دبیر سرویس اجتماعی خبرگزاری رکنا
رکنا، در روزهایی که خبر حمله و خبر گرانی همزمان به گوش میرسد، کارگران بیش از همه زیر فشار زندگی خم شدهاند؛ مزد فروردین هنوز کامل پرداخت نشده، حق مسکن در راهروهای دولت معطل است و عنوان «شرکت آسیبدیده از جنگ» در مواردی به بهانهای برای دور زدن قانون کار تبدیل شده؛ سفره کارگر، پیش از هر میدان دیگری، خط مقدم این جنگ است.نکته مهم دیگر و قابل توجه طرح مطالبهگری جدی از ILO است که امروز یک ضرورت است.
رکنا، در حالی که تهران هنوز از تبعات جنگ ۴۰ روزه ویرانگر میان اسفند ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵ خارج نشده و اقتصاد شهری با موج بیکاری، تعطیلی کسبوکارها و کاهش توان معیشتی شهروندان دستوپنجه نرم میکند، شهرداری تهران از افزایش ۲۵ درصدی کرایههای حملونقل عمومی از ۱۵ اردیبهشت خبر داده است؛ تصمیمی که در شرایط آتشبس شکننده و رکود پساجنگی، پرسشهای جدی درباره زمانبندی و اولویتهای مدیریت شهری پایتخت ایجاد کرده است.
رکنا، افزایش نسبی بارندگی در سال آبی جاری نتوانسته سایه خشکسالیهای انباشته را از سر منابع آبی کشور بردارد؛ تازهترین آمارها نشان میدهد ۱۱ استان با جمعیتی بیش از ۳۵ میلیون نفر همچنان در وضعیت زیرنرمال بارشی قرار دارند و تهران و قم در صدر کمبارشترین مناطق ایستادهاند؛ وضعیتی که همزمان با کسری مخازن سدها و تداوم افت منابع زیرزمینی، شکنندگی امنیت آبی کشور را عیانتر کرده است.
رکنا، در حالی که ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، مقابل دوربینها از «حق عمومی دسترسی برابر به اینترنت» سخن میگوید و وجود «اینترنت طبقاتی و لیست سفید» را بیاساس میخواند، شبکه ملی ارتباطات تصویری کاملاً متضاد ارائه میدهد؛حدود ۱۳۲۰ ساعت قطعی اینترنت بینالملل برای ۹۹ درصد کاربران، بازار سیاه «اینترنت پرو» شکل گرفته و میلیونها کاربر و هزاران کسبوکار در این شکاف عمیق دسترسی، با بحران بقا روبهرو شدهاند. تضادی که وزیر بهجای پاسخگویی درباره آن و تلاش برای رفع آن، در نقش یک منتقد ظاهر میشود.
رکنا، در نخستین هفتههای جنگ پس از نهم اسفند ۱۴۰۴، وقتی موج حملات به ایران دیوارهای شهرها را لرزاند، حدود ۴۰ مرکز درمانی درگیر آسیب شدند و ۹ مرکز نیمهشب به اجبار جابهجا شد؛ هجرتی خاموش در دل تاریکی که نه فقط بیماران، که حریم مصونیت پزشکی در حقوق بینالملل بشردوستانه را نیز از جا کند. این کوچ اضطراری، پرده تازهای از جنگی را آشکار کرد که خط قرمزِ بیمارستانها را نشانه گرفته است.
رکنا، در حالی که گسترش اخیر پهنه آبی دریاچه ارومیه موجی از خوشبینی در فضای رسانهای ایجاد کرده، علیرضا شریعت، دبیرکل فدراسیون صنعت آب کشور، نسبت به برداشتهای شتابزده از این وضعیت هشدار میدهد. او با تأکید بر اینکه آنچه امروز در دریاچه دیده میشود بیش از آنکه نشانه احیای پایدار باشد «فرصتی کوتاه و شکننده» است، میگوید سرنوشت واقعی دریاچه در ماههای گرم پیش رو و در نحوه مدیریت منابع آب، پاکسازی مسیرهای رودخانهای و تأمین حقابه زیستمحیطی تعیین خواهد شد؛ آزمونی که به باور او میتواند میان احیای واقعی یا بازگشت دوباره به چرخه خشکی یکی را رقم بزند.
