ترندترین خبرهای روز زیر ذره بین گروه روانشناسی رکنا / از هزینه ۴۸۰ میلیونی نوزاد تا تنهایی کودک ناشنوا در کلاس و ترس از پیر شدن

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، گروه روانشناسی رکنا در فشار روانی خبر فقط ترندهای روز را مرور نمی کند. پرسش ثابت این است: هر خبر با روان مردم چه می کند، مسئولان برای کاهش فشار آن چه وظیفه ای دارند و مردم چگونه می توانند بدون انکار واقعیت از سلامت روان خود محافظت کنند؟ اثر خبر همیشه با تمام شدن خبر تمام نمی شود. گاهی در کودکی باقی می ماند که در کلاس حضور دارد اما بخشی از ارتباطات را از دست می دهد، در زوجی که پیش از تصمیم به فرزندآوری ماشین حساب را باز می کند یا در فرد میانسالی که هنوز سالمند نشده اما از همین امروز نگران روزهای پیری است.

در کنار خبرهای منفی نیز باید خبرهایی دیده شوند که احساس همبستگی و امکان اثرگذاری را تقویت می کنند. جامعه ای که فقط بحران دریافت کند، ممکن است به تدریج احساس کند هیچ کاری از دستش برنمی آید.

 خبر اول / ۷۵۰۰ دانش آموز دارای آسیب شنوایی در مدارس عادی؛ حضور در کلاس کافی است؟

کودک می تواند وسط یک کلاس شلوغ بنشیند و باز هم بخشی از روز را در تنهایی بگذراند. رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی اعلام کرده است از حدود ۱۲ هزار دانش آموز دارای آسیب شنوایی، حدود ۷۵۰۰ نفر در مدارس عادی و در قالب آموزش تلفیقی تحصیل می کنند.

تحلیل روانشناسی:

 حضور دانش آموز دارای آسیب شنوایی در مدرسه عادی می تواند فرصت مهمی برای مشارکت اجتماعی باشد، اما حضور فیزیکی با تعلق اجتماعی یکی نیست. کودکی را تصور کنید که درس معلم را دنبال می کند اما بخشی از شوخی همکلاسی ها، گفت و گوی سریع گروه یا حرفی را که از انتهای کلاس زده می شود از دست می دهد. اگر این تجربه هر روز تکرار شود، ممکن است کودک کم کم کمتر وارد گفت و گو شود؛ نه چون اجتماعی نیست، بلکه چون مشارکت برای او انرژی بیشتری می خواهد. اینجا خطر تنهایی در جمع مطرح می شود.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

 چون موفقیت آموزش تلفیقی فقط با تعداد دانش آموزانی که وارد مدارس عادی شده اند سنجیده نمی شود؛ باید دید چند نفر واقعا در ارتباطات کلاس مشارکت می کنند و احساس تعلق دارند.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان:

 آموزش تلفیقی بدون دسترسی ارتباطی کامل نمی شود. آموزش معلمان، امکانات کمک شنوایی، زیرنویس و حمایت ارتباطی باید بخشی از همان سیاست آموزشی باشد.

راهکار برای مدرسه و خانواده:

 از کودک فقط نپرسید درس را فهمیدی؟ بپرسید امروز توانستی با بچه ها حرف بزنی؟ در زنگ تفریح چه گذشت؟ کسی بود که راحت با او ارتباط برقرار کنی؟

تلنگر روانشناختی:

 گاهی کودک از کلاس حذف نشده است؛ اما از گفت و گویی که کلاس را به یک جمع تبدیل می کند جا مانده است.

خبر دوم / هزینه سالانه نوزاد تا ۴۸۰ میلیون تومان؛ وقتی بچه دار شدن با ماشین حساب شروع می شود

فرزندآوری برای بعضی زوج ها دیگر فقط پاسخ به یک خواسته عاطفی نیست؛ قبل از تصمیم باید هزینه پوشک، درمان، خوراک، مسکن و مراقبت را محاسبه کنند. یک برآورد رسانه ای تازه، هزینه سالانه نگهداری نوزاد در سال ۱۴۰۵ را در برخی شرایط تا حدود ۴۸۰ میلیون تومان تخمین زده است. این رقم آمار رسمی هزینه همه خانواده های ایرانی نیست و می تواند با توجه به شهر، درآمد و سبک زندگی بسیار متفاوت باشد.

تحلیل روانشناسی:

فشار اقتصادی می تواند ماهیت تصمیم فرزندآوری را تغییر دهد. پرسش زوج از آیا بچه می خواهیم؟  آیا از پس هزینه هایش برمی آییم؟ منتقل می شود.

