جهش آمار ازدواج در روزهای جنگ

به گزارش ایسنا،‌ جوانان اغلب در فضای آرام روانی و وجود افق نسبتاً روشنی از آینده ازدواج می‌کنند و تشکیل خانواده می‌دهند؛ لذا شوک‌های ناشی از بحران همچون جنگ می‌تواند موجب آن شود تا پدیده مهم فرهنگی و اجتماعی ازدواج با چالش مواجه شود. به این صورت که جوانان یا از تشکیل خانواده انصراف می‌دهند یا مراسم عروسی و شروع زندگی مشترک خود را به تعویق می‌اندازند. حال آنکه این روند به سود جامعه نیست و شاخص‌های مربوط به ازدواج را در میان مدت با چالش‌های جدی همراه می‌کند.

 در چنین شرایطی که جامعه بیش از هر زمان دیگری نیاز به امیدآفرینی و شادی دارد و یکی از مصادیق مهم خلق امید و سرور در جامعه ایرانی ازدواج جوانان بوده، ازدواج یکی از راه‌های مهم حصول این شادی و امید میان مردم است، لذا با توجه به جنبه‌های مهم مورد اشاره ازدواج؛ حتی‌الامکان تداوم روند پیشین در تعداد ازدواج‌های کشور و اهمیت امیدآفرینی ضروری است تا به موضوع ازدواج در شرایط جنگی کشور توجه ویژه شود. در این راستا، مرکز پژوهش‌های مجلس، به منظور ارائه پیشنهادهای سیاستی مؤثر برای صیانت از ازدواج جوانان در شرایط جنگی ادراک صحیح از وضعیت ازدواج در زمان جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی رمضان، گزارشی را ارائه کرده است. 

وضعیت ازدواج در زمان جنگ تحمیلی ۱۲ روزه

جنگ ۱۲ روزه در بازه زمانی ۲۳ خردادماه تا ۳ تیرماه سال ۱۴۰۴ از سوی رژیم صهیونیستی و با پشتیبانی دولت آمریکا به کشور تحمیل شد. در این بازه زمانی و همزمان با جنگ نظامی، در کل کشور ۲۱ هزار و ۶۸۴ مورد ازدواج ثبت شده که مقایسه آن با آمار ازدواج در بازه زمانی مشابه سال‌های گذشته نشان از افزایش محسوس تعداد ازدواج‌ها در دوره جنگ ۱۲ روزه دارد؛ به طوریکه تعداد رخداد ازدواج‌ها طی این جنگ نسبت به بازه زمانی مشابه سال ۱۴۰۳، ۲۰.۹ درصد رشد یافته است.

بررسی آمار فوق در دوره جنگ ۱۲ روزه به تفکیک استانی نشان می‌دهد که به جز تهران، کردستان و سیستان و بلوچستان در تمام استان‌های کشور تعداد ازدواج‌ها در مقایسه با زمان مشابه سال ۱۴۰۳ افزایش یافته است.

ازدواج

بررسی آمار استان تهران نشان می‌دهد با آنکه این استان در ایام جنگ بیشترین حملات را متحمل شد اما تعداد ازدواج‌ها دچار کاهشی نشده و از ۲۶۷۲ مورد ازدواج در سال ۱۴۰۳، با ۵.۷ درصد کاهش به ۲۵۲۱ مورد در دوره جنگ ۱۲ روزه رسیده است.

ازدواج

وضعیت ازدواج در زمان جنگ تحمیلی رمضان

جنگ رمضان در ۹ اسفند سال ۱۴۰۴ و از سوی دولت آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشور آغاز شد. بررسی آمار رخداد ازدواج در اسفندماه سال ۱۴۰۴ و همزمان با شرایط جنگی نشان می‌دهد که تعداد ازدواج‌ها در این ماه نسبت به اسفندماه سال ۱۴۰۳ با کاهش همراه بوده است.

ازدواج

مجموع ازدواج‌ها در بازه زمانی ۱ فروردین تا ۱۵ اردیبهشت سال ۱۴۰۵ و هم زمان با درگیری نظامی و دوره آتش‌بس نیز در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته کاهشی بود، به طوریکه از ۵۵ هزار و ۲۴ مورد ازدواج از فروردین تا ۱۵ اردیبهشت سال ۱۴۰۴ با ۶.۵ درصد کاهش به ۵۱ هزار و ۴۷۴ مورد ازدواج در همین بازه زمانی در سال ۱۴۰۵ رسیده است.

