مذاکره یا جنگ؟ کابوس بلاتکلیفی که آرامش مردم را می بلعد/ تحلیل روانشناسی اخبار ترند

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، در گزارشی منتشرشده اظهاراتی درباره محرمانه بودن مذاکرات کنونی ایران و آمریکا و فشار اسرائیل برای وارد کردن آمریکا به جنگ جدید مطرح شده است. در این اظهارات، محرمانه ماندن جزئیات گفت و گوها اقدامی مثبت توصیف شده است. فارغ از نتیجه سیاسی این تحولات، انتشار همزمان خبر مذاکره و احتمال جنگ می تواند دو احساس متضاد را در افکار عمومی فعال کند: امید به کاهش تنش و نگرانی از تشدید آن.

چرا مغز از بلاتکلیفی بیشتر از یک پاسخ ناخوشایند فرسوده می شود؟

میشل دوگاس، روانشناس بالینی و پژوهشگر تحمل ناپذیری بلاتکلیفی، در مطالعات خود نشان داده است دشواری تحمل موقعیت های نامعلوم می تواند با نگرانی مداوم ارتباط داشته باشد. وقتی مردم نمی دانند تنش سیاسی کاهش می یابد یا افزایش پیدا می کند، ذهن ممکن است سناریوهای متعددی بسازد. هر خبر تازه نیز بجای پایان دادن به نگرانی، پرسش دیگری ایجاد می کند.

نکته ظریف این است که انسان همیشه دنبال خبر خوب نیست؛ گاهی حتی یک پاسخ روشن و ناخوشایند را از انتظار بی پایان قابل تحمل تر می داند. البته این واکنش در همه افراد یکسان نیست.

محرمانگی سیاسی چرا هم مفید و هم اضطراب ایجاد می کند؟

محرمانه بودن برخی گفت و گوهای دیپلماتیک ممکن است از منظر مذاکره کنندگان به حفظ فضای گفت و گو کمک کند اما در سطح عمومی، نبود اطلاعات روشن می تواند زمینه گمانه زنی را افزایش دهد.

تام تایلر، روانشناس اجتماعی و پژوهشگر عدالت رویه ای، نشان داده است اعتماد مردم به نهادها تنها به نتیجه تصمیم ها وابسته نیست؛ احساس انصاف، شفافیت متناسب و قابل اعتماد بودن فرایند نیز اهمیت دارد بنابراین محرمانگی دیپلماتیک لزوما به معنای سکوت کامل ارتباطی نیست. مسئولان می توانند بدون افشای جزئیات حساس، درباره چارچوب ها، محدودیت ها و زمان اطلاع رسانی توضیح دهند.

وقتی جنگ هنوز رخ نداده، اما ذهن در آن زندگی می کند

در شرایط تهدید، بعضی افراد پیش از وقوع رویداد احتمالی، پیامدهای آن را در ذهن تجربه می کنند: افزایش هزینه ها، اختلال در کار، نگرانی برای فرزندان یا دشواری تامین نیازهای ضروری.

ریچارد لازاروس، روانشناس و پژوهشگر استرس، بر نقش ارزیابی فرد از تهدید و منابع مقابله ای تاکید کرده است. وقتی فرد احساس کند آینده خطرناک است و ابزار اندکی برای تاثیرگذاری دارد، فشار روانی ممکن است افزایش یابد. در چنین شرایطی، تکرار مداوم خبرهای تهدیدآمیز می تواند احساس ناتوانی را تقویت کند اما باید میان احتمال یک رویداد و قطعیت وقوع آن تفاوت گذاشت. تیترهای سیاسی به خودی خود پیش بینی معتبر جنگ نیستند.

چرا خبرهای متناقض، تصمیم های اقتصادی را هم تغییر می دهند؟

 انسان در شرایط عدم اطمینان همیشه بر اساس محاسبه کاملا منطقی تصمیم نمی گیرد.  ترس از زیان می تواند توجه افراد را به بدترین پیامدهای احتمالی معطوف کند. به همین دلیل، بعضی خانواده ها ممکن است با شنیدن خبرهای مبهم، برای خرید، پس انداز یا برنامه ریزی آینده دچار تردید شوند.

این الگو به معنای غیرمنطقی بودن مردم نیست. تصمیم گیری در محیط نامطمئن دشوار است، به ویژه وقتی پیامدهای اشتباه برای خانواده پرهزینه باشد.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

زیرا اخبار سیاست خارجی می توانند وارد خصوصی ترین بخش های زندگی شوند از خواب شبانه تا گفت و گوهای خانوادگی و تصمیم درباره آینده فرزندان. تحلیل روانشناختی نباید جایگزین بررسی سیاسی شود، اما می تواند نشان دهد هزینه بلاتکلیفی فقط اقتصادی نیست و گاهی در سکوت بر روابط و سلامت روان اثر می گذارد.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

اطلاع رسانی باید دقیق، مسئولانه و عاری از وعده های قطعی بدون پشتوانه باشد. بیان روشن آنچه تایید شده و آنچه هنوز نامعلوم است، می تواند از گسترش شایعات جلوگیری کند. امنیت روانی جامعه با پنهان کردن همه نگرانی ها ایجاد نمی شود؛ با ارتباط قابل اعتماد تقویت می شود.

راهکار برای خانواده ها

برای پیگیری اخبار زمان مشخص تعیین کنید و از بررسی پیوسته تیترهای مشابه پرهیز کنید. درباره نگرانی ها گفت و گو کنید، اما سناریوهای تاییدنشده را به عنوان واقعیت برای کودکان بازگو نکنید. تمرکز بر کارهای قابل کنترل، از برنامه ریزی مالی واقع بینانه تا حفظ روال خواب و زندگی، می تواند به کاهش احساس درماندگی کمک کند.

تلنگر روانشناختی

گاهی خطرناک ترین بخش یک خبر، چیزی نیست که اتفاق افتاده؛ چیزی است که ذهن ما هزار بار پیش از وقوع تصور می کند. جامعه برای تحمل آینده نامعلوم، بیش از اطمینان های نمایشی به اطلاعات معتبر و احساس امکان برنامه ریزی نیاز دارد.