روانشناسی زرد/ آیا آمپول لاغری اوزمپیک می تواند ۹ سال به عمر انسان اضافه کند؟

در این مطلب گفته شده است موش هایی که سماگلوتاید دریافت کردند، حدود ۱۲ درصد بیشتر از موش های گروه کنترل عمر کردند. رسانه سپس این درصد را به میانگین طول عمر ۷۹ ساله در آمریکا تعمیم داده و نوشته است که چنین افزایشی در انسان می تواند معادل حدود ۹.۵ سال عمر بیشتر باشد.  در مطالعه منتشرشده در مجله Nature، پژوهشگران به موش های ماده ۲۰ ماهه از نژاد C57BL/6 سماگلوتاید تزریق کردند. این موش ها در سنین پایانی زندگی خود قرار داشتند. میانه طول عمر موش های گروه کنترل ۷۴۲ روز و میانه طول عمر موش های دریافت کننده سماگلوتاید ۸۳۴ روز بود؛ یعنی تفاوت میانه دو گروه ۹۲ روز بود. در کنار افزایش طول عمر، پژوهشگران کاهش بعضی نشانه های زیستی پیری و بهبودهایی در کنترل قند خون، عملکرد حرکتی، توان عضلانی و برخی آزمون های حافظه فضایی را نیز گزارش کردند.

اشتباه خبر کجاست؟

نتیجه به دست آمده درباره موش ها واقعی است؛ اما عدد ۹.۵ سال افزایش عمر انسان از خود پژوهش به دست نیامده است. رسانه فقط افزایش تقریبی ۱۲ درصدی طول عمر موش ها را در میانگین طول عمر انسان ضرب کرده است. این محاسبه ساده، روش علمی معتبری برای انتقال نتایج طول عمر از یک گونه به گونه دیگر نیست. انسان و موش از نظر سرعت رشد، متابولیسم، ژنتیک، بیماری های دوران سالمندی، محیط زندگی و واکنش به دارو تفاوت های اساسی دارند. حتی نتیجه یک مطالعه روی نژاد دیگری از موش، موش های نر یا موش های دارای بیماری زمینه ای نیز ممکن است متفاوت باشد.

این پژوهش فقط روی موش های ماده سالمند از یک نژاد آزمایشگاهی انجام شده است. هیچ انسان، هیچ مرد و هیچ جمعیت انسانی سالمندی در بخش طول عمر مطالعه حضور نداشت.

حکم:

گمراه کننده و اغراق آمیز

چرا این تیتر جذاب است؟

عدد ۹.۵ سال ملموس و هیجان انگیز است. مخاطب با دیدن آن ممکن است تصور کند پژوهشگران واقعا محاسبه کرده اند که مصرف اوزمپیک چند سال به عمر انسان اضافه می کند اما این عدد حاصل یک کارآزمایی انسانی، مدل معتبر پیش بینی طول عمر یا پیگیری مصرف کنندگان سماگلوتاید نیست؛ بلکه یک تبدیل رسانه ای و ساده از درصد افزایش طول عمر موش هاست.

چرا مهم است مردم این تفاوت را بدانند؟

چنین تیترهایی ممکن است یک داروی تجویزی را به شکل داروی جوانی یا اکسیر طول عمر معرفی کنند. در نتیجه، بعضی افراد سالم ممکن است تصور کنند مصرف این دارو راهی اثبات شده برای افزایش عمر است. سماگلوتاید برای کاربردهای پزشکی مشخص تجویز می شود و مصرف آن می تواند عوارض و محدودیت هایی داشته باشد. یک نتیجه امیدوارکننده در موش ها دلیل کافی برای مصرف دارو با هدف کند کردن پیری یا افزایش عمر در انسان نیست. همچنین نباید نتیجه واقعی پژوهش را نادیده گرفت. این مطالعه می تواند سرنخی مهم برای پژوهش های بعدی درباره پیری باشد؛ اما سرنخ علمی با درمان اثبات شده برای افزایش طول عمر انسان تفاوت دارد.

برای رسیدن به نتیجه انسانی به چه شواهدی نیاز داریم؟

پژوهشگران باید ابتدا مشخص کنند آیا سازوکارهای مشاهده شده در موش ها در انسان نیز رخ می دهند یا نه. سپس مطالعات انسانی باید نشان دهند مصرف دارو در چه افرادی، با چه دوزی و برای چه مدتی می تواند شاخص های سالمندی یا طول عمر سالم را تغییر دهد.

حتی در صورت مشاهده فواید قلبی یا متابولیک، باز هم نمی توان خودکار نتیجه گرفت که دارو روند کلی پیری را کند کرده یا طول عمر انسان را افزایش می دهد.

شکل علمی تر: در یک مطالعه آزمایشگاهی، درمان موش های ماده سالمند با سماگلوتاید، میانه طول عمر آن ها را از ۷۴۲ به ۸۳۴ روز افزایش داد. هنوز مشخص نیست این اثر در انسان نیز رخ می دهد یا چه اندازه ای خواهد داشت یا  سماگلوتاید عمر موش های ماده سالمند را افزایش داد؛ تاثیر آن بر طول عمر انسان هنوز معلوم نیست.

یک نکته مهم

۹۲ روز عمر بیشتر برای موش، به معنای ۹.۵ سال عمر بیشتر برای انسان نیست. وقتی داده حیوانی مستقیما به سال های عمر انسان تبدیل می شود، علم جای خود را به محاسبه ای جذاب اما اثبات نشده می دهد.