جنگ با پلاستیک در دریای خزر؛ ایران و همسایگان برای نجات سواحل متحد شدند

 به گزرش رکنا ایران با همکاری کشورهای همسایه، اجرای پروژه مشترک مدیریت پسماندهای پلاستیکی دریای خزر را آغاز کرده است؛ طرحی که شناسایی خلأهای آماری، بازنگری مقررات و کاهش آلودگی پلاستیکی سواحل شمال کشور را هدف گرفته است.

گروه اجتماعی خبرگزاری فارس؛ سرنوشت بخشی از پلاستیک‌هایی که امروز دور می‌اندازیم، به سواحل خزر گره می‌خورد. زباله‌هایی که از خانه‌ها و شهرها راهی رودخانه‌ها می‌شوند، در نهایت به دریا می‌رسند و به تهدیدی برای آبزیان، گردشگری و سلامت محیط‌زیست تبدیل می‌شوند.

حالا ایران به همراه دیگر کشورهای ساحلی دریای خزر، اجرای پروژه‌ای مشترک را برای مدیریت پسماندهای پلاستیکی آغاز کرده است؛ پروژه‌ای که قرار است از جمع‌آوری داده‌های علمی و اصلاح قوانین تا اجرای طرح‌های مردمی و توسعه بازیافت پلاستیک را در بر بگیرد.

این برنامه در چارچوب کنوانسیون تهران و با مشارکت کشورهای ساحلی دریای خزر از سال گذشته آغاز شده و در سطح ملی توسط هر کشور در حال اجراست. در ایران نیز سواحل دریای خزر به عنوان نخستین منطقه اجرای این طرح انتخاب شده‌اند.

نبرد با آلودگی پلاستیکی از ساحل آغاز می‌شود

مدیریت پسماندهای دریایی تنها به جمع‌آوری زباله‌های ساحلی محدود نمی‌شود. کارشناسان معتقدند بخش قابل توجهی از آلودگی پلاستیکی در همان نقطه تولید قابل کنترل است. به همین دلیل، شناسایی خلأهای آماری، بررسی قوانین موجود، اصلاح مقررات، افزایش نرخ بازیافت و کاهش تولید پسماندهای پلاستیکی از مهم‌ترین محورهای این پروژه به شمار می‌رود.

بررسی‌ها نشان می‌دهد بخش زیادی از پسماندهای پلاستیکی موجود در دریاها، ابتدا از شهرها و روستاهای ساحلی وارد رودخانه‌ها شده و در نهایت به دریا می‌رسند. از این رو، مدیریت صحیح پسماند در خشکی، مهم‌ترین حلقه جلوگیری از آلودگی‌های دریایی محسوب می‌شود.

امید صدیقی، مدیرکل دفتر آلودگی دریایی سازمان حفاظت محیط‌زیست می‌گوید که بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، پیش‌بینی می‌شود از ماه آینده حدود ۲۰ پروژه منتخب در استان‌های گیلان، مازندران و گلستان وارد مرحله اجرا شوند.

نسخه‌ای که دنیا امتحان کرده است

نگاهی به تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد موفق‌ترین برنامه‌های مدیریت پسماند پلاستیکی بر سه محور استوار بوده‌اند؛ مشارکت مردم، اقتصاد بازیافت و قوانین بازدارنده.

ژاپن یکی از موفق‌ترین نمونه‌های تفکیک پسماند در جهان به شمار می‌رود. شهروندان این کشور موظف هستند زباله‌های خود را در چندین گروه مختلف تفکیک کنند و عدم رعایت قوانین نیز با جریمه همراه است.

نروژ نیز با اجرای نظام بازگشت بطری‌های پلاستیکی، توانسته است بیش از ۹۰ درصد بطری‌های مصرفی را به چرخه بازیافت بازگرداند. شهروندان در ازای تحویل بطری‌های پلاستیکی، مبلغی را که هنگام خرید پرداخت کرده‌اند، پس می‌گیرند.

در اندونزی نیز که یکی از کشورهای درگیر آلودگی پلاستیکی دریایی محسوب می‌شود، دولت با مشارکت جوامع محلی و بخش خصوصی برنامه‌های گسترده‌ای برای پاکسازی سواحل و کاهش مصرف پلاستیک‌های یک‌بار مصرف اجرا کرده است.

کارشناسان معتقدند وجه مشترک تمام این تجربه‌ها، مشارکت فعال مردم و ایجاد انگیزه‌های اقتصادی برای بازیافت است؛ الگویی که اکنون در پروژه مدیریت پسماند دریای خزر نیز مورد توجه قرار گرفته است.

بهشهر؛ پایلوت بازیافت پلاستیک در شمال کشور

شهرستان بهشهر به عنوان پایلوت اجرای یکی از مهم‌ترین پروژه‌های بازیافت پسماندهای پلاستیکی انتخاب شده است.

سایت مدیریت پسماند بهشهر روزانه حدود ۲۰۰ تن پسماند پنج شهر اطراف را دریافت می‌کند. اسناد فنی پروژه بازیافت پسماندهای پلاستیکی در این مجموعه آماده شده و فرآیند مناقصه آن نیز در حال انجام است.

بر اساس برآوردها، پس از بهره‌برداری از این طرح، روزانه بین سه تا چهار تن پسماند پلاستیکی بازیافت خواهد شد؛ رقمی که علاوه بر کاهش حجم دفن زباله، می‌تواند بخشی از مواد اولیه مورد نیاز صنایع بازیافتی را نیز تأمین کند.