باورهای نادرست درباره هپاتیت؛ از دست دادن منتقل نمی‌ شود تا موثرترین راه مقابله

به گزارش رکنا، متخصصان هشدار می‌دهند که برخی انواع هپاتیت ویروسی، به‌ویژه هپاتیت B و C، در صورت تشخیص دیرهنگام می‌توانند به آسیب جدی کبد، سیروز و سرطان کبد منجر شوند؛ در حالی که واکسیناسیون، رعایت اصول بهداشتی، تشخیص به‌موقع و درمان می‌تواند از بسیاری از عوارض جلوگیری کند.

دکتر اباذر پارسی، فوق‌تخصص گوارش، کبد و آندوسکوپی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، درباره هپاتیت گفت: هپاتیت به معنای التهاب کبد است و می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از مصرف بی‌رویه برخی داروها مانند استامینوفن و بیماری‌های خودایمنی گرفته تا عفونت‌های ویروسی.

هپاتیت‌های ویروسی A، B، C و D از انواع شناخته‌شده این بیماری هستند، اما هپاتیت B و C به دلیل عوارض احتمالی و اهمیت تشخیص و درمان، توجه ویژه‌ای دارند.

هپاتیت؛ بیماری خاموش کبد

به گفته این متخصص، کبد می‌تواند برای مدت طولانی بدون ایجاد علامت مشخص آسیب ببیند. به همین دلیل، برخی افراد تنها در جریان آزمایش‌های پزشکی یا بررسی‌های دوره‌ای متوجه ابتلا به هپاتیت می‌شوند.

بر اساس آمار ارائه‌شده از سوی این متخصص، حدود ۲۵۰ میلیون نفر در جهان به هپاتیت B مبتلا هستند و شیوع هپاتیت C نیز در جهان قابل توجه است.

ایران در کنترل هپاتیت B موفق عمل کرده است

اجرای برنامه واکسیناسیون همگانی، غربالگری مادران باردار و اقدامات بهداشتی در ایران باعث کاهش قابل توجه شیوع هپاتیت B شده است.

پیش از سال ۱۳۷۲، میزان شیوع هپاتیت B در ایران حدود ۵ تا ۸ درصد گزارش می‌شد، اما با اجرای برنامه‌های پیشگیری، این میزان به حدود یک درصد رسیده است.

هپاتیت C واکسن ندارد، اما درمان می‌شود

یکی از تفاوت‌های مهم هپاتیت B و C این است که برای هپاتیت C واکسن مؤثری وجود ندارد، اما درمان‌های جدید می‌توانند در درصد بسیار بالایی از بیماران، ویروس را از بدن پاک کنند.

برخی گروه‌ها مانند بیماران دیالیزی، مبتلایان به تالاسمی و افرادی که سابقه مصرف تزریقی مواد یا دریافت خون داشته‌اند، ممکن است در معرض خطر بیشتری قرار داشته باشند و در صورت وجود عوامل خطر، نیازمند بررسی پزشکی باشند.

باورهای غلط درباره راه انتقال هپاتیت

یکی از مهم‌ترین مشکلات در زمینه هپاتیت، باورهای نادرست درباره راه انتقال بیماری است.

هپاتیت B می‌تواند از طریق خون، برخی مایعات بدن، تماس جنسی و از مادر مبتلا به نوزاد منتقل شود. هپاتیت C نیز عمدتاً از طریق تماس با خون آلوده، از جمله استفاده مشترک از سرنگ، منتقل می‌شود.

اما برخلاف یک باور رایج، هپاتیت B و C از طریق دست دادن، روبوسی معمولی یا غذا خوردن در کنار فرد مبتلا منتقل نمی‌شوند.

با این حال، در مورد هپاتیت B باید وسایل شخصی‌ای که ممکن است با خون تماس پیدا کنند، مانند تیغ، مسواک و ناخن‌گیر، مشترک نباشند.

