انتقاد از مدیریت سلسله‌مراتبی و انتصابات در دانشگاه علوم پزشکی گیلان

به گزارش رکنا یک استاد دانشگاه علوم پزشکی گیلان در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا با انتقاد از ساختار مدیریت دانشگاه‌های علوم پزشکی، اظهار کرد: ما پیش از هر چیز استاد دانشگاه هستیم و معتقدیم هر نقدی باید بر پایه مدل‌ها، شاخص‌ها و شواهد علمی مطرح شود. یکی از چالش‌های ساختاری استان گیلان که شاید ریشه‌ای تاریخی داشته باشد و در برخی دیگر از نقاط کشور نیز دیده می‌شود، نحوه انتصابات و جابه‌جایی‌های مدیریتی در دانشگاه‌هاست.

دانشگاه علوم پزشکی گیلان ۲۰ هزار پرسنل دارد

وی افزود: دانشگاه علوم پزشکی گیلان با حدود ۲۰ هزار نفر پرسنل، تنها دانشگاه علوم پزشکی استان است و مسئولیت تمامی امور درمان، بهداشت و مراقبت‌های سلامت استان را بر عهده دارد. علاوه بر این، این دانشگاه باید پاسخگوی نیازهای درمانی مسافران فراوانی نیز باشد که در مقاطع مختلف سال وارد گیلان می‌شوند.

این استاد دانشگاه ادامه داد: مطابق قوانین کشور، دانشگاه‌های علوم پزشکی علاوه بر آموزش و پژوهش، مسئولیت اصلی حوزه بهداشت و درمان را بر عهده دارند. در برخی استان‌ها چند دانشگاه علوم پزشکی فعالیت می‌کنند و هر یک بخشی از استان را پوشش می‌دهند، اما در گیلان تمام جمعیت استان که بین دو تا سه میلیون نفر برآورد می‌شود، برای دریافت خدمات سلامت به یک دانشگاه وابسته هستند.

سازوکار مؤثری برای انعکاس رضایت یا نارضایتی مردم از عملکرد مدیران وجود ندارد

وی با اشاره به نحوه انتخاب مدیران دانشگاه‌های علوم پزشکی گفت: مشکل اصلی این است که مردم نقش مستقیمی در تصمیم‌گیری‌های مدیریتی و انتصاب رؤسای دانشگاه‌ها ندارند و در عمل نیز سازوکار مؤثری برای انعکاس رضایت یا نارضایتی آنان از عملکرد مدیران وجود ندارد.

به گفته وی در عمل، گروه محدودی از متخصصان بالینی که ارتباط بیشتری با وزارت بهداشت دارند، دیدگاه‌ها و مطالبات استان را به مرکز منتقل می‌کنند. از این منظر، رئیس دانشگاه نیز ناگزیر است رضایت همین گروه محدود را جلب کند، زیرا استمرار مسئولیت مدیریتی او ظاهرا تا حد زیادی به نظر این افراد وابسته است.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: در گیلان، بیش از بسیاری از استان‌های دیگر، انتظار می‌رود نمایندگان مجلس نقش واسطه میان مردم و فرآیندهای مدیریتی را ایفا کنند، اما این سازوکار نیز با چالش‌هایی مواجه است.

تلاش‌های بی‌نتیجه برای تغییر مدیریت دانشگاه علوم پزشکی گیلان

وی در ادامه با اشاره به گفت‌وگوی خود با یکی از نمایندگان شهرستان رودبار اظهار داشت: ایشان عنوان کردند که برای ایجاد تغییر در مدیریت دانشگاه تلاش‌هایی انجام داده‌اند، اما این اقدامات به نتیجه نرسیده و در نهایت موضوع را کنار گذاشته‌اند.

این استاد دانشگاه با طرح این پرسش که چرا دکتر چگینی همچنان در سمت ریاست دانشگاه باقی مانده است، مدعی شد: به نظر می‌رسد در این موضوع، دیدگاه و نقش برخی نمایندگان مجلس، به‌ویژه نمایندگان رشت و همچنین افرادی که ارتباط نزدیکی با دکتر چگینی دارند، تأثیرگذار بوده است. این برداشت شخصی من بر اساس گفت‌وگوهایی است که در این زمینه داشته‌ام.

