش ساده پیش از باز کردن دوباره خبر

پیش از بررسی دوباره یک خبر، فرد می تواند از خودش بپرسد دقیقا دنبال چه اطلاعاتی است، پیدا کردن آن اطلاعات چه تصمیمی را تغییر می دهد و آیا پس از رسیدن به پاسخ می تواند متوقف شود.

اگر اطلاعات مورد نظر مشخص نیست، تصمیمی بر اساس آن گرفته نمی شود و توقف همچنان دشوار است، احتمالا ادامه دادن خبرخوانی فایده عملی کمی دارد.

تعیین زمان مشخص برای دریافت اخبار و مراجعه مستقیم به منابع معتبر، از پراکندگی میان تیترها، نظرها و ویدئوهای بی پایان جلوگیری می کند. هدف قطع ارتباط با جهان نیست؛ هدف بازگرداندن اختیار توجه است.

خبر خواندن ضروری است، اما حضور دائمی در جریان اخبار با آگاهی یکسان نیست. گاهی فرد به خبر بد برمی گردد، نه چون به فاجعه علاقه دارد، بلکه چون امیدوار است خبر بعدی بالاخره اضطرابش را پایان دهد.

اگر هدف رسیدن به اطمینان کامل باشد، هیچ تیتر تازه ای آخرین تیتر نخواهد بود. پرسش اصلی این است که فرد در آن لحظه واقعا به چه چیزی نیاز دارد: اطلاعات، تصمیم، آمادگی یا آرامشی که از دل اسکرول بیشتر به دست نمی آید؟