علائم هپاتیت چیست؟

هپاتیت حاد ممکن است با علائمی مانند:

زرد شدن پوست و سفیدی چشم‌ها

تیره شدن ادرار

روشن یا سفید شدن مدفوع

تب

درد در قسمت بالای شکم و ناحیه کبد

همراه باشد.

اما هپاتیت مزمن ممکن است برای مدت طولانی هیچ علامت مشخصی نداشته باشد. همین ویژگی اهمیت تشخیص و بررسی افراد در معرض خطر را افزایش می‌دهد.

چه کسانی باید بیشتر مراقب باشند؟

غربالگری هپاتیت برای همه افراد به یک شکل انجام نمی‌شود و بسته به عوامل خطر، سابقه پزشکی و نظر پزشک متفاوت است.

گروه‌هایی که ممکن است بیشتر در معرض خطر باشند شامل کادر درمان، بیماران دیالیزی، مبتلایان به تالاسمی و افرادی با سابقه دریافت خون یا فرآورده‌های خونی هستند.

افرادی که عوامل خطر مشخصی دارند، بهتر است درباره انجام آزمایش‌های لازم با پزشک مشورت کنند.

درمان هپاتیت B و C یکسان نیست

در هپاتیت C، داروهای ضدویروسی جدید می‌توانند در درصد بسیار بالایی از بیماران باعث از بین رفتن ویروس شوند و دوره درمان در بسیاری از موارد کوتاه است.

در هپاتیت B، هدف درمان بیشتر کاهش فعالیت ویروس و پیشگیری از عوارضی مانند سیروز و سرطان کبد است و درمان قطعی و پاک شدن کامل ویروس در همه بیماران امکان‌پذیر نیست. برخی افراد دارای عفونت غیرفعال نیز ممکن است به جای درمان دارویی، نیازمند پایش منظم باشند.

بنابراین تصمیم درباره شروع یا ادامه درمان باید بر اساس آزمایش‌ها، وضعیت کبد و نظر پزشک انجام شود.

واکسن هپاتیت B؛ مهم‌ترین ابزار پیشگیری

یکی از مؤثرترین روش‌های مقابله با هپاتیت B، واکسیناسیون است.

واکسیناسیون نوزادان و کودکان و همچنین پیشگیری از انتقال ویروس از مادر مبتلا به نوزاد، نقش مهمی در کاهش موارد جدید بیماری دارد.

در مادران مبتلا به هپاتیت B نیز اقدامات پیشگیرانه برای نوزاد بلافاصله پس از تولد و در صورت نیاز درمان مادر در دوران بارداری می‌تواند خطر انتقال ویروس را به میزان چشمگیری کاهش دهد.

ابتلا به هپاتیت B پایان راه نیست

ابتلا به هپاتیت به معنای پایان زندگی اجتماعی فرد نیست. بیماران می‌توانند با رعایت توصیه‌های پزشکی، پیگیری منظم و اصلاح سبک زندگی، بیماری خود را مدیریت کنند.

همچنین لازم است خانواده و اطرافیان بیمار درباره راه‌های واقعی انتقال و روش‌های پیشگیری آگاهی داشته باشند؛ زیرا ترس و دوری بی‌دلیل از فرد مبتلا نه‌تنها کمکی به کنترل بیماری نمی‌کند، بلکه می‌تواند باعث ایجاد انگ اجتماعی شود.

مؤثرترین راه مقابله با هپاتیت چیست؟

آگاهی، پیشگیری، واکسیناسیون هپاتیت B، رعایت اصول بهداشتی، تشخیص به‌موقع و درمان مناسب مهم‌ترین ابزارهای مقابله با هپاتیت هستند.

مهم‌تر از همه اینکه هپاتیت را نباید صرفاً به دلیل نداشتن علائم نادیده گرفت؛ زیرا بیماری‌های کبدی می‌توانند برای مدت طولانی خاموش باقی بمانند.