 انتظار منطقی آن است که در زمان وقوع جنگ، تعداد رخدادهای ازدواج کاهش یابد. اما بررسی داده‌های مربوط به ازدواج در دوره جنگ تحمیلی ۱۲ روزه نشان می‌دهد که نه تنها چنین موضوعی اتفاق نیفتاده،‌ بلکه در این زمان تعداد ازدواج‌ها افزایش یافته است. حتی در استان تهران که مورد حملات متعدد قرار گرفته بود، روند کاهشی محسوس نیست. به نظر می‌رسد که محدود بودن گستره درگیری‌های نظامی، موجب شده احساس ناامنی خانواده‌ها و جوانان به حدی نباشد که برنامه ازدواج خود را متوقف کنند. به طوریکه یک روز پس از آغاز جنگ و در روز ۲۴ خردادماه سال ۱۴۰۴ یعنی مقارن با عید غدیر خم، ۳۶۸۱ مورد ازدواج در کل کشور به ثبت رسیده که مقایسه آن با آمار روزهای قبل و بعد نشان می‌دهد تعداد ازدواج ها در این روز قابل توجه است.

همچنین می‌توان گفت که در جنگ ۱۲ روزه همچون تجربه دوران کرونا که در آن به واسطه کاهش یافتن سطح توقعات آمار ازدواج افزایش یافت، خانواده‌ها و جوانان از رخداد جنگ به عنوان یک فرصت برای تسریع و تسهیل در امر ازدواج استفاده کرده‌اند. در همین راستا اجرای قانون مغفول مانده تسهیل ازدواج جوانان مصوب ۲۷  آذر سال ۱۳۸۴ که هدف آن آسان کردن فرایند ازدواج جوانان بوده، می‌تواند مؤثر واقع شود.

گفتنی است، وضعیت ازدواج در جنگ رمضان شامل دو بخش بود؛ بخش اول مربوط به اسفندماه که به سبب تقارن با ماه مبارک رمضان، سوگواری اجتماعی به مناسبت شهادت رهبر انقلاب (ره) و افزایش گستره جنگ نظامی و بمباران بیشتر مناطق مسکونی، تعداد ازدواج‌ها در این ماه به طور قابل توجهی در سراسر کشور کاهش یافته است.

بخش دوم نیز مربوط به فروردین‌ماه و نیمه اول اردیبهشت است که بر اساس داده‌های فوق مشخص می‌شود که رفتار خانواده‌ها و جوانان در موضوع ازدواج به وضعیت معمول خود همگرا شده و علی رغم وجود تهدیدات ناشی از جنگ، میزان کاهش در مقایسه با مدت مشابه سال‌های پیش محسوس نیست. فاصله گرفتن جامعه از شوک بحرانی دوره اوایل جنگ، تعطیلات نوروزی و وجود تعطیلی‌های مکرر دانشگاه‌ها، ادارات دولتی و کسب و کارها در این بازه زمانی می‌تواند به عنوان عوامل زمینه‌ساز برای بالا رفتن آمار ازدواج جوانان باشد.

داده‌های آماری نشان می‌دهند که ازدواج جوانان در شرایط معمول جنگ نظامی همچون جنگ ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی رمضان فروردین و نیمه اول اردیبهشت سال ۱۴۰۵ با کاهش شدید همراه نبوده و چه بسا در مواردی همچون دوره جنگ ۱۲ روزه، افزایش یافته است. این موضوع می‌تواند به عنوان یکی از نقاط قوت فرهنگی و اجتماعی کشور محسوب شود که اولویت ازدواج برای خانواده‌ها و جوانان به گونه‌ای است که حتی در زمان‌های بحرانی نیز این امر مهم کنار گذاشته نمی‌شود. در چنین شرایطی دولت باید تمام توان خود را برای تداوم جریان تشکیل خانواده جوانان به کار گرفته و در این موضوع راهبردی دوشادوش جوانان و خانواده‌ها قرار گیرد.

حتی برهه کنونی فرصتی مناسب برای اجرای قانون تسهیل ازدواج جوانان بوده که هدف آن آسان کردن فرایند ازدواج و شروع زندگی مشترک زوجین جوان بوده و بیش از ۲۰ سال هنوز بلااجرا باقی مانده است.