مشکل فقط گران بودن کالاهای کودک نیست. وقتی آینده اقتصادی غیرقابل پیش بینی باشد، زوج نمی تواند به راحتی تخمین بزند هزینه ای که امروز قابل تحمل است دو یا سه سال دیگر چه وضعیتی خواهد داشت. اینجاست که نااطمینانی اقتصادی وارد تصمیم عاطفی خانواده می شود.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

چون سیاست فرزندآوری فقط با تشویق روانی یا فرهنگی پیش نمی رود. احساس امنیت اقتصادی و امکان برنامه ریزی بخشی از تصمیم زوج برای داشتن فرزند است.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان:

اگر جامعه به فرزند آوری دعوت می شود، هزینه مراقبت، درمان، مسکن، مهدکودک و امنیت شغلی والدین نیز باید در همان سیاست دیده شود.

راهکار برای زوج ها:

 تصمیم را فقط با یک عدد ترسناک در شبکه های اجتماعی نگیرید. هزینه واقعی متناسب با شرایط خودتان را محاسبه کنید و میان نیاز ضروری کودک و استانداردهای مصرفی تحمیل شده تفاوت بگذارید.

تلنگر روانشناختی:

 وقتی بچه دار شدن بیش از آنکه با تصور آغوش کودک شروع شود با محاسبه هزینه شروع می شود، باید فقط از زوج نپرسیم چرا فرزند نمی خواهید؛ باید بپرسیم چه چیزی تصمیم را برای شما این قدر پرریسک کرده است.

 خبر سوم / ۶۵ درصد افراد درباره سالمندی نگرانی ذهنی دارند؛ چرا قبل از پیر شدن از پیری می ترسیم؟

بعضی ها هنوز سالمند نشده اند، اما سال هاست از سالمندی خود می ترسند. رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به روند سالمندی جمعیت گفته است حدود ۶۵ درصد افراد درباره سالمندی نگرانی ذهنی دارند. او همچنین به کاهش وضعیت درآمدی در سنین بالاتر و افزایش نیازهای مراقبتی اشاره کرده است.

تحلیل روانشناسی:

ترس از سالمندی فقط ترس از چروک شدن پوست، بیماری یا مرگ نیست. پشت آن چند پرسش بسیار زمینی قرار دارد:  اگر درآمدم کم شود چه؟   اگر نتوانم از خودم مراقبت کنم چه؟   اگر تنها بمانم چه؟   چه کسی از من مراقبت خواهد کرد؟ این یعنی بخشی از اضطراب سالمندی در واقع اضطراب از دست دادن استقلال است.  اگر تصویر غالب جامعه از پیری فقط بیماری، تنهایی و وابستگی باشد، فرد ممکن است سال ها قبل از رسیدن به سالمندی از آینده خودش بترسد.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

چون سالمندی فقط مسئله افراد بالای ۶۰ سال نیست. تصویر امروز ما از سالمندی، کیفیت روانی میانسالی ما را هم می سازد.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان:

 جامعه سالمند فقط تخت بیمارستان بیشتر نمی خواهد. مسکن مناسب، حمل و نقل قابل دسترس، امنیت اقتصادی، فعالیت اجتماعی و امکان زندگی مستقل نیز بخشی از سیاست سالمندی است.

راهکار برای مردم:

 آمادگی برای سالمندی فقط پس انداز مالی نیست. شبکه اجتماعی، تحرک جسمی، روابط خانوادگی و حفظ استقلال در تصمیم گیری نیز سرمایه های سالمندی هستند.

تلنگر روانشناختی:

شاید بسیاری از ما از پیر شدن نمی ترسیم؛ از این می ترسیم که پیر شویم و دیگر اختیار زندگی خودمان دست خودمان نباشد.

خبر چهارم / زنگ مهربانی در مدارس؛ کمک کردن فقط حال دریافت کننده را بهتر نمی کند

در میان خبرهای بحران، امروز یک خبر از جنس دیگری هم وجود دارد؛ کودکی که یاد می گیرد می تواند برای زندگی کودک دیگری کاری انجام دهد. همزمان با جشن عاطفه ها، برنامه زنگ مهربانی در مدارس برگزار می شود تا دانش آموزان در حمایت از همسالان نیازمند مشارکت کنند.

