اگر دیگر از هیچ چیز لذت نمی برید، فقط خسته نیستید/ بی لذتی چیست؟
رکنا: همه چیز سر جای خودش است، اما یک چیز سر جایش نیست. همان غذایی که قبلا دوست داشتید، دیگر مزه سابق را ندارد. فیلمی که برای دیدنش لحظه شماری می کردید، حوصله تان را سر می برد. دیدن دوستان خوشحالتان نمی کند. حتی اتفاق خوبی که مدت ها منتظرش بودید، فقط یک واکنش کوتاه در شما ایجاد می کند؛ چیزی شبیه «خوبه» و تمام.
به گزارش گروه روانشناسی رکنا، نه لزوما غمگین هستید. فقط دیگر ذوق نمی کنید. گاهی فرد فکر می کند خسته است و باید چند روز استراحت کند. گاهی خودش را به بی حوصلگی متهم می کند. اما اگر این حالت ماندگار شود، روانشناسی برای آن یک واژه مشخص دارد: بی لذتی یا آنهدونیا (Anhedonia).
افسردگی همیشه شبیه گریه کردن نیست
یکی از تصورات رایج درباره افسردگی این است که فرد افسرده حتما باید غمگین، گریان یا ناامید باشد. اما از دست دادن توانایی تجربه لذت می تواند یکی از نشانه های مهم افسردگی باشد.در بی لذتی، مسئله فقط این نیست که فرد حوصله ندارد. ممکن است چیزی را بخواهد، اما هنگام انجام دادن آن لذتی را که انتظار دارد تجربه نکند. این تفاوت مهمی است. ممکن است بگوییم: دلم می خواهد بروم بیرون، ولی وقتی می روم هیچ حسی ندارم یا قبلا منتظر تعطیلات بودم، الان که تعطیلات رسیده نمی دانم با آن چه کار کنم.
در اینجا مسئله فقط کاهش فعالیت نیست کاهش پاداش عاطفی فعالیت است .
چرا چیزهایی که قبلا خوشحالمان می کردند، بی اثر می شوند؟
مغز برای لذت بردن فقط به یک ماده یا یک ناحیه خاص متکی نیست. تجربه لذت حاصل همکاری مجموعه ای از فرایندهای عصبی، شناختی و هیجانی است.پژوهش ها در سال های اخیر، به ویژه در زمینه افسردگی، توجه زیادی به سیستم های پاداش، انگیزش و پردازش ارزش داده اند.
یکی از نکات مهم این است که خواستن و لذت بردن کاملا یکسان نیستند.ممکن است فرد هنوز بداند یک فعالیت برایش خوب است، حتی برای انجام آن برنامه ریزی کند، اما هنگام تجربه آن احساس پاداش کافی نداشته باشد.
به همین دلیل گاهی فرد افسرده می گوید:می دانم باید از این اتفاق خوشحال باشم، ولی خوشحال نمی شوم.این جمله از نظر روانشناختی بسیار مهم است.
بی لذتی با خستگی فرق دارد
خستگی معمولا با استراحت بهتر می شود.اگر چند روز پرکار داشته اید، ممکن است هیچ چیز جذاب به نظر نرسد. اما بعد از خواب کافی و کاهش فشار، علاقه و انرژی برمی گردد.بی لذتی داستان متفاوتی دارد.فرد ممکن است خوابیده باشد، کارهایش را هم انجام دهد، اما همچنان احساس کند هیچ چیز برایش جذاب نیست.
البته هر بی حوصلگی یا کاهش لذتی به معنی افسردگی نیست.استرس طولانی، سوگ، فرسودگی، بعضی بیماری های جسمی، برخی داروها و مشکلات دیگر نیز می توانند بر انرژی، انگیزه و تجربه لذت اثر بگذارند.بنابراین یک نشانه به تنهایی برای تشخیص کافی نیست.
یک سوال عجیب اما مهم
از خودتان نپرسید:آیا خوشحالم؟این سوال برای شناخت بی لذتی چندان دقیق نیست.به جای آن بپرسید: آخرین بار کی واقعا برای چیزی ذوق کردم؟ نه اینکه فقط انجامش دادید.نه اینکه گفتید خوب بود.بلکه واقعا منتظرش بودید.
اگر جواب این سوال برایتان سخت است، یک سوال دیگر بپرسید:اگر فردا بگویند هیچ مسئولیتی ندارم و می توانم هر کاری که دوست دارم انجام دهم، آیا چیزی هست که واقعا بخواهم انجامش بدهم؟
گاهی پاسخ همین سوال چیزهای زیادی درباره وضعیت هیجانی ما نشان می دهد.
چرا بی لذتی می تواند خطرناک باشد؟
چون به تدریج زندگی را کوچک می کند.وقتی هیچ چیز لذت بخش نیست، فرد کمتر بیرون می رود.کمتر با دیگران ارتباط می گیرد.کمتر فعالیت می کند.کمتر تجربه جدید دارد.
و همین کاهش فعالیت می تواند فرصت تجربه های مثبت را نیز کمتر کند.یک چرخه شکل می گیرد:کمتر لذت می برم، پس کمتر انجام می دهمکمتر انجام می دهم، پس تجربه مثبت کمتری دارمتجربه مثبت کمتر می شود، پس زندگی بی رنگ تر به نظر می رسد. دبه همین دلیل بی لذتی فقط یک احساس ناخوشایند نیست در صورت ماندگاری می تواند روی رفتار و سبک زندگی هم اثر بگذارد.
دیگر هیچ چیز خوشحالم نمی کند را جدی بگیریم
گاهی این جمله در یک گفت وگوی معمولی گفته می شود و فرد چند روز بعد دوباره به وضعیت عادی برمی گردد.اما اگر کاهش لذت مداوم باشد و همراه با نشانه هایی مانند افت خلق، ناامیدی، تغییر خواب یا اشتها، خستگی، کاهش تمرکز، احساس بی ارزشی یا افکار مرگ باشد، بهتر است ارزیابی حرفه ای انجام شود.به ویژه اگر فرد احساس کند زندگی دیگر هیچ جذابیتی ندارد.در چنین شرایطی مسئله مثبت فکر کردن نیست.باید علت بررسی شود.
دکتر مریم سامانی- روانشناس بالینی و درمانگر افسردگی - می گوید: گاهی ما آنقدر روی غم تمرکز می کنیم که متوجه نبودن شادی نمی شویم. فرد ممکن است بگوید: من افسرده نیستم.
اما چند دقیقه بعد مشخص می شود که مدت هاست هیچ کاری را با اشتیاق انجام نمی دهد، هیچ چیزی برایش هیجان انگیز نیست و حتی موفقیت های خودش هم برایش معنایی ندارد. اینجا یک تفاوت مهم وجود دارد: نداشتن غم با داشتن لذت یکی نیست. ممکن است فرد گریه نکند، اما زندگی هم برایش مزه ای نداشته باشد. به همین دلیل در ارزیابی روانشناختی فقط نمی پرسیم چقدر ناراحت هستید؟ سوال مهمتر این است: چقدر هنوز توانایی لذت بردن دارید؟ و این پرسش می تواند پنجره ای به سمت بخش هایی از وضعیت روانی فرد باز کند که در ظاهر دیده نمی شوند.
اگر احساس می کنید بی لذت شده اید، از خودتان چه بپرسید؟
آیا این حالت بیشتر روزها وجود دارد؟ از چه زمانی شروع شده است؟ آیا فقط بعضی فعالیت ها دیگر جذاب نیستند یا تقریبا همه چیز؟آیا هنوز می توانم از بودن با آدم های مورد علاقه ام لذت ببرم؟آیا صبح و شب فرقی در این احساس ایجاد می کند؟آیا خواب، اشتها، انرژی یا تمرکزم هم تغییر کرده است؟ آیا اخیرا فشار شدید، سوگ، شکست یا اتفاق آسیب زایی داشته ام؟ آیا این وضعیت دارد زندگی روزمره من را کوچک تر می کند؟
اگر پاسخ چند سوال مثبت است و این وضعیت ادامه دار شده، بهتر است به جای منتظر ماندن برای خودش خوب شدن، با روانشناس یا روانپزشک درباره آن صحبت شود.
لذت همیشه به شکل هیجان بزرگ برنمی گردد
یک اشتباه دیگر این است که فکر کنیم درمان بی لذتی یعنی دوباره باید از زندگی ذوق کنیم.گاهی بازگشت تجربه مثبت از چیزهای بسیار کوچک شروع می شود:یک گفت وگوی واقعی.یک پیاده روی کوتاه.موسیقی.غذایی که واقعا دوست داریم.انجام کاری که زمانی برایمان معنا داشته است.یا حتی چند دقیقه حضور بدون تلفن همراه.هدف این نیست که فرد خودش را مجبور کند خوشحال باشد. هدف این است که دوباره امکان تجربه کردن، ارتباط گرفتن و دریافت پاداش از فعالیت های زندگی ایجاد شود.
آخرین سوال
چه اتفاقی افتاده که چیزهایی که زمانی برایم مهم بودند، دیگر به من احساس نمی دهند؟ گاهی پاسخ، خستگی است.گاهی سوگ گاهی فرسودگی. و گاهی یک مشکل روانشناختی که ارزش بررسی دارد.
پس اگر مدتی است زندگی برایتان نه غم انگیز، بلکه فقط بی مزه شده، این احساس را ساده نگیرید. ممکن است چیزی بیشتر از بی حوصلگی در میان باشد.
-
مرحله جدید Rayman با آهنگ معروف BTS
ارسال نظر