استرس تمام شده، اما مغز هنوز یادش هست! چرا یک اتفاق دوباره ما را به هم می ریزد؟

به گزارش گروه روانشناسی رکنا،  مغز چگونه استرس قبلی را وارد واکنش جدید می کند؟ پژوهشگران در این مطالعه یک مدار مغزی در هیپوتالاموس موش ها را بررسی کردند که در تنظیم واکنش به تهدید نقش دارد. یافته ها نشان دادند تجربه استرس قبلی می تواند عملکرد این مدار را تغییر دهد و در نتیجه نحوه واکنش حیوان به یک تهدید جدید نیز تغییر کند.

به زبان ساده، مغز فقط اتفاقی را که همین حالا رخ داده بررسی نمی کند. آنچه قبلا تجربه کرده نیز می تواند در ارزیابی موقعیت تازه وارد شود. البته این پژوهش روی موش ها انجام شده و نمی توان نتایج آن را مستقیما به انسان تعمیم داد.

چرا یک اتفاق کوچک برای یک نفر بزرگ می شود؟

همین جا یکی از پرسش های مهم روانشناسی تروما مطرح می شود. چرا یک موقعیت برای یک نفر کاملا قابل تحمل است، اما فرد دیگری در همان موقعیت احساس خطر شدیدی پیدا می کند؟

پاسخ فقط در اتفاق امروز نیست. تجربه های قبلی، احساس امنیت، سابقه استرس و شیوه ای که فرد تجربه های دشوار را پردازش کرده است، می توانند در واکنش او نقش داشته باشند.

این موضوع البته به این معنا نیست که هر واکنش شدید نشانه تروما است. اضطراب، حساسیت به تهدید و واکنش های هیجانی دلایل مختلفی دارند و برای تشخیص اختلال باید ارزیابی بالینی انجام شود.

تروما همیشه با یادآوری حادثه دیده نمی شود

گاهی فرد حتی درباره اتفاق گذشته صحبت نمی کند، اما بدن و ذهن او همچنان نسبت به نشانه هایی که یادآور خطر هستند واکنش نشان می دهند. یک صدا، یک رفتار، یک رابطه یا حتی یک موقعیت مشابه می تواند احساس ناامنی ایجاد کند.

از نگاه درمانگر، اینجا تفاوت مهمی میان دانستن اینکه حادثه تمام شده و احساس امنیت کردن وجود دارد. ممکن است فرد از نظر منطقی بداند خطری وجود ندارد، اما سیستم هشدار بدن هنوز کاملا آرام نشده باشد.

نگاه روانشناختی 

دکتر مریم سامانی، روانشناس بالینی و درمانگر حوزه آسیب های روانی و تروما معتقد است: در بررسی چنین واکنش هایی می تواند بر یک اصل مهم تاکید کند: برای فهم واکنش امروز فرد، فقط نباید به اتفاق امروز نگاه کرد؛ باید دید مغز و روان او چه تجربه هایی را پشت سر گذاشته اند و اکنون چگونه آنها را معنا می کنند.

یافته جدید Mount Sinai هنوز یک مطالعه حیوانی است و برای نتیجه گیری درباره انسان به پژوهش های بیشتری نیاز دارد، اما یک نکته را پررنگ می کند: مغز ممکن است تجربه های قبلی را در نحوه مواجهه ما با تهدیدهای بعدی وارد کند.