دهک بندی و سامانه حمایت/ وقتی یک ارزیابی اقتصادی به مسئله کرامت و اعتماد تبدیل می شود/ تحلیل روانشناسی خبر ترند

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، دهک بندی اقتصادی در ظاهر یک فرایند اداری برای طبقه بندی وضعیت مالی خانوارهاست، اما برای شهروندی که نتیجه این ارزیابی بر دریافت یا عدم دریافت حمایت معیشتی او اثر می گذارد، موضوعی کاملا شخصی و حساس است.

در چنین شرایطی، مسئله فقط مبلغ یارانه نیست فرد  احساس می کند وضعیت واقعی زندگی اش دیده نشده یا درباره نیازمندی او بدون شناخت کافی تصمیم گرفته شده است.

وقتی عدد اداری با تجربه واقعی زندگی تعارض پیدا می کند

در روانشناسی اجتماعی، نظریه عدالت رویه ای تام تایلر نشان می دهد افراد فقط به نتیجه یک تصمیم توجه نمی کنند بلکه نحوه رسیدن به آن نتیجه نیز برایشان اهمیت دارد.

اگر فرد احساس کند فرایند ارزیابی شفاف، منصفانه و قابل اعتراض است، حتی در صورت نارضایتی از نتیجه، احتمال بیشتری دارد که تصمیم را بپذیرد اما اگر نداند بر اساس چه اطلاعاتی طبقه بندی شده یا چگونه می تواند خطا را اصلاح کند، احساس بی عدالتی تقویت می شود. این احساس ممکن است به بی اعتمادی گسترده تر نسبت به نهادهای اداری منتقل شود.

وقتی پیگیری حق، خودش به منبع فشار تبدیل می شود

مراجعه مکرر، انتظار برای پاسخ، اختلال سامانه و نامشخص بودن نتیجه، می تواند نوعی فرسودگی ناشی از بروکراسی ایجاد کند. فردی که برای اثبات شرایط اقتصادی خود باید بارها اطلاعات ارائه کند، بتدریج احساس درماندگی می کند. این وضعیت با مفهوم درماندگی آموخته شده مارتین سلیگمن قابل بررسی است البته نباید هر تجربه ناخوشایند اداری را معادل درماندگی آموخته شده دانست.

مسئله زمانی جدی تر می شود که فرد به این نتیجه برسد تلاش او برای پیگیری هیچ تاثیری ندارد. در چنین شرایطی ممکن است از پیگیری حق خود منصرف شود یا خشم و ناامیدی را به روابط خانوادگی منتقل کند.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

موضوع اصلی این ترند، فقط یک سامانه اینترنتی نیست مسئله رابطه روانی شهروند با نظام تصمیم گیری است. یک نکته مهم وجود دارد: مردم فقط به حمایت مالی نیاز ندارند به این اطمینان هم نیاز دارند که در صورت بروز خطا، صدایشان شنیده می شود.

وقتی مسیر اعتراض پیچیده یا نامفهوم باشد، شهروند ممکن است احساس کند برای دریافت حق خود باید ابتدا از اعتبار و شأن شخصی اش دفاع کند. این تجربه می تواند احساس طردشدگی و بی اعتمادی را تشدید کند.

 پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

سامانه های حمایتی باید علاوه بر ثبت اطلاعات، امکان توضیح روشن درباره مبنای تصمیم و مسیر اصلاح خطا را فراهم کنند. اعتراض نباید به یک فرم بی پاسخ تبدیل شود. هر درخواست باید شماره پیگیری، زمان تقریبی رسیدگی، توضیح قابل فهم درباره نتیجه و امکان اصلاح اطلاعات اشتباه داشته باشد. شاخص موفقیت یک سامانه حمایتی فقط تعداد پرونده های پردازش شده نیست میزان احساس انصاف و اعتماد شهروندان نیز باید سنجیده شود.

راهکار برای مردم و خانواده ها

افرادی که نسبت به دهک بندی اعتراض دارند، بهتر است از مسیرهای رسمی اعلام شده اقدام کنند، مدارک و اطلاعات اقتصادی خود را بررسی و شماره پیگیری درخواست را نگه دارند. ثبت اعتراض به تنهایی به معنای تایید آن نیست.

خانواده ها بهتر است اختلاف درباره وضعیت اقتصادی یا قطع یارانه را به سرزنش اعضای خانواده تبدیل نکنند. فشار اقتصادی و اداری نباید به احساس بی ارزشی افراد منجر شود.

تلنگر روانشناختی

گاهی آنچه اعتماد مردم را فرسوده می کند، فقط نداشتن حمایت نیست این احساس است که حتی وقتی برای توضیح وضعیت خود تلاش می کنند، کسی آنها را نمی شنود.