تحلیل روانشناسی:

 معمولا درباره کمک کردن از زاویه فرد نیازمند صحبت می کنیم، اما کمک کردن می تواند روی روان کودک کمک کننده نیز اثر بگذارد. وقتی کودک تجربه می کند یک اقدام کوچک او می تواند برای دیگری مفید باشد، احساس عاملیت  شکل می گیرد؛ یعنی من فقط تماشاگر مشکلات نیستم، می توانم اثری ایجاد کنم. در جهانی که کودک هر روز اخبار جنگ، فقر، بحران و حوادث را می بیند، این تجربه کوچک اهمیت دارد.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

چون سلامت روان فقط با کاهش خبر منفی ساخته نمی شود؛ تجربه همدلی، مشارکت و اثرگذاری نیز بخشی از آن است.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان و مدارس:

کمک کردن نباید به نمایش فقر همکلاسی تبدیل شود. کرامت کودک دریافت کننده باید کاملا حفظ شود و هیچ دانش آموزی نباید در مدرسه با برچسب نیازمند شناخته شود.

راهکار برای خانواده ها:

اجازه دهید کودک خودش در انتخاب شکل کمک مشارکت کند. ارزش کمک را فقط با مبلغ پول نسنجید؛ درباره دلیل کمک و احساس طرف مقابل هم با او حرف بزنید.

تلنگر روانشناختی:

کودکی که یاد می گیرد می تواند حال یک انسان دیگر را کمی بهتر کند، همدلی را فقط نمی آموزد؛ قدرت خودش برای تغییر را هم کشف می کند.

خبر پنجم / ایران و آمریکا همچنان در بن بست

مشکل فقط خبر بد نیست؛ گاهی ندانستن اینکه فردا کدام سناریو واقعی می شود، قدرت تصمیم گیری را فرسوده می کند. گزارش های تازه رویترز نشان می دهند عدم قطعیت در روابط ایران و آمریکا و نگرانی از تشدید دوباره تنش ها همچنان بر فضای اقتصادی منطقه اثر گذاشته است.

تحلیل روانشناسی:

این بار مسئله را نباید دوباره به اضطراب جنگ تقلیل داد. مکانیسم مهمتر فرسودگی تصمیم گیری در شرایط بی ثبات است. فرض کنید فردی می خواهد خانه بخرد، کسب و کاری راه بیندازد، مهاجرت کند یا پس اندازش را سرمایه گذاری کند. برای تصمیم گرفتن باید تصویری هرچند تقریبی از آینده داشته باشد اما وقتی سناریوها دائما میان مذاکره، تنش، توافق یا تشدید بحران جابجا می شوند، فرد ممکن است به نقطه ای برسد که تصمیم را دائما عقب بیندازد. این همان تعلیق تصمیم است؛ نه انتخاب الف، نه انتخاب ب، فقط صبر برای روشن شدن آینده.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

 چون بلاتکلیفی سیاسی می تواند از صفحه سیاست عبور کند و وارد تصمیم های شخصی مردم شود.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان:

اطلاع رسانی دقیق و تفکیک خبر قطعی از احتمال و گمانه زنی اهمیت روانی دارد. جامعه نباید برای هر تصمیم شخصی مجبور باشد هر ساعت تیترهای سیاسی را دنبال کند.

راهکار برای مردم:

تصمیم ها را به دو دسته تقسیم کنید؛ تصمیم هایی که واقعا وابسته به تحول سیاسی هستند و تصمیم هایی که حتی در شرایط فعلی می توانید درباره آنها اقدام کنید. اجازه ندهید بلاتکلیفی یک حوزه، تمام زندگی را متوقف کند.

تلنگر روانشناختی:

یکی از هزینه های پنهان بلاتکلیفی این است که اتفاقی هنوز نیفتاده، اما زندگی برای انتظار کشیدن آن متوقف شده است.

جمع بندی گروه روانشناسی رکنا

پنج خبر امروز پنج مسیر متفاوت فشار و حمایت روانی را نشان می دهند: تنهایی پنهان کودک ناشنوا، اقتصادی شدن تصمیم فرزندآوری، ترس پیش از موعد از سالمندی، قدرت روانی همدلی و فرسودگی تصمیم گیری در بلاتکلیفی سیاسی.

این خبرها یک پیام مشترک دارند: سلامت روان فقط در اتاق درمان ساخته نمی شود. کلاس مدرسه، هزینه زندگی، امنیت سالمندی، تجربه کمک کردن و حتی میزان پیش بینی پذیری فضای سیاسی می توانند بر روان جامعه اثر بگذارند.

برای همین پاسخ به فشار روانی خبر همیشه آرام باش و مثبت فکر کن نیست. گاهی باید محیطی ساخت که مردم در آن بیشتر تعلق داشته باشند، بیشتر بتوانند برنامه ریزی کنند و کمتر احساس کنند آینده کاملا خارج از اختیار آنهاست.