شکاف آبی میان استان‌های کشور عمیق‌تر شد/ سدهای ایران ۶۲ درصد پُر شدند؛ کاهش ۵۱ درصدی بارش در تهران زنگ خطر را نگه داشت

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  در نگاه نخست، آمارهای جدید وزارت نیرو از وضعیت منابع آب کشور امیدوارکننده به نظر می‌رسد. حجم آب موجود در سدهای ایران افزایش یافته، ورودی آب به مخازن رشد قابل توجهی داشته و میزان بارش‌ها نیز نسبت به سال گذشته بهبود یافته است. با این حال، این تصویر ملی لزوماً به معنای پایان بحران آب در همه نقاط کشور نیست؛ به‌ویژه در استان‌هایی مانند تهران و قم که همچنان با کمبود جدی منابع آبی مواجه هستند.

بر اساس گزارش هفتگی وزارت نیرو، تا ۲۴ تیرماه سال آبی جاری، میزان پرشدگی سدهای کشور به ۶۲ درصد رسیده است. ورودی آب به مخازن سدها نیز با رشد ۷۶ درصدی نسبت به سال گذشته به بیش از ۴۵ میلیارد مترمکعب رسیده که حتی ۱۴ درصد بالاتر از متوسط ده‌ساله محسوب می‌شود. این ارقام نشان می‌دهد کشور در مجموع سال آبی بهتری را نسبت به سال گذشته تجربه کرده است.

اما کارشناسان منابع آب معتقدند میانگین‌های کشوری گاهی می‌تواند واقعیت‌های محلی را پنهان کند. توزیع بارش در ایران همواره نامتوازن بوده و امسال نیز این الگو ادامه یافته است. در حالی که برخی استان‌ها به دلیل بارش‌های شدید شاهد سرریز شدن سدها بوده‌اند، بخش‌های مرکزی و پرجمعیت کشور همچنان با کمبود بارش و افت ذخایر آبی دست و پنجه نرم می‌کنند.

تهران نمونه بارز این نابرابری آبی است. پایتخت در سال آبی جاری ۵۱ درصد کمتر از میزان نرمال بلندمدت بارندگی دریافت کرده است. این کاهش چشمگیر در شرایطی رخ داده که جمعیت چندین میلیونی تهران و وابستگی گسترده آن به منابع سطحی و زیرزمینی، فشار مضاعفی بر ذخایر آب وارد می‌کند. قم نیز با کاهش ۳۵ درصدی بارش در شرایط مشابهی قرار دارد.

از منظر اجتماعی، بحران آب در استان‌های مرکزی تنها یک مسئله زیست‌محیطی نیست؛ بلکه مستقیماً بر کیفیت زندگی شهروندان، فعالیت‌های اقتصادی، امنیت غذایی و حتی الگوهای مهاجرت اثر می‌گذارد. تجربه سال‌های اخیر نشان داده که کاهش منابع آبی می‌تواند به افت سطح سفره‌های زیرزمینی، فرونشست زمین، افزایش هزینه تأمین آب و محدودیت‌های مصرف منجر شود.

کارشناسان هشدار می‌دهند که اتکای صرف به افزایش بارندگی در برخی مناطق نمی‌تواند تضمین‌کننده امنیت آبی کشور باشد. تغییرات اقلیمی، افزایش دمای هوا، رشد مصرف و تمرکز جمعیت در کلانشهرها باعث شده مدیریت مصرف و اصلاح الگوی بهره‌برداری از منابع آب بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کند.

اگرچه آمارهای ملی از بهبود وضعیت سدهای کشور حکایت دارد، اما واقعیت این است که بحران آب در ایران یک بحران منطقه‌ای و محلی است. تا زمانی که شکاف میان مناطق پربارش و کم‌بارش ادامه داشته باشد، استان‌هایی مانند تهران، قم، اصفهان، سمنان و یزد همچنان در معرض تنش آبی قرار خواهند داشت؛ موضوعی که ضرورت برنامه‌ریزی بلندمدت، مدیریت مصرف و سازگاری با شرایط اقلیمی جدید را بیش از گذشته برجسته می‌کند.