انتقال بازخوردهای غیرواقعی و جانبدارانه‌ از وضعیت استان به مرکز

وی ادامه داد: همچنین ممکن است بازخوردهای غیرواقعی یا جانبدارانه‌ای از وضعیت استان به مرکز منتقل شود و در نتیجه، تصمیم‌گیران تصویر دقیق و واقع‌بینانه‌ای از شرایط گیلان در اختیار نداشته باشند.

این استاد دانشگاه مدعی شد: هرچند دستگاه‌های نظارتی استان از بخشی از مسائل آگاه هستند، اما ظاهرا در برخی موارد به دلیل وجود ارتباطات و مناسبات موجود، امکان طرح کامل موضوعات فراهم نمی‌شود و این امر موجب شده نظام سلامت استان بیش از آنکه در خدمت منافع عمومی باشد، تحت تأثیر منافع کوتاه‌مدت و فردی قرار گیرد.

ضعف جدی بخش درمان دولتی در استانداردهای علمی

این استاد دانشگاه با انتقاد از عملکرد بخش درمان دولتی اظهار داشت: یکی از مشکلات جدی استان این است که بخش دولتی، به باور من، در ارائه خدمات به‌روز و مبتنی بر استانداردهای علمی با ضعف جدی مواجه شده و بخش قابل توجهی از بار درمان به بخش خصوصی منتقل شده است.

اقدام مؤثری برای رسیدگی به معضل زیرمیزی نمی‌شود

وی همچنین مدعی شد: در بسیاری از خدمات بخش خصوصی، بیماران علاوه بر تعرفه‌های رسمی، ناچار به پرداخت مبالغی خارج از چارچوب قانونی هستند. به اعتقاد من، اظهارات اخیر رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان در صداوسیمای مرکز استان نیز به‌طور ضمنی مؤید وجود این مشکل بوده است، اما پس از آن اقدام مؤثری برای رسیدگی به این موضوع انجام نشد.

وظایف نظارتی تحت‌الشعاع ملاحظات فردی قرار گرفته است

وی افزود: به نظر می‌رسد برخی افرادی که باید نقش نظارتی ایفا کنند، مسائل را از طریق ارتباطات شخصی پیگیری می‌کنند و همین امر موجب شده وظایف نظارتی تحت‌الشعاع ملاحظات فردی قرار گیرد.

این استاد دانشگاه با اشاره به تجربه‌ای از کلاس درس خود گفت: یکی از دانشجویانم که از یکی از شهرهای کوچک استان همجوار برای تحصیل به رشت آمده بود، عنوان کرد که بسیاری از بیماران به دلیل دشواری دریافت خدمات در بخش دولتی رشت، برای درمان به شهرهای کوچک‌تر مراجعه می‌کنند. این دانشجو مدعی بود که برخی بیماران نیز برای انجام اعمال جراحی ساده، از جمله ترمیم فتق، ناچار به مراجعه به استان‌های دیگر هستند.

بخش درمان دولتی به محلی برای ارجاع بیماران به بخش خصوصی تبدیل شده است!

وی افزود: این بدان معنا نیست که بخش دولتی تعطیل شده است، بلکه به باور من، در برخی موارد این بخش به محلی برای ارجاع بیماران به بخش خصوصی تبدیل شده است. همچنین کمبود تجهیزات موجب می‌شود بیماران برای تهیه برخی اقلام پزشکی به خارج از بیمارستان مراجعه کنند و سپس برای دریافت خدمات بازگردند.

این استاد دانشگاه با اشاره به مشکلات زیرساختی گفت: تراکم بیماران در مراکز درمانی دولتی بسیار بالاست و کمبود تخت محسوس است، اما توسعه فیزیکی بیمارستان‌ها متناسب با این نیازها پیش نرفته است. برخی پروژه‌های بیمارستانی که سال‌ها پیش آغاز شده بودند، همچنان به بهره‌برداری نرسیده‌اند. به عنوان نمونه، پروژه‌ای که به گفته وی پیش از آغاز مدیریت فعلی حدود ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشت، همچنان تکمیل نشده است.

دانشگاه همچنان فاقد یک سایت دانشگاهی متمرکز است

وی همچنین اظهار داشت: دانشگاه علوم پزشکی گیلان همچنان فاقد یک سایت دانشگاهی متمرکز است و دانشکده‌ها و واحدهای مختلف آن در نقاط مختلف شهر و استان پراکنده هستند. این پراکندگی موجب افزایش هزینه‌ها، دشواری برگزاری جلسات و اتلاف زمان شده است.

به گفته وی، به دلیل پراکندگی مراکز، روزانه تعداد زیادی خودرو و راننده برای جابه‌جایی کارکنان و اعضای هیئت علمی میان واحدهای مختلف به کار گرفته می‌شوند. بسیاری از این خودروها استیجاری هستند و به دلیل شرایط قراردادها، نارضایتی و جابه‌جایی مکرر رانندگان نیز وجود دارد.

وی ادامه داد: به دلیل پراکندگی ساختمان‌ها، برگزاری جلسات مشترک نیز با دشواری همراه است. اعضای هیئت علمی و مدیران ناچارند زمان زیادی را در مسیرهای شهری سپری کنند و گاهی جلسات پیش از حضور همه افراد به پایان می‌رسد. البته این مشکل محدود به دوره مدیریت کنونی نیست و ریشه‌ای قدیمی دارد.

این استاد دانشگاه با این حال معتقد است: تداوم این وضعیت و نبود برنامه‌ای مؤثر برای رفع آن، یکی از نقاط ضعف مدیریت دانشگاه در سال‌های اخیر به شمار می‌رود.

بخش قابل توجهی از عقب‌ماندگی‌های کنونی حاصل تداوم حضور مدیران فعلی است

او در ادامه با انتقاد از عملکرد مدیریتی دانشگاه گفت: به باور من، بخش قابل توجهی از عقب‌ماندگی‌های کنونی دانشگاه علوم پزشکی گیلان، حاصل تداوم حضور مدیران فعلی در مسئولیت‌های مختلف طی سال‌های گذشته است.

وی افزود: در یک دانشگاه علوم پزشکی انتظار می‌رود فردی که در رأس یک نهاد علمی قرار می‌گیرد، از برجسته‌ترین چهره‌های علمی و تخصصی در حوزه فعالیت خود باشد. اگر از متخصصان هر رشته درباره شاخص‌ترین افراد آن حوزه سؤال شود، انتظار می‌رود رئیس دانشگاه نیز از جمله همان افراد باشد. از این رو، این پرسش مطرح است که جایگاه علمی رئیس فعلی دانشگاه از نگاه جامعه تخصصی و دانشگاهی چگونه ارزیابی می‌شود.

ضرورت شفاف‌سازی در چگونگی طی شدن مسیر علمی و مدیریتی رئیس دانشگاه

این استاد دانشگاه همچنین اظهار داشت: از منظر من، نحوه طی شدن مسیر علمی و مدیریتی رئیس دانشگاه نیز پرسش‌هایی را ایجاد کرده و این موضوع نیازمند شفاف‌سازی از سوی مسئولان ذی‌ربط است.

وی ادامه داد: به اعتقاد من، مدیریت دانشگاه باید بر پایه شایسته‌سالاری، سوابق علمی برجسته و توانمندی مدیریتی شکل بگیرد؛ چرا که تصمیمات رئیس دانشگاه بر آموزش، پژوهش، درمان و سلامت میلیون‌ها نفر از شهروندان استان تأثیر مستقیم می‌گذارد.

این استاد دانشگاه با اشاره به برخی شاخص‌های عملکردی دانشگاه گفت: ارزیابی موفقیت یا ناکامی یک مدیریت باید بر اساس شاخص‌های قابل اندازه‌گیری از جمله توسعه زیرساخت‌های درمانی، ارتقای کیفیت خدمات، رضایت مردم، وضعیت آموزش و پژوهش، جذب اعضای هیئت علمی توانمند و بهبود دسترسی شهروندان به خدمات سلامت انجام شود.

شاخص‌های عملکردی دانشگاه علوم پزشگی گیلان به صورت شفاف منتشر شود

وی افزود: اگر این شاخص‌ها به صورت شفاف منتشر و در معرض قضاوت افکار عمومی و نهادهای تخصصی قرار گیرد، امکان ارزیابی دقیق‌تر عملکرد مدیران نیز فراهم خواهد شد.

این استاد دانشگاه در پایان تأکید کرد: هدف از بیان این مطالب، تخریب اشخاص نیست، بلکه طرح دغدغه‌هایی درباره وضعیت نظام سلامت استان و ضرورت اصلاح ساختارهای مدیریتی است. معتقدم نقدهای علمی و مستند، اگر با سعه‌صدر شنیده شوند، می‌توانند زمینه‌ساز ارتقای کیفیت خدمات درمانی و افزایش رضایت مردم باشند.