وقتی حرف مادر با چهره اش تناقض دارد/ کودکان از احساسات پنهان والدین چه می آموزند؟
رکنا: گاهی مادر می گوید «از دستت عصبانی نیستم»، اما چهره اش چیز دیگری می گوید. گاهی پدر با صدایی آرام از اتفاقی حرف می زند که آشکارا ناراحتش کرده است. بزرگسالان ممکن است تصور کنند با کنترل کلمات و پنهان کردن هیجان هایشان، فضای امن تری برای کودک می سازند؛ اما کودکان فقط به جمله هایی که می شنوند توجه نمی کنند. آنها لحن صدا، حالت چهره و هماهنگی میان این نشانه ها را هم زیر نظر دارند.
به گزارش گروه روانشناسی رکنا، پژوهشی از دانشکده روانشناسی، بار دیگر توجه را به همین بخش کمتر دیده شده ارتباط والد و کودک جلب کرده است: آنچه والدین می گویند، در کنار احساسی که با چهره شان منتقل می کنند.
وقتی کلمات و چهره یک پیام واحد نمی سازند
پژوهشگران ۱۳۴ کودک چهار تا هفت ساله را بررسی کردند که به دلیل مشکلات روانی اجتماعی در مدرسه برای ارزیابی ارجاع شده بودند. آنها وضعیت روانی مادران، نحوه بیان احساسات درباره فرزندان و حالات چهره آنها هنگام صحبت را بررسی کردند.
نتایج نشان داد میان فضای هیجانی مادران و شدت مشکلات درونی یا بیرونی کودکان ارتباط وجود دارد. اضطراب بیشتر مادران با مشکلات درونی شده، مانند نگرانی، غمگینی و کناره گیری، ارتباط داشت. نشانه های افسردگی مادران نیز با مشکلات رفتاری بیرونی، مانند پرخاشگری و مخالفت، مرتبط بود.
یافته جالب تر به هماهنگی میان گفتار و چهره مربوط می شد. در این نمونه، وقتی مادران درباره کودک اظهارنظرهای منفی می کردند، نمایش کمتر و خفیف تر خشم در چهره با مشکلات شدیدتر هیجانی و رفتاری کودک ارتباط داشت. این نتیجه ممکن است در نگاه اول عجیب باشد؛ مگر نه اینکه والدین باید خشم خود را کنترل کنند؟
نکته این است که پژوهش نمی گوید والدین باید عصبانی تر به نظر برسند یا خشمشان را به کودک نشان دهند. موضوع، قابل فهم بودن پیام هیجانی است، نه شدت دادن به آن.
کودک چگونه از چهره والدین معنا می سازد؟
کودک در سال های نخست زندگی هنوز تجربه کافی برای تفسیر موقعیت های اجتماعی پیچیده ندارد. او بتدریج یاد می گیرد از حالت چهره، لحن و رفتار دیگران برای فهمیدن آنچه در رابطه می گذرد استفاده کند برای مثال تصور کنید کودکی اسباب بازی خواهرش را شکسته است. مادر می گوید: این کار درست نبود، اما همزمان لبخند می زند و موضوع را بی اهمیت جلوه می دهد. در موقعیتی دیگر، مادر با چهره ای بسیار خشمگین می گوید: من اصلاً عصبانی نیستم.
در هر دو حالت، کودک باید میان نشانه های متفاوت تصمیم بگیرد. البته یک موقعیت منفرد به‌معنای آسیب روانی نیست؛ مسئله مهمتر، الگوهای تکرارشونده ارتباط و کیفیت کلی رابطه است.
آیا باید احساساتمان را پنهان کنیم؟
سلامت روان کودکان به داشتن والدینی بدون خشم، اضطراب یا ناراحتی وابسته نیست. هیچ پدر و مادری نمی تواند همیشه آرام و خوش خلق باشد. تلاش برای پنهان کردن کامل احساسات نیز ممکن است فشار بیشتری به والد وارد کند.
آنچه اهمیت دارد، بیان روشن و متناسب احساسات است. والد می تواند بگوید: از این اتفاق ناراحتم، اما دوستت دارم و می توانیم درباره‌اش صحبت کنیم. در چنین جمله ای، احساس والد انکار نمی شود و کودک نیز مجبور نیست از روی نشانه های مبهم حدس بزند که چه اتفاقی افتاده است.
همچنین اگر والد در لحظه ای عصبانی شده و واکنش تندی نشان داده است، می تواند پس از آرام شدن به گفت وگو برگردد، مسئولیت رفتار خود را بپذیرد و درباره راه بهتر برخوردکردن صحبت کند. این فرایند به کودک نشان می دهد هیجان ها قابل‌مدیریت اند و اختلاف یا ناراحتی الزاماً به معنای ازبین رفتن رابطه نیست.
پیام کاربردی برای والدین
لازم نیست همیشه چهره ای آرام داشته باشید؛ مهمتر آن است که احساساتتان را به شکلی روشن، امن و متناسب بیان کنید. اگر ناراحت هستید، می توانید آن را بگویید؛ اگر عصبانی هستید، می توانید برای آرام شدن مکث کنید؛ و اگر اشتباه کردید، می توانید رابطه را ترمیم کنید.
پایان خبر / رکنا / کدخبر 1259074-
ببینید / یک مرد حامی ایران به شدت از پلیس آلمان کتک خورد + فیلم
ارسال نظر