رکنا، بارندگیهای اخیر در حوضه دریاچه ارومیه بهعنوان نشانهای از بهبود وضعیت دریاچه مطرح شده است؛ اما بررسی دادههای هیدرولوژیک تصویر دیگری نشان میدهد. حجم آبی که اکنون به حدود سه میلیارد مترمکعب نزدیک شده، در حالی خبرساز شده که در سالهای فعالیت ستاد احیا، تنها برای حفظ تراز دریاچه به حدود پنج میلیارد مترمکعب آب نیاز بود. در شرایطی که تبخیر سالانه منطقه تا ۱۲۰۰ میلیمتر میرسد، بسیاری از متخصصان هشدار میدهند بزرگنمایی این بارشها میتواند به شکلگیری امیدی کوتاهعمر و در نهایت تشدید بحران دریاچه منجر شود.
رکنا، در بودجه ۱۴۰۵ تنها شرکتهای صددرصد دولتی بیش از ۱۸ هزار میلیارد تومان بودجه فرهنگی و پژوهشی در اختیار دارند اما این عدد تنها بخش آشکار ماجراست. در بیرون از جداول رسمی بودجه، دهها هلدینگ و نهاد شبهدولتی از شستا و صندوقهای بازنشستگی گرفته تا ستاد اجرایی فرمان امام، بنیاد مستضعفان، آستان قدس و ساتا، منابع گستردهای را در قالب فعالیتهای فرهنگی و مسئولیت اجتماعی هزینه میکنند؛ منابعی که نه رقم دقیقشان منتشر شده و نه مسیر هزینهکردشان روشن است. ترکیب این دو جریان مالی، ظرفیتی میسازد که میتواند در میانه رکود، جنگ و افت توان خرید مردم، به موتور اضطراری اقتصاد و پشتیبان معیشت و اشتغال تبدیل شود.
رکنا، با وجود رشد ۵۹ درصدی بارشها نسبت به سال گذشته، شاکله بحران آب در ایران تغییری نکرده است؛ ۱۲ استان همچنان در تنش کمبارشیاند، آبخوانهای استراتژیک زیر فشار برداشت مزمن تهی میشوند و منحنی فرونشست در دشتهای بحرانی رو به شتاب است. درحالیکه افکار عمومی با خبرِ پُر شدن نسبی سدها دلگرم میشود، زیرزمین تصویری دیگر دارد، میراث خشکسالیهای پیاپی و حکمرانی فرسوده آب، ایران را به سمت دورهای از فروپاشی تدریجی منابع زیرزمینی و گسترش فرونشست هدایت میکند؛ دورهای که بدون اصلاحات سخت مدیریتی، نه بارشهای بیشتر و نه سازههای جدید، قادر به مهار آن نخواهد بود.
رکنا،در نخستین ساعات آغاز جنگ، اینترنت بینالملل با عنوان «اقدام امنیتی» در سراسر کشور خاموش شد؛ تصمیمی که ستون فقرات اقتصاد دیجیتال را لرزاند و هزاران کسبوکار را در مسیر فروپاشی قرار داد. اما در اوج همین خاموشی، پیامکهایی با عنوان «اینترنت پرو» به گوشی مردم رسید؛ وعده دسترسی به اینترنت آزاد در ازای پرداخت هزینه. تصمیمی که پرسشهای سنگینی ایجاد کرد که اگر اینترنت جهانی تهدید امنیتی است، چگونه تهدید با پول رفع میشود و اگر تهدیدی در میان نیست، چرا ۹۰ میلیون ایرانی همچنان پشت دیوار محدودیت نگه داشته شدهاند؟