از تشنگی تا دیالیز؛ عوارض خطرناک کم‌ آبی برای کلیه‌ ها

به گزارش رکنا، کاهش مصرف مایعات و از دست رفتن آب بدن در صورت تداوم، زمینه بروز مشکلاتی مانند سنگ کلیه، کاهش عملکرد کلیه‌ها و حتی نارسایی کلیوی را فراهم می‌کند.

دکتر محسن سرکاریان، عضو هیأت علمی گروه اورولوژی دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، با اشاره به مهم‌ترین دلایل کم‌آبی بدن گفت: کاهش مصرف مایعات و افزایش دفع آب از طریق تعریق، تنفس، ادرار و مدفوع از عوامل اصلی کم‌آبی هستند. افرادی که در محیط‌های گرم و فضای باز فعالیت می‌کنند، بیش از دیگران در معرض این خطر قرار دارند.

وی با اشاره به شرایط آب‌وهوایی خوزستان افزود: گرمای شدید و قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض آفتاب، میزان از دست رفتن آب بدن را افزایش می‌دهد و احتمال بروز کم‌آبی را بالا می‌برد.

این متخصص کلیه و مجاری ادراری توضیح داد: بدن انسان تا حدی قادر است کم‌آبی را جبران کند. در چنین شرایطی کلیه‌ها با غلیظ‌تر کردن ادرار تلاش می‌کنند آب بیشتری را در بدن حفظ کنند. در کم‌آبی کوتاه‌مدت معمولاً مشکل جدی ایجاد نمی‌شود، اما اگر این وضعیت به‌صورت مزمن ادامه یابد، می‌تواند عملکرد کلیه‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

سرکاریان اظهار کرد: در کم‌آبی مزمن، سیستم‌های تنظیم‌کننده آب بدن به‌تدریج کارایی خود را از دست می‌دهند و کلیه‌ها تحت فشار قرار می‌گیرند. یکی از مهم‌ترین پیامدهای این وضعیت، افزایش احتمال تشکیل سنگ‌های کلیوی است؛ مشکلی که ارتباط مستقیمی با غلیظ شدن ادرار و کاهش حجم مایعات بدن دارد.

وی افزود: علاوه بر کم‌آبی، مصرف بیش از حد نمک و پروتئین نیز می‌تواند در ایجاد سنگ کلیه نقش داشته باشد. این سنگ‌ها ممکن است در اندازه‌ها و اشکال مختلف تشکیل شوند و در برخی موارد مشکلات جدی برای بیمار ایجاد کنند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز درباره علائم کم‌آبی گفت: تشنگی مهم‌ترین علامت کم‌آبی حاد است و نباید نادیده گرفته شود. با این حال، در موارد مزمن ممکن است فرد تا مدت‌ها علامت مشخصی نداشته باشد و آسیب‌های کلیوی به‌صورت خاموش پیشرفت کنند.

وی ادامه داد: در مراحل اولیه کم‌آبی مزمن، تنها از طریق آزمایش‌های تخصصی و سونوگرافی می‌توان آسیب‌های کلیوی را تشخیص داد. اما با پیشرفت بیماری و کاهش توانایی کلیه‌ها در تصفیه خون، علائمی مانند تهوع، استفراغ، ورم بدن و اختلال در عملکرد عمومی ظاهر می‌شوند.

نشانه‌های سنگ کلیه

سرکاریان با اشاره به نشانه‌های سنگ کلیه نیز گفت: درد شدید از مهم‌ترین علائم حرکت سنگ در مسیر ادراری است. زمانی که سنگ وارد حالب شود و مانع عبور ادرار گردد، تجمع ادرار و تورم کلیه می‌تواند درد بسیار شدیدی ایجاد کند.

وی خاطرنشان کرد: در برخی موارد، سنگ‌های بزرگ بدون ایجاد درد در کلیه باقی می‌مانند و فرد از وجود آن‌ها بی‌اطلاع است. به همین دلیل انجام آزمایش خون، آزمایش ادرار و سونوگرافی برای ارزیابی سلامت کلیه‌ها اهمیت زیادی دارد.

این متخصص در پایان تأکید کرد: درمان عوارض ناشی از کم‌آبی به شدت و مدت زمان آسیب بستگی دارد و ممکن است از اصلاح سبک زندگی و مصرف مایعات تا مصرف دارو، جراحی، دیالیز و حتی پیوند کلیه متغیر باشد. بنابراین پیشگیری از کم‌آبی و مصرف کافی آب، مهم‌ترین راهکار برای حفظ سلامت کلیه‌ها به شمار می‌رود.