در این راستا لازم است تا از سوی دولت در قبال موضوع ازدواج جوانان راهبردهایی اتخاذ شود که موارد مهم آن عبارت‌اند از:

حمایت معنوی از ازدواج جوانان و رواج گفتمان «اولویت داشتن امر ازدواج جوانان» ولو در شرایط جنگی

ضرورت تداوم و افزایش حمایت‌های مادی از ازدواج جوانان

ترویج فرهنگ ازدواج آسان و کمک به تحقق آن

در ادامه این گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس به ارائه پیشنهاداتی پرداخته است؛ از جمله بهره‌گیری از ظرفیت فعالیت رسانه‌ای مسئولان ارشد نظام و جریان‌سازی رسانه‌ای صدا و سیما ذیل حمایت معنوی از ازدواج جوانان و رواج گفتمان اولویت داشتن امر ازدواج جوانان ولو در شرایط جنگی.

همچنین این مرکز نسبت به ضرورت تداوم و افزایش حمایت مادی از ازدواج جوانان اشاره کرده است.

مراقبت از حسن اجرای سیاست اعطای تسهیلات ازدواج به جوانان

بر اساس الزامات مصارف قانون بودجه سال ۱۴۰۵ کل کشور، یکی از موارد مهم مصرف ۴٬۷۵۰٬۰۰۰ میلیارد ریال اعتبار پیش‌بینی شده برای اعطای تسهیلات قرض‌الحسنه مقوله ازدواج، موضوع ماده (۶۸) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب سال ۱۴۰۰ است. با وجود شرایط تورمی، اما مبلغ وام ازدواج (۳۰۰ میلیون تومان برای زوج‌های بالای ۲۵ سال و زوجه‌های بالای ۲۳ سال و ۳۵۰ میلیون تومان برای زوج‌های زیر ۲۵ سال و زوجه‌های زیر ۲۳ سال) همچنان کمک زیادی برای جوانان محسوب می‌شود که اهتمام دولت بانک مرکزی و نظارت بیش از پیش مجلس شورای اسلامی نسبت به اجرای حداکثری آن می‌تواند متضمن تداوم اجرای این سیاست کلیدی باشد.

اعطای تسهیلات ازدواج ویژه دانشجویان

با توجه به غیر حضوری شدن دانشگاه‌ها و بلا استفاده ماندن ردیف‌های بودجه‌ای در امور تغذیه، خوابگاه و غیره، پیشنهاد می‌شود وزارت علوم،‌ تحقیقات و فناوری از طریق صندوق رفاه دانشجویان در چارچوب اختیارات ماده ۷۹ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب ۱۳۸۰ و با همکاری سازمان برنامه و بودجه از محل اعتبارات صندوق رفاه دانشجویان در قانون بودجه کل کشور سال ۱۴۰۵ با موضوع تغذیه دانشجویی دانشگاه‌ها، مراکز و مؤسسات آموزش عالی وابسته به وزارت علوم تحقیقات و فناوری به زوج‌های دانشجو تحت عنوان تسهیلات قرض الحسنه ازدواج پرداخت کند.

تحقق اجرای ماده (۱) قانون تسهیل ازدواج جوانان با موضوع صندوق اندوخته جوانان از طریق مشارکت مردمی و ارائه تسهیلات مسکن از این محل

پیشنهاد می‌شود دولت در راستای توانمندسازی جوانان برای تشکیل خانواده از طریق جلب مشارکت مردم نسبت به اجرای ماده یک قانون تسهیل ازدواج جوانان و تأمین منابع مالی صندوق اندوخته جوانان موضوع این ماده قانونی را از طریق مشارکت مالی مردمی اقدام و از این محل برای نیاز جهیزیه و مسکن جوانان ودیعه ساخت و خرید متناسب با میزان منابع مالی صندوق و تعداد متقاضیان تسهیلات قرض الحسنه پرداخت کند.

ترویج فرهنگ ازدواج آسان و کمک به تحقق آن شامل جریان‌سازی رسانه‌ای در صدا و سیما با محوریت ازدواج آسان جوانان در جنگ به کمک تولید گزارش‌های خبری و میدانی، ساخت مستند و قالب‌های خلاقانه،‌ فراگیر کردن برگزاری مراسم‌های عقد و ازدواج در تجمعات شبانه، ایجاد غرفه‌های مشاوره ازدواج آسان جوانان در تجمعات شبانه، تأمین مسکن موقت زوج‌های جوان،‌ تأمین مسکن دائم زوج‌های جوان، راه‌اندازی پویش ملی همیاری مسکن زوجهای جوان، تغییر کاربری ساختمان‌های دولتی برای تهیه مسکن موقت جوانان و الزام دستگاه‌ها به منظور در اختیار قرار دادن فضاهای مناسب برای برگزاری رایگان مراسم جشن زوجهای جوان از دیگر پیشنهادات سیاستی عنوان شده است.