چرا بعضی غذاها حالمان را خوب می کنند؟ / مغز، خاطره و غذای کودکی

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، بخشی از پاسخ در رابطه نزدیک بو، حافظه و احساس است. بوها می توانند خاطرات کودکی را با جزئیاتی زنده کنند که مدت ها به آن ها فکر نکرده ایم. پژوهش ها نشان داده اند خاطره هایی که با بو برانگیخته می شوند، اغلب بار عاطفی پررنگی دارند و می توانند به سال های کودکی بازگردند. به همین دلیل، بوی یک غذا ممکن است ما را ناگهان به آشپزخانه خانه قدیمی، سفره یک مهمانی یا عصر یک روز بارانی ببرد.

وقتی غذا یادآور یک آدم است

آنچه غذای آرامش بخش می نامیم، همیشه گران، شیرین یا چرب نیست. برای یک نفر آش رشته است، برای دیگری سوپ ساده ای که هنگام بیماری می خورده، و برای کسی دیگر چای و نانی که با پدرش سر سفره داشته است. طعم مهم است، اما داستانی که همراه آن طعم آموخته ایم هم اهمیت دارد.

ما از کودکی غذا را در موقعیت های اجتماعی تجربه می کنیم: کسی برایمان می پزد، لقمه ای تعارف می کند یا کنارمان می نشیند. به مرور، یک خوراک می تواند با مراقبت، تعلق یا کنار هم بودن پیوند بخورد. در پژوهشی درباره غذاهای نوستالژیک، یادآوری غذای معنادار شخصی با احساس ارتباط اجتماعی و آسودگی همراه بود. این یافته توضیح می دهد چرا گاهی دلمان برای خود غذا تنگ نشده است؛ دلمان برای کسی یا زمانی تنگ شده که آن غذا را با او تجربه کرده ایم.

البته خاطره غذایی برای همه خوشایند نیست. غذایی که با اجبار، تنش یا یک دوره دشوار زندگی همراه بوده، ممکن است سال ها بعد هم احساس خوبی ایجاد نکند. مغز صرفا دستور پخت را نگه نمی دارد؛ تجربه ای را که هنگام خوردن داشته ایم نیز به یاد می آورد.

آیا خود غذا هم بر خلق اثر می گذارد؟

بله، اما نباید اثر فوری یک وعده غذا را با درمان مشکلات روانی یکی دانست. گرسنگی، لذت مزه و احساس سیری می توانند بر حال همان لحظه ما اثر بگذارند. در مقیاسی طولانی تر نیز کیفیت کلی تغذیه با سلامت روان ارتباط دارد، هرچند رابطه غذا و خلق پیچیده است و پژوهشگران هنوز درباره سازوکارهای آن پرسش های زیادی دارند. هیچ غذای واحدی قرار نیست به تنهایی افسردگی را درمان کند یا همیشه شادی بیاورد.

پس چرا بعد از یک روز سخت بیشتر سراغ خوراکی های آشنا می رویم؟ ممکن است به دنبال مزه ای لذت بخش، رفع گرسنگی یا یادآوری حس امنیت باشیم. این علت ها از فردی به فرد دیگر فرق می کنند. غذا می تواند لحظه ای تسلی بدهد، اما اگر خوردن تنها راه کنار آمدن با فشار روانی شود، بد نیست به نیاز پشت آن هم توجه کنیم: شاید استراحت، گفت و گو، کمک یا فرصتی برای آرام شدن لازم داریم.

یک آزمایش کوچک با غذای خاطره انگیز

دفعه بعد که هوس غذای کودکی کردید، پیش از خوردن لحظه ای مکث کنید. چه چیز آن برایتان آشناست: بو، بافت، ظرفی که در آن سرو می شد یا حضور یک نفر؟ شاید متوجه شوید غذایی که حالتان را خوب می کند، در واقع راهی برای به یاد آوردن رابطه ای عزیز است. می توانید همان غذا را بپزید، دستورش را از یکی از اعضای خانواده بپرسید یا خاطره اش را با کسی شریک شوید.

بعضی غذاها حالمان را خوب می کنند چون به چند نیاز با هم پاسخ می دهند: گرسنگی را رفع می کنند، لذت می آورند و گاهی پلی به خاطره و احساس تعلق می سازند. مزه در دهان ماست، اما معنای آن می تواند در سال های دور زندگی مان شکل گرفته باشد.