قوی نقره ای؛ شاهکار ۲۵۰ ساله ای که هنوز حرکت می کند + فیلم
رکنا: در سال ۱۷۷۳، زمانی که خبری از کامپیوتر، باتری و موتورهای الکتریکی نبود، یک شاهکار مکانیکی ساخته شد که حتی امروز هم شگفتانگیز به نظر میرسد.
به گزارش رکنا، «قوی نقرهای» یکی از مشهورترین خودکارهای مکانیکی تاریخ است؛ سازهای پیچیده از چرخدندهها، فنرها، میلهها و سازوکارهای ساعتسازی که میتواند حرکاتی شبیه یک قو واقعی ایجاد کند.
«قوی نقرهای» یکی از شگفتانگیزترین خودکارهای مکانیکی (Automaton) جهان است؛ اثری تمامقد و نقرهای که حدود سال ۱۷۷۳ در کارگاه جیمز کاکس، جواهرفروش و کارآفرین لندنی، ساخته شد و بهدلیل حرکات طبیعی و پیچیدهاش، تماشاگران قرن هجدهم را شگفتزده میکرد. این اثر امروز در موزه «بوز» در شهر بارنارد کَسِل انگلستان نگهداری میشود.
این قو تنها یک مجسمه تزئینی نیست؛ درون آن مجموعهای پیچیده از حدود ۲ هزار قطعه متحرک، سه سازوکار ساعتکاری، حلقههای فلزی، فنرها، زنجیرها و قطعات مکانیکی قرار گرفته است. سه موتور مکانیکی، بخشهای مختلف نمایش را هماهنگ میکنند؛ یکی موسیقی را به حرکت درمیآورد، دیگری سازوکار آب و ماهیها را کنترل میکند و موتور اصلی حرکات سر، گردن و منقار قو را به وجود میآورد.
قویی که ماهی میگیرد!
وقتی سازوکار آن به حرکت درمیآید، میلههای شیشهای زیر قو میچرخند و تصویری شبیه جریان آب ایجاد میکنند. ماهیهای نقرهای نیز در میان این میلهها حرکت میکنند. سپس قو سر و گردنش را به اطراف میچرخاند، ظاهراً پرهای خود را مرتب میکند و در ادامه گردنش را به سمت آب خم میکند تا یکی از ماهیها را بگیرد. کل این نمایش حدود ۳۰ ثانیه طول میکشد.
یکی از شگفتانگیزترین بخشهای اثر، سازوکار گردن آن است. ساختار داخلی گردن از حلقهها و اتصالات فلزی تشکیل شده که به آن اجازه میدهد ضمن حفظ استحکام، حرکاتی نرم و انعطافپذیر داشته باشد. همین طراحی باعث شده حرکات قو، حتی با معیارهای امروزی، بسیار طبیعی به نظر برسد. طراحی این بخش اغلب به جان جوزف مرلین، مخترع و مکانیک مشهور قرن هجدهم، نسبت داده میشود؛ هرچند درباره سازندگان دقیق و سهم هر یک از افراد در ساخت آن، هنوز ابهامهایی وجود دارد.
از موزه لندن تا انگلستان
«قوی نقرهای» نخستینبار در سال ۱۷۷۴ بهعنوان یکی از جاذبههای موزه مکانیکی جیمز کاکس در لندن ثبت شد. این اثر بعدها به نمایشگاه بینالمللی پاریس در سال ۱۸۶۷ راه یافت و توجه بازدیدکنندگان بسیاری را به خود جلب کرد. پنج سال بعد، جان بوز، بنیانگذار موزه بوز، از فروش آن مطلع شد و سرانجام در سال ۱۸۷۲ آن را خریداری کرد.
حتی مارک تواین، نویسنده مشهور آمریکایی، هنگام مشاهده این اثر در قرن نوزدهم تحت تأثیر حرکات آن قرار گرفت و آن را دارای ظاهری بسیار زنده توصیف کرد.
امروز «قوی نقرهای» نهتنها یک اثر هنری، بلکه نمونهای کمنظیر از پیوند هنر، ساعتسازی، مهندسی مکانیک و سرگرمی در قرن هجدهم به شمار میرود؛ شاهکاری که نشان میدهد انسانها قرنها پیش از ظهور رباتها نیز میکوشیدند حرکت و رفتار موجودات زنده را با سازوکارهای مکانیکی بازسازی کنند.
پایان خبر / رکنا / کدخبر 1239112
ارسال نظر