واردات خودرو دوباره به در بسته خورد؟ / ثبت سفارش خودرو متوقف شد!

به گزارش رکنا، درحالی که طی ماه‌های گذشته سخنگوی وزارت صنعت، معدن و تجارت بارها بر تداوم واردات خودرو و عزم این وزارتخانه برای افزایش عرضه خودروهای خارجی تأکید کرده بود، حالا اظهارات دبیر انجمن واردکنندگان خودرو از توقف ثبت سفارش جدید خودرو حکایت دارد؛ موضوعی که اگر ادامه پیدا کند، می‌تواند بار دیگر واردات خودرو را با چالش جدی مواجه کند.

مهدی دادفر، دبیر انجمن واردکنندگان خودرو، اعلام کرده است که در حال حاضر ثبت سفارش جدیدی برای واردات خودرو انجام نمی‌شود و خودروهایی که این روزها وارد کشور می‌شوند، همگی مربوط به ثبت سفارش‌های سال گذشته هستند.

به گفته وی، دولت برای تعیین تکلیف ثبت سفارش‌های قبلی تا نیمه آبان‌ماه فرصت در نظر گرفته و پس از آن شاید درباره ثبت سفارش‌های جدید تصمیم‌گیری شود.

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که طی هفته‌های اخیر مسئولان وزارت صمت همچنان بر تداوم سیاست واردات خودرو تأکید داشته‌اند؛ اما در عمل، به نظر می‌رسد روند واردات دست‌کم در بخش ثبت سفارش با وقفه مواجه شده است.

بدون تردید در شرایط فعلی و با توجه به تحولات منطقه‌ای، اولویت تخصیص منابع ارزی کشور باید تأمین کالاهای اساسی و نیازهای ضروری باشد. اما نکته‌ای که نباید از آن غافل شد، شیوه تأمین ارز واردات خودرو است.

واردکنندگان خودرو مدت‌هاست ارز ترجیحی یا منابع بانک مرکزی دریافت نمی‌کنند و بخش عمده واردات از محل ارز حاصل از صادرات یا ارز با منشأ خارجی که توسط خود واردکنندگان تأمین می‌شود، انجام می‌گیرد. بنابراین نمی‌توان توقف ثبت سفارش خودرو را صرفاً به کمبود منابع ارزی برای کالاهای اساسی نسبت داد؛ زیرا این دو حوزه الزاماً از یک محل تغذیه نمی‌شوند.

وارداتی که تازه جان گرفته بود

پس از سال‌ها ممنوعیت، واردات خودرو در دو سال اخیر به تدریج در حال احیا بود. هرچند حجم واردات هنوز با نیاز واقعی بازار فاصله زیادی داشت، اما روند آن رو به افزایش بود.

سال گذشته حدود ۶۰ هزار دستگاه خودرو وارد کشور شد. این میزان اگرچه نتوانست تأثیر محسوسی بر کاهش قیمت‌ها بگذارد، اما دست‌کم باعث شد تنوع خودروهای موجود در بازار افزایش یابد و خریداران گزینه‌های بیشتری در اختیار داشته باشند.

در ماه‌های اخیر نیز خودروهای وارداتی جدید، از مدل‌های اقتصادی گرفته تا محصولات هیبریدی و برقی، به تدریج راهی سامانه فروش شدند و نشانه‌هایی از بازگشت رقابت به بازار دیده می‌شد.

بازگشت سایه انحصار

اگر توقف ثبت سفارش به یک تصمیم موقت محدود نشود و به رویه‌ای طولانی‌مدت تبدیل شود، نخستین پیامد آن کاهش عرضه خودروهای وارداتی خواهد بود؛ اتفاقی که می‌تواند بار دیگر بازار را به سمت انحصار بیشتر سوق دهد.

بازاری که در آن سهم اصلی همچنان در اختیار خودروسازان داخلی است، بدون حضور مستمر خودروهای وارداتی، انگیزه کمتری برای ارتقای کیفیت، افزایش رقابت و کنترل قیمت خواهد داشت. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده هر زمان واردات محدود یا متوقف شده، فضای رانتی و انحصاری در بازار خودرو پررنگ‌تر شده است.

در چنین شرایطی، اگرچه شرایط اقتصادی و تحولات منطقه‌ای تصمیم‌گیری درباره واردات را دشوار کرده است، اما تداوم وقفه در ثبت سفارش می‌تواند روندی را که پس از سال‌ها برای احیای واردات آغاز شده بود، دوباره متوقف کند؛ اتفاقی که در نهایت بیش از همه به زیان مصرف‌کنندگان و رقابت در بازار خودرو خواهد بود.