چرا بعضی ها برنامه ها را دقیقه آخر لغو می کنند؟ / پشت این رفتار واقعا چه می گذرد؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا،  این گزارش، عواملی مانند اضطراب، فرسودگی، فشار روانی، خستگی اجتماعی و کاهش انرژی برای تعامل با دیگران را از جمله توضیح های احتمالی این رفتار معرفی می کند. لغو یک قرار به تنهایی نمی تواند نشان دهد فرد دچار مشکل روانی خاصی است. گاهی فرد واقعا خسته است، گاهی شرایطش تغییر کرده، گاهی بیش از توان واقعی خود برنامه ریزی کرده و گاهی نیز فشار روانی باعث می شود در لحظه آخر احساس کند توان حضور در آن موقعیت را ندارد.

پشت یک لغو دقیقه آخری ممکن است دلایل مختلفی وجود داشته باشد؛ از یک روز کاری سنگین و نیاز به استراحت گرفته تا اضطراب درباره یک موقعیت اجتماعی. به همین دلیل، روان شناسی به جای قضاوت سریع، تلاش می کند زمینه و الگوی این رفتار را بررسی کند.

چرا این خبر زرد می شود؟

زردی این خبر دقیقا در همان جایی شروع می شود که یک رفتار معمولی اجتماعی، به یک راز روان شناختی پنهان یا نشانه قطعی یک مشکل تبدیل می شود.تیترهایی مانند پشت لغو برنامه ها یک نبرد روان شناختی پنهان وجود دارد، جذاب هستند؛ چون به مخاطب وعده می دهند یک دلیل مخفی پشت رفتار افراد پیدا کند.اما واقعیت این است که لغو یک قرار می تواند ده ها علت داشته باشد؛ از خستگی ساده، سردرد، تغییر برنامه کاری و مسائل خانوادگی گرفته تا نیاز به تنهایی، بی نظمی، تغییر علاقه یا حتی نداشتن تمایل واقعی به آن رابطه.

وقتی یک رفتار روزمره را مستقیما به اضطراب، افسردگی یا یک زخم روانی نسبت می دهیم، وارد مسیر روان شناسی زرد می شویم؛ مسیری که در آن هر رفتار انسانی تبدیل به نشانه یک مشکل پنهان می شود.

چرا این برداشت از نظر روانشناسی غلط است؟

در روانشناسی، تفاوت مهمی میان یک رفتار و الگوی رفتاری وجود دارد. اینکه فردی یک بار یا حتی چند بار برنامه ای را لغو کند، به تنهایی معنای مشخصی ندارد. برای فهم رفتار باید پرسید: چرا این اتفاق افتاده؟ چند بار تکرار می شود؟ فرد چه احساسی قبل و بعد از آن دارد؟ آیا این رفتار به زندگی و روابط او آسیب می زند؟

فردی ممکن است واقعا دوست داشته باشد دوستش را ببیند، اما روز قرار بعد از یک هفته سنگین کاری، خواب ناکافی یا فشار زیاد احساس کند انرژی حضور ندارد. در این حالت، مسئله بی علاقگی نیست؛ تفاوت میان خواستن و توانستن است.

از طرف دیگر، در برخی افراد ممکن است لغو کردن برنامه با اضطراب اجتماعی مرتبط باشد. فرد ابتدا قرار را می پذیرد، اما هرچه زمان دیدار نزدیک تر می شود، نگرانی هایش بیشتر می شود: اگر نتوانم خوب صحبت کنم چه؟ اگر دیگران متوجه اضطرابم شوند چه؟ اگر احساس راحتی نکنم چه؟

در چنین شرایطی، لغو برنامه ممکن است برای مدت کوتاهی اضطراب را کاهش دهد. همین کاهش اضطراب می تواند باعث شود مغز این رفتار اجتنابی را به عنوان راهی برای آرام شدن یاد بگیرد و چرخه تکرار شود. اما این توضیح فقط درباره بعضی الگوهای مشخص صدق می کند، نه هر کسی که برنامه ای را لغو می کند.

این باور نادرست چه بر سر مخاطب می آورد؟

این نوع محتوا می تواند دو خطای مهم ایجاد کند. خطای اول این است که فردی که گاهی حوصله حضور در جمع ندارد، خودش را دارای مشکل روانی تصور کند. ممکن است فرد با خود فکر کند: من چرا دلم نمی خواهد بروم؟ پس حتما مشکل اجتماعی دارم. پس حتما از آدم ها فرار می کنم. در حالی که نیاز به استراحت، کاهش انرژی اجتماعی یا تغییر برنامه، بخشی طبیعی از تجربه انسانی است.

خطای دوم این است که بعضی افراد هر رفتار خود را پشت یک توضیح روان شناختی پنهان کنند. ممکن است کسی دائما برنامه دیگران را لغو کند و همه چیز را به اضطراب یا خستگی نسبت دهد، در حالی که مسئله واقعی می تواند بی برنامگی، نداشتن مهارت مدیریت زمان یا حتی نبود علاقه کافی به آن رابطه باشد.

روانشناسی نباید تبدیل به ابزاری برای توجیه همه رفتارها شود؛ همان طور که نباید باعث شود همه رفتارها را سرزنش کنیم.

باور درست چیست؟

لغو کردن یک برنامه به خودی خود نشانه مشکل روانی، بی احترامی یا بی علاقگی نیست. آنچه اهمیت دارد، الگوی رفتار است.

کسی که بعد از یک هفته سخت کاری به دوستش می گوید امروز انرژی ندارم، بهتر است زمان دیگری قرار بگذاریم، با کسی که هر بار نزدیک شدن یک قرار باعث اضطراب شدید می شود، برنامه را لغو می کند، بعد احساس آرامش می کند و این چرخه بارها تکرار می شود، در شرایط یکسانی قرار ندارد.

روانشناسی به جای تمرکز فقط بر خود رفتار، به دلیل، زمینه و پیامد آن نگاه می کند. گاهی لغو یک قرار فقط یعنی انسان خسته است و به استراحت نیاز دارد. گاهی هم می تواند نشانه الگویی باشد که نیاز به توجه بیشتری دارد. تفاوت این دو، در تعداد دفعات، احساس همراه رفتار و تاثیری است که بر زندگی فرد